thumb|240px|Nisza cmentarna Romana Wapińskiego w kolumbarium cmentarza Srebrzysko Roman Wapiński (ur. 8 marca 1931 w Nowej Wsi, zm. 14 maja 2008 w Gdańsku) – polski historyk, profesor nauk humanistycznych, badacz dziejów Polski XIX i XX w., wieloletni wykładowca Uniwersytetu Gdańskiego, członek honorowy Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego.
Życiorys Syn Romana „w uznaniu wybitnych zasług w popularyzowaniu wiedzy historycznej”.. Ukończył w 1950 Gimnazjum i Liceum im. Romualda Traugutta w Częstochowie, w 1955 studia historyczne na Uniwersytecie WarszawskimTomasz Wituch, Bogdan Stolarczyk, Studenci Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1945–2000, wyd. Arkadiusz Wingert, Kraków 2010, s. 166.. W latach 1950–1951 pracował jako kierownik Wydziału Propagandy w Zarządzie Miejskim Związki Młodzieży Polskiej, następnie jako sekretarz Rady Zakładowej Zakładów Przemysłu Gastronomicznego w Częstochowie. Od 1954 był członkiem PZPR, delegat na IX Zjazd PZPRSpętana akademia, Polska Akademia Nauk w dokumentach władz PRL, materiały Służby Bezpieczeństwa (1967–1987), wybór, wstęp i opracowanie: Patryk Pleskot, Tadeusz Paweł Rutkowski, t. I, Warszawa 2009, s. 351.. Z partii wystąpił w sierpniu 1980J. Borzyszkowski, Pro memoria. Roman Wapiński (1931–2008), „Acta Cassubiana“, 2008, 10, s. 354.. W czerwcu 1961 obronił doktorat na Wydziale Humanistycznym Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku (promotorem pracy pt. Działalność Narodowej Partii Robotniczej na Pomorzu w latach 1926–1939 był prof. Witold Łukaszewicz). W 1971 roku uzyskał tytuł profesora nauk humanistycznych.
Zajmował się życiem politycznym II RP, prowadził badania dotyczące świadomości narodowej Polaków i historii Narodowej Demokracji. Przyczynił się do powstania Uniwersytetu Gdańskiego, którego był prorektorem ds. kształcenia oraz długoletnim dyrektorem Instytutu Historii. Członek PAN, PAU, doktor honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego (28 lutego 2001).
Autor ponad 300 prac naukowych oraz biografii Ignacego Paderewskiego i Romana Dmowskiego. Pod jego kierunkiem powstało kilkadziesiąt prac doktorskich i setki prac magisterskich, m.in. Donalda Tuska, Wiesława Walendziaka, Arkadiusza Rybickiego, Sławomira Cenckiewicza i Aleksandra Halla.
Autor haseł w Polskim Słowniku Biograficznym i Słowniku biograficznym działaczy polskiego ruchu robotniczego.
Od 1954 był mężem Anny z domu Krystyniak. Ojciec Grzegorza (ur. 1955).
Zmarł w Gdańsku, pochowany w kolumbarium cmentarza Srebrzysko.
Twórczość Pierwsze lata władzy ludowej na Wybrzeżu Gdańskim (Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1970) Władysław Sikorski (1978, 1979, 1982) Narodowa Demokracja 1893–1939 (1980) Życie polityczne Pomorza w latach 1920–1939 (1983) Roman Dmowski, 1988, Lublin, Wyd. Lubelskie, Świadomość polityczna w II Rzeczypospolitej (1991) Pokolenia II Rzeczypospolitej (1991) Polska i małe ojczyzny Polaków (1994) Historia polskiej myśli politycznej XIX i XX wieku (1997) Ignacy Paderewski, 1999, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Cykl biograficzny Ossolineum, Polityka i politycy: O polskiej scenie politycznej XX wieku (2006)
Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1998) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1976) Złoty Krzyż Zasługi (1967) Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974) Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1967) Medal św. Wojciecha (2001) Medal Stolema (1985) Srebrne Odznaczenie im. Janka Krasickiego (1968) Odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” (1966) Medal „Za zasługi w upowszechnianiu marksizmu-leninizmu” (1976) Źródło:.
Nagrody Nagroda „Trybuny Ludu” (1976)Doroczne nagrody „Trybuny Ludu”, „Trybuna Ludu”, nr 206, 28 sierpnia 1976, s. 3. Nagroda Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury Splendor Gedanensis (1980) Nagroda Naukowa Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza w kategorii nauk humanistycznych (2001)
Przypisy
Bibliografia K. Kawalec, Odszedł profesor Roman Wapiński (8 V 1931–14 V 2008), Dzieje Najnowsze 2008/4.
Biogram w Gedanopedii
Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Delegaci na zjazdy PZPR Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Laureaci Nagrody Naukowej Miasta Gdańska im. Jana Heweliusza Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaczeniem im. Janka Krasickiego Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Prorektorzy uczelni w Polsce Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Gdańskiego Kategoria:Zmarli w 2008 Kategoria:Współpracownicy Polskiego Słownika Biograficznego Kategoria:Autorzy biogramów w Słowniku biograficznym działaczy polskiego ruchu robotniczego