Dom Trzonowo-Linowy („Trzonolinowiec”), czasem nazywany „Linowcem” – zabytkowy, wpisany do rejestru zabytków, modernistyczny budynek we Wrocławiu przy ul. Tadeusza Kościuszki 72-74 (róg ul. Dworcowej), zbudowany w latach 1961–1967. Jest on pierwszym budynkiem o tej konstrukcji z kilku powstałych w Polsce.
Opis Trzonolinowiec ma 12 kondygnacji, na których mieszczą się 44 mieszkania. Na każdym z 11 pięter mieszkalnych umieszczono 4 mieszkania – 2 M4 i 2 M5. Budynek powstał na podstawie projektu Andrzeja Skorupy i Jacka Burzyńskiego, który został jednak znacznie zmodyfikowany i zubożony między innymi przez zmniejszenie przeszkleńMuzeum Architektury we Wrocławiu ul. Bernardyńska 5 50-156 Wrocław, Kolekcja; Oficjalna strona Muzeum Architektury we Wrocławiu w serwisie Facebook.com dnia 19 czerwca 2020 r.. Jest to jeden z niewielu tego typu budynków w Europie, podstawą jego konstrukcji jest żelbetowy trzon, przenoszący pionowe obciążenia ściskające na podstawę budynku. Na nim osadzone są stropy w postaci kwadratowych platform zawieszonych (w początkowej konfiguracji) na dwunastu stalowych linach. Liny – elementy rozciągane zamocowane są do szczytu trzonu i przenoszą na niego ciężar stropów, są także zakotwione na poziomie parteru dla usztywnienia konstrukcji. Najniższe piętro zawieszone jest nad niezabudowaną przestrzenią wokół trzonu. W przeciwieństwie do tradycyjnych budynków, które budowane są od dołu, trzonolinowiec budowany był od najwyższego piętra. Poszczególne kondygnacje, zbudowane na poziomie parteru z gotowych prefabrykatów, podnoszone były przez siłowniki hydrauliczne projektu . W budynku zastosowano eksperymentalny system ogrzewania sufitowo-podłogowego gorącym powietrzem pompowanym do pustki konstrukcyjnej podłogi.
Estetyka budynku, która dziś mieści się w kategorii „piękna trudnego”, mogła być przyjemniejsza dla oka, gdyby nie typowe dla czasów PRL-u ingerencje władz w projekt. Pierwotnie planowano większą ilość przeszkleń.
Szkielet budynku gotowy był w trzy miesiące. Wszystkie pozostałe prace trwały jednak znacznie dłużej. Pierwsi mieszkańcy zaczęli się wprowadzać dopiero po czterech latach i od początku okazało się, że 11-piętrowiec posiada tak wiele usterek, że właściwie nadaje się do remontu.
Wisząca na linach konstrukcja została w 1974 roku usztywniona (projekt wzmocnienia trzonolinowca powstał na Politechnice Wrocławskiej). Liny obudowano betonem, a na parterze wzmocnione stalowymi słupami. Wymienione zostały również ściany osłonowe i wewnętrzne.
Budynek otrzymał tytuł Wrocławskiego Domu Roku za 1967.
Galeria zdjęć
Stan techniczny budynku Po nakazie PINB z 26 stycznia 2023, wspólnota mieszkaniowa zleciła opracowanie opinii stanu technicznego elementów konstrukcyjnych budynku. Zarządca nieruchomości zwołał pilne zebranie wspólnoty mieszkaniowej na dzień 31 lipca 2023, gdyż ekspertyza, otrzymana przezeń 24 lipca 2023 zaleca jak najszybsze opróżnienie budynku, ewakuację pozostających w nim mieszkańców, zabezpieczenie terenu, opracowanie projektu naprawy lub rozbiórki budynku. Jednak już 27 lipca PINB stwierdził, że ekspertyza jest nierzetelna, gdyż w ogóle nie spełnia warunków ekspertyzy, a konkluzja nakazująca opuszczenie budynku przedwczesna.
W lutym 2024 naukowcy z Wydziału Budownictwa Lądowego i Wodnego Politechniki Wrocławskiej przedstawili wyniki badań z których wynika, że wymagany jest remont głęboko ingerujący w strukturę budynku, m.in. naprawa korodujących lin nośnych. Ponadto stwierdzono, że elementy konstrukcyjne są przeciążone i najpóźniej do końca lipca 2024 konieczne będzie wykwaterowanie lokatorów.
31 lipca 2024 budynek został opuszczony przez ostatniego lokatora. Planowany remont ma być zakończony w roku 2027. W 2025 roku radni przyznali wspólnocie mieszkaniowej na przygotowanie projektu budowlanego. W grudniu 2025 roku miasto wydało pozwolenie na przebudowę. Ze względu na problemy z dalszym finansowaniem nie podjęto prac, które miały rozpocząć się w maju 2026 (stan na lipiec 2026).
Przypisy
Linki zewnętrzne Magda Noga, Dom na linach ma już 45 lat. To jedyny taki budynek w Polsce [dostęp 2012-11-16] Trzonolinowiec zwany wisielcem
Zdjęcia z budowy w PKF na stronie KronikaRP
Kategoria:Architektura modernizmu we Wrocławiu Kategoria:Bloki we Wrocławiu Kategoria:Budynki mieszkalne we Wrocławiu Wrocław Kategoria:Wieżowce we Wrocławiu Kategoria:Przedmieście Oławskie