242px|thumb 242px|thumb|Davis, Lee, Jackson 242px|thumb|Kolej linowa na Stone Mountain Stone Mountain – płaskorzeźba na granitowej górze Stone Mountain w mieście o tej samej nazwie (hrabstwo DeKalb) w stanie Georgia, na przedmieściach Atlanty (hrabstwo Fulton). Wznosi się na wysokość 513 m n.p.m.
Jest pomnikiem trzech prominentnych postaci Skonfederowanych Stanów Ameryki: prezydenta Jeffersona Davisa oraz generałów Roberta E. Lee i Thomasa Jacksona. Jadą konno, trzymając kapelusze przy sercach, jakby słuchali hymnu. Zarządza nim Stone Mountain Memorial Association w imieniu rządu stanowego.
Historia Autorką pomysłu była Helen Plane, członkini Zjednoczonych Córek Konfederacji. Przedstawiła go w 1909 r. przewodniczącemu rady miasta Atlanty w setną rocznicę urodzin Abrahama Lincolna. Podobny pomysł powstał pod koniec lat 60. XIX wieku – został odrzucony z powodu wielkich kosztów. Pierwotnie planowano przedstawić Roberta E. Lee konno, a za nim Armię Stanów Skonfederowanych. Później zdecydowano o zastąpieniu jej Davisem i Jacksonem.
Do idei pomnika powrócono w 1914 r. Ówczesny senior rodu Venable, do której należała ziemia, zlecił kierowanie pracami Johnowi Gutzonowi (późniejszemu twórcy Mount Rushmore). Wstępny projekt był gotowy w 1917 r. Nie udało się pozyskać sponsorów z powodu przystąpienia Stanów Zjednoczonych do I wojny światowej.
Na początku 1923 r. zbierano potrzebne fundusze (sponsorami byli m.in. członkowie Ku Klux Klanu) i rozpoczęto roboty. W październiku 1923 r. senior rodu Venable, właściciel terenu, przyznał Klanowi prawo do wieczystego gloryfikowania pomnika. Na decyzji zaważyło zasilenie budżetu przedsięwzięcia kwotą 250 tys. dolarów oraz lobbowanie w parlamencie stanowym. Klan rozpoczął jawną kampanię wraz ze Zjednoczonymi Córkami Konfederacji. John Gutzon został przyjęty do KKK. Część pieniędzy pochodziła z dotacji rządu federalnego, który w 1924 r. wypuścił kolekcjonerską monetę 50 centów, przedstawiającą Roberta E. Lee i Thomasa Jacksona. Prace nad pomnikiem zostały jednak przerwane z powodu kontrowersji, zarówno w stanach północnych, jak i południowych. Nierealne było planowane zakończenie w 1927 r. w 120. rocznicę urodzin Roberta E. Lee. W lutym 1925 r. Gutzon popadł w konflikt ze sponsorami i jego kontrakt został anulowany. Zanim wyjechał z Georgii, zniszczył wszystkie modele. Dzieła próbował dokończyć Henry Augustus Lukeman, lecz miał za mało czasu, więc pomnik został wysadzony w powietrze i zaczęto wszystko od początku. Trzy lata później rodzina Venable wycofała się z udostępnienia swojej działki Ku Klux Klanowi. Ofertę kupna złożył rząd stanowy, lecz do transakcji doszło dopiero 11 kwietnia 1956 r. za kwotę 1,125 mln dolarów.
W 1958 r. z inicjatywy gubernatora Marvina Griffina parlament stanowy postanowił o finansowaniu ponownych prac. W 1963 r. zlecono kierowanie robotami Walkerowi Hancockowi. Od 1970 r. kierownictwo przejął Roy Faulkner, który później pracował w muzeum historii pomnika (obecnie zamknięte).
Prace wznowiono 4 lipca 1964 r. Przerwano je 9 maja 1970 r., kiedy 100 tys. ludzi protestowało przeciwko wojnie wietnamskiej na terenie Dystryktu Kolumbii. 3 marca 1972 r. płaskorzeźbę uznano za skończoną.
Współczesność Podczas Letnich Igrzysk Olimpijskich 1996 w Atlancie rozgrywano w tych okolicach zawody w łucznictwie, tenisie ziemnym oraz wyścigi kolarskie.
16 września 2003 r. po przeciwnej niż pomnik stronie góry w bardzo trudno dostępnym terenie rozbił się mały samolot. Pilot zginął na miejscu. Oficjalny raport nie podaje przyczyn, lecz jeden ze świadków zeznał: Odgrażał się wiele razy, że popełni samobójstwo, rozbijając się o Stone Mountain. Wydobycie zwłok wymagało pomocy wspinaczy górskich.
Pozostałe atrakcje Confederate Hall – muzeum prowadzące działalność edukacyjną z zakresu ekologii, geologii i historii Georgii. Pokazy laserowe podczas Memorial Day i Labor Day. Pociąg okrążający całą górę. Pierwotnie obsługiwany przez parowozy. W połowie roku 1980, zastąpione przez lokomotywy na silnik Diesla, by obniżyć koszty eksploatacji. Kolej linowa mijająca płaskorzeźbę po drodze. Wycieczka statkiem po jeziorze Stone Mountain. Jest repliką pływających po rzece Missisipi. The Antebellum Plantation and Farmyard – budynki z lat 1790–1845. Codzienny koncert carillonu składającego się z 732 dzwonków. Koło młyńskie z 1869 r. Kino 4D, wyświetlające filmy o lokalnych legendach i historii.
Bibliografia Stone Mountain Memorial Association
Stone Mountain article – New Georgia Encyclopedia Stone Mountain Park: Confederate Memorial Carving City of Stone Mountain
Kategoria:Ku Klux Klan Kategoria:Skonfederowane Stany Ameryki Kategoria:Georgia Kategoria:Pomniki w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Pomniki odsłonięte w 1972