Stanisław Srzednicki, „Stach” (ur. 9 kwietnia 1915 w Krzemieńcu, zm. 20 sierpnia 1944 w Warszawie) – polski instruktor harcerski, współorganizator młodzieżowej organizacji „Orlęta” w Warszawie, porucznik, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Dzieciństwo i młodość Pochodził z patriotycznej rodziny – wnuk powstańców 1863 zesłanych po upadku powstania w głąb Rosji, jego ojciec i stryjowie uczestniczyli w ruchach rewolucyjnych i narodowo-wyzwoleńczych i następnie brali udział w kształtowaniu państwowości polskiej po odzyskaniu niepodległości. W latach 1926–1934 uczeń Gimnazjum im. Króla Władysława IV w Warszawie, w wieku 9 lat wstąpił do 17 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej, w 1935 został jej drużynowym w stopniu harcmistrza.
Orlęta W 1935 rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej. Współtworzył młodzieżową organizację „Orlęta”, w której prowadził pracę wychowawczą wśród dzieci i młodzieży z warszawskiej Pragi. Był komendantem praskiego hufca „Orląt”.
Konspiracja. Kompania Motorowa Orląt thumb|Grób Srzednickiego na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Po wybuchu II wojny światowej w 1939 zaciągnął się ochotniczo do wojska. 20 września dostał się do niewoli, z której uciekł po kilku dniach. Po powrocie do Warszawy przystąpił do pracy konspiracyjnej w szeregach SZP, ZWZ i AK, wciągając do konspiracji swych wychowanków z „Orląt”. Organizował dla nich tajne komplety w szkole zawodowej im. Stanisława Konarskiego i w Gimnazjum im. Króla Władysława IV oraz szkolenia wojskowe. Większość z nich odbywała kursy samochodowe i praktykę warsztatową. Oddział „Orląt” stał się w 1943 Kompanią Motorową „Orląt”, a Stanisław Srzednicki ukończył I kurs Szkoły Podchorążych Piechoty Agricola, otrzymał awans na podporucznika i został dowódcą kompanii.
W czasie powstania warszawskiego dowodził kompanią „Orląt” w batalionie „Gozdawa” zgrupowania „Sosna” na Starym Mieście. Mimo rany odniesionej w pierwszych dniach powstania walczył dalej. W połowie sierpnia został przeniesiony do dowództwa odcinka na stanowisko oficera do zadań specjalnych. Zginął od pocisku artyleryjskiego w czasie odpierania natarcia niemieckiego na ratusz, w pobliżu budynku przy ul. Daniłowiczowskiej 7.
Pośmiertnie odznaczony Orderem Wojennym Virtuti Militari V klasy i Krzyżem Walecznych. Pochowany jest w kwaterze zgrupowania „Sosna” na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera B 8 rz. 2 m. 37).
Upamiętnienia thumb|upright|Tablica pamiątkowa poświęcona Orlętom i ich komendantowi, umieszczona na budynku przy ul. Podwale 23 (od strony ul. Kilińskiego) w Warszawie Tablice pamiątkowe Stanisławowi Srzednickiemu i „Orlętom” poświęcono tablice pamiątkowe w Warszawie: w lewej kruchcie katedrze polowej Wojska Polskiego przy ul. Długiej na ścianie budynku przy ul. Podwale 23 (budynek narożny, tablica od strony ul. Kilińskiego) w bramie odbudowanego pałacu Jabłonowskich – dawnego ratusza
Stanisław Srzednicki jako patron Imię Stanisława Srzednickiego noszą: jedna z drużyn Szczepu 17 Warszawskich Drużyn Harcerskich i Gromad Zuchowych, jedna z drużyn Szczepu „Promień” w Łodzi.
W przeszłości imię to nosiły również: Szkoła Podstawowa nr 325 w Warszawie na Ursynowie (ul. Na Uboczu 9; w latach 1993–1999)M. Gałęzowski, „Stach”, „Biuletyn IPN” 8–9 (2009), s. 182; A. Łobocka, W budynku gimnazjum powstanie nowa podstawówka, haloursynow.pl. 273 Warszawska Drużyna Harcerska przy Szkole Podstawowej nr 193 w Hufcu Targówek, a następnie Praga Nowa.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Muzeum Powstania Warszawskiego, Archiwum Historii Mówionej − relacja Rafała Kołłątaja-Srzednickiego Muzeum Powstania Warszawskiego, Archiwum Historii Mówionej − relacja Feliksa Jeziorka „Felka”
Kategoria:Absolwenci VIII Liceum Ogólnokształcącego im. króla Władysława IV w Warszawie Kategoria:Członkowie organizacji Orlęta Kategoria:Członkowie Służby Zwycięstwu Polski Kategoria:Członkowie Związku Walki Czynnej Kategoria:Harcmistrzowie Kategoria:Instruktorzy harcerscy Kategoria:Ludzie urodzeni w Krzemieńcu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polegli w powstaniu warszawskim Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1915 Kategoria:Zmarli w 1944