Skrętek (a. skrętka, ang., łac. helicoid cyme, bostryx) – rodzaj kwiatostanu z grupy wierzchotek jednoramiennych. Ma kwiat na szczycie pędu. Od głównej osi z pojedynczym kwiatem odchodzi oś drugiego rzędu z pojedynczym kwiatem, a od tej oś trzeciego rzędu itd., przy czym wszystkie osie rozwijają się po tej samej stronie, skręcając na planie helisy. Widziany z góry jest ułożony spiralnie.
Różni się od sierpika, który też rozgałęzia się jednostronnie, ale kwiaty wyrastają w nim w jednej płaszczyźnie i z góry są ułożone w linii prostej. Różni się od dwurzędki, która rozgałęzia się naprzemiennie.
W wierzchotkach jednoramiennych możliwe jest również występowanie stopniowych przejść między różnymi ich typami. Pewne stadia przejścia od skrętka do sierpika można zaobserwować w wierzchotkowatych odgałęzieniach kwiatostanów roślin z niektórych rodzajów w rodzinie amarylkowatych.
Terminologia thumb|Skrętki złożone w baldachowaty kwiatostan u Bomarea edulis thumb|Skrętki złożone w baldachogrono u Dilatris corymbosa W polskiej literaturze przedmiotu skrętek bywa ujmowany w definicji sierpika, który opisuje kwiatostany z odgałęzieniami skierowanymi w jedną stronę lub definiuje kwiatostany zygzakowate z góry (obejmując definicją dwurzędkę).
W „Botanice szkolnej dla klas wyższych” Józefa Rostafińskiego z 1886 roku skrętek (łac. cincinnus, niem. Wickel)Nazwy w językach obcych autor prawdopodobnie zamienił z dwurzędką, jednak taka informacja nie znajduje się w dołączonym do pracy spisie błędów opisuje kwiatostan o ulistnieniu skrętoległym, w którym liście stoją w 3, 5 lub więcej szeregach, będący sierpikiem, w którym kolejno po sobie następujące osie rozchodzą się we wszystkich kierunkach, tworząc kwiatostan niepłaski, skręcony ślimakowato.
W artykule opublikowanym w „Rozprawach Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Akademii Umiejętności” z 1914 roku bostryx, jako typ wierzchotki jednoramiennej, nazwany został promienistą wierzch(n)otką ślimakowatą.
W podręczniku akademickim do botaniki Zygmunta Wóycickiego z 1924 roku jako skrętkę (bostryx) opisano odmianę wierzchotki jednodzielnej, w której gałęzie boczne występują tylko z jednej strony osi, a kwiatostan skręca się ślimakowato w jedną stronę.
Przykłady Przykładami roślin, u których występują kwiatostany tego typu, jest rodzina krasnolicowatych, w przypadku której skrętki zebrane są w baldachy.
Również w rodzinie hemodorowatych występują kwiatostany mające często postać wydłużonych, rozwidlonych skrętków, zebranych w różnego typu kwiatostany złożone typu baldachogrono, grono, wiecha i główka.
Skrętki występują również w kwiatostanach złożonych niektórych gatunków z rodzaju czosnek.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Kwiatostan