thumb|Rodzinny dwór w Oziembłowie (Dzierżynowie) po rekonstrukcji na pocz. XXI w.; elewacja boczna thumb|Dawny szpital Kasy Chorych w Łodzi im. prez. I. Mościckiego; obecnie Szpital Kliniczny im. N. Barlickiego, przy ul. S. Kopcińskiego 22 thumb|Władysław Dzierżyński po cywilnemu thumb|Willa Władysława Dzierżyńskiego w Łodzi przy ul. E.Orzeszkowej 7; stan współczesny thumb|Zbiorowa mogiła 100 rozstrzelanych Polaków w lasach w okolicy miejscowości Lućmierz-Las, w której spoczywa Władysław Dzierżyński thumb|Strona tytułowa części 1. podręcznika neurologii prof. W. Dzierżyńskiego; 1925 r. Władysław Dzierżyński (ros. Владислав Эдмундович Дзержинский, ur. 11 marca 1881 w Oziembłowie, zm. 20 marca 1942 w Zgierzu) – polski lekarz neurolog i psychiatra, profesor Uniwersytetu w Jekaterynosławiu, autor pierwszego polskiego podręcznika akademickiego do neurologii, pułkownik lekarz Wojska Polskiego, najmłodszy z dzieci Edmunda, brat Feliksa Dzierżyńskiego.
Życiorys Jego rodzicami byli Edmund (1839–1882) i Helena z Januszewskich (1850–1896). Ojciec pochodził ze starej polskiej rodziny szlacheckiej h. SamsonArch. Narodowego Białorusi w Mińsku, sygn. f. 319, z. 2, nr 911, s. 46–47; opubl. w: Jan Ciechanowicz, Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego. Rzeszów 2001, tom II, s. 94–95., był emerytowanym profesorem gimnazjalnym fizyki i matematyki. Matka pochodziła z rodziny inteligenckiej; była córką Ignacego Januszewskiego – cenionego wileńskiego profesora, specjalisty od zagadnień komunikacji i drogownictwa. Miał liczne rodzeństwo: siostry: Aldonę (1870–1966)Brała udział, z racji nazwiska, w nieudanej próbie ocalenia gen. Fieldorfa, ale udało się to w przypadku mec. Władysława Siły-Nowickiego. W ostatnim okresie swego życia mieszkała w Łodzi, przy ul. R. Rembielińskiego 41 m. 2. Spoczywa w części katolickiej cm. „Doły” (część od strony ul. Telefonicznej)., Jadwigę (1871–1949) i Wandę (1878–1892)Zginęła tragicznie, postrzelona z domowej broni myśliwskiej przez brata Stanisława, choć w literaturze można spotkać stwierdzenia, że przez Feliksa, co jednak przy bliższym przyjrzeniu się sprawie nie wydaje się prawdopodobnym. Była to wielka tragedia tej rodziny, ponieważ Wanda była hołubiona przez wszystkich jako najmłodsza z rodzeństwa. oraz braci: Stanisława (1872–1917), Kazimierza (1875–1943)W czasie II wojny światowej wraz z żoną związany z miejscowym AK; oboje za to zginęli podczas niemieckiej pacyfikacji puszczy nalibockiej na progu domu w Dzierżynowie., Feliksa (1877–1926) i (1879–1953)Wielce zasłużony dla społeczności Kazimierza Dolnego n. Wisłą o czym trwa tam pamięć o nim po dziś dzień .. Dwoje tu nie wymienionych zmarło w bardzo młodym wieku.
Urodził się 11 marcaData dzienna za Rocznikiem Oficerskim z 1932 s. 322. Jego druga żona – Katarzyna, występując w 1949 r. do Sądu Grodzkiego w Łodzi o uznanie go za zmarłego (Arch. Państwowe w Łodzi, zespół Sądu Grodzkiego w Łodzi, sygn. Zg 24/49), podała datę urodzenia 4 marca i z taką datą tenże akt wydano (USC w Zgierzu, sygn. 147/1949). Wydaje się, że należy jednak przyjąć datę 11 marca, ponieważ dane do „Rocznika” sporządzono na podstawie jego wojskowych akt personalnych, osobiście przez niego wypełnionych. 1881 roku w rodzinnym majątku w Oziembłowie pod Stołpcami (Białoruś), którego nazwę po ukończeniu w 1880 r. nowego domu rodzice zmienili na Dzierżynowo. Od 1892 roku uczył się w I Gimnazjum w Wilnie, potem w I Gimnazjum w Petersburgu, które ukończył w 1900 roku. W tym samym roku podjął studia medyczne na wydziale medycznym Uniwersytetu Moskiewskiego, które ukończył w 1906 roku. Po otrzymaniu dyplomu podjął pracę w ośrodku psychiatrycznym w miejscowości Buraszewo. Od 1908 pracował jako pozaetatowy ordynator w moskiewskiej przychodni neurologicznej u prof. Władimira Rotha. Tytuł doktora nauk medycznych otrzymał w Moskwie w 1911 r. na podstawie dysertacji Onto-, filo- i histogeneza nadnercza. W 1913 r. został ordynatorem Gubernialnego Szpitala Ziemskiego w Charkowie„Szpitale ziemskie”, najpierw społeczny system lecznictwa dla rosyjskiej wsi, który zaczęli na początku lat 70. XIX w. tworzyć tamtejsi lekarze-społecznicy. Z czasem sformalizowany przez władze.. W tym samym roku opublikował swoją najbardziej znaną pracę dotyczącą zaburzeń rozwojowych pod nazwą Dystrophia periostalis hyperplastica familiaris (rodzinne zwyrodnienie okołokostne rozrostowe). W 1915 r. został mianowany docentem na Uniwersytecie Charkowskim, w Katedrze neurologii i psychiatrii.
Jeden ze współorganizatorów Uniwersytetu w Jekaterynosławiu, m.in. wraz z chirurgiem, prof. Wincentym TomaszewiczemWincenty Tomaszewicz, Ze wspomnień lekarza. Warszawa 1960, s. 343., na którym otrzymał tytuł profesora w 1919 roku (w wieku 38 lat). Od 1920 roku dziekan Wydziału Lekarskiego, a w 1921 roku wybrany prorektorem tego uniwersytetu. Podczas działalności w Rosji wydał drukiem 92 prace naukoweПрофесори Дніпропетровсъого Націоналънго Університету імені Олеся Гончара, 1918–2008, Dniepropietrowsk 2008, s. 136–137..
W końcu pierwszej połowy 1922 roku wyjechał do PolskiNa stronie Uniwersytetu Pietropawłowskiego (Rosja) opublikowana została intrygująca – i z tego powodu wymagająca dokładnego potwierdzenia w innych materiałach – informacja, której autor twierdzi, że na polecenie brata Feliksa profesor został aresztowany w 1919 r., jako członek „kontrrewolucyjnej bandy” działającej w Dniepropietrowsku i skazany na rozstrzelanie. Osobista interwencja samego Lenina uratowała mu życie. Obawiając się o nie po jego śmierci (w styczniu 1924 r.; błąd tego autora, winno być: w 1922) W. Dzierżyński wyjechał do Polski: Когда в октябре 1917 г. грянул Великий переворот, в подготовке и проведении которого активно участвовал Феликс Дзержинский, его брат – доктор Владислав Эдмундович – вместе с другими интеллигентами Екатеринослава продолжали заниматься своим делом: Владислав лечил больных, другие члены его компании учили детей, работали в банках и других хозяйствах, обеспечивающих жизнь города. По вечерам они собирались посудачить и при этом посмеивались над решениями революционной власти в её попытках научить «каждую кухарку управлять государством». Узнавший об этих насмешках «Железный Феликс» предупредил брата, что если тот не укоротит свой язык, он расстреляет его первым из Екатеринославской «контрреволюционной банды». Младший брат счёл угрозу старшего обычной похвальбой, хотя мог бы и вспомнить, что своё главное и очень «разностороннее» образование старший брат получал в царские времена только в многочисленных тюрьмах. Ф.Э. Дзержинский арестовал Владислава Э. Дзержинского в 1919 г., и революционная тройка приговорила его к расстрелу. Случайно узнавший об этом приговоре Владимир Ильич Ленин, всегдашняя честь и совесть нации, сказал, что это не хорошо, и даже как-то негуманно, расстреливать родного брата и велел его отпустить. Когда в январе 1924 г. В.И. Ленин умер, Владислав Дзержинский, понимая, что братец теперь до него обязательно доберется, сбежал с семьёй в Варшаву, где стал уважаемым профессором-невропатологом Варшавского университета. petrsu.ru; Z pewnymi różnicami, wydającymi się bliższymi prawdzie, potwierdza te okoliczności Syliwia Frolow w swojej biografii F. Dzierżyńskiego, s. 236–237.. Tu wstąpił do Wojska Polskiego w randze podpułkownika lekarza, ze starszeństwem od 1 lipca 1919 rokuWielu innych emigrujących w tym czasie z Rosji lekarzy polskiego pochodzenia otrzymywało również propozycje wstąpienia do Wojska Polskiego, np. Wincenty Tomaszewicz (W. Tomaszewicz, Ze wspomnień lekarza. Warszawa 1960, s. 359..
Otrzymał przydział do 10. Szpitala Wojskowego w Przemyślu. Tu też rozpoczął pracę nad pierwszym polskim podręcznikiem akademickim do neurologii, którego pierwszy tom pt. „Podręcznik Chorób Nerwowych – Neurologia ogólna” ukazał się w 1925, tom drugi z podtytułem „Neurologia szczegółowa” opublikował w 1927 roku. Publikację tę zadedykował „Wojskowej Służbie Zdrowia Odrodzonej Polski”.
Prawdopodobnie w połowie 1928 przeniósł się do Krakowa, gdzie podjął pracę w 5. Wojskowym Szpitalu Okręgowym. Poza tym prowadził prywatną praktykę lekarską w swoim gabinecie w Krakowie przy al. J. Słowackiego 60Księga Adresowa Polski z 1930 r., s. 378.. W 1930 wygrał konkursWincenty Tomaszewicz, op. cit., s. 452.; zgłosił się do niego na zaproszenie z-cy naczelnego lekarza – dr. Wincentego Tomaszewicza – z którym współtworzył Uniwersytet w Jekaterynosławiu., z wysoko ustawioną poprzeczką wymaganych kwalifikacji, na ordynatora oddziału neurologicznego w nowo oddanym do użytku – 25 kwietnia 1930 – najnowocześniejszym podówczas szpitalu w Polsce, w Szpitalu Kasy Chorych w Łodzi im. prez. I. Mościckiego (obecnie Szpital Kliniczny Uniwersytetu Medycznego w Łodzi im. N. Barlickiego przy ul. S. Kopcińskiego). W związku z wygranym konkursem zwrócił się – jako czynny wojskowy – o przeniesienie do Łodzi, co dokonało się rozkazem ministra spraw wojskowych z czerwca 1930 r.; tu na stanowisko st. ordynatora oddziału neurologicznego w tutejszym 4. Okręgowym Szpitalu WojskowymDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych nr 11 z 18 czerwca 1930 ; ale jeszcze w starym budynku przy ul. S. Żeromskiego 113; obecny nowoczesny budynek został oddany do użytku 18 IX 1937..
2 grudnia 1930 roku Prezydent Rzeczypospolitej Ignacy Mościcki nadał mu stopień pułkownika ze starszeństwem z 1 stycznia 1931 roku i 7. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych, w grupie lekarzy. Jednocześnie zezwolił mu na nałożenie oznak nowego stopnia przed 1 stycznia 1931 roku.
Kontynuował prywatną praktykę mieszkając w tym czasie w centrum miasta, przy ul. R. Traugutta 5 (w pobliżu Grand Hotelu). W 1933 roku został zastępcą członka Tymczasowego Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Neurologicznego. W roku 1936 wszedł do grona założycieli oddziału łódzkiego PTN, którego został pierwszym prezesem. Po sądowej rejestracji Polskiego Towarzystwa Neurologicznego w 1937 roku został wybrany na członka Zarządu Głównego PTN. Z dniem 30 czerwca 1934 przeszedł w wojsku w stan spoczynku. Prawdopodobnie odszedł też z pracy w szpitalu wojskowym. W latach 30. przeszedł operację raka szczęki, co później wiązało się z koniecznością noszenia protezy podniebienia. Niedługo przed wojną zbudował lub zakupił okazałą modernistyczną willę przy ul. E. Orzeszkowej 7 w willowej dzielnicy Łodzi na Julianowie (zachowała się), w której mieszkał do czasu aresztowania przez Niemców w lutym 1942 roku.
Po wybuchu II wojny światowej, zapewne ze względu na wiek (58 lat), nie został powołany do czynnej służby wojskowej. Po rozpoczęciu okupacji niemieckiej w Łodzi (od 8 września) uniknął aresztowania podczas pierwszej fali prześladowań łódzkiej inteligencji (w ramach „Intelligenzaktion”) przez miejscowe gestapo w listopadzie 1939 r., ponieważ wcześniej zadeklarował narodowość białoruskąDr Zygmunt Klukowski – autor m.in. znanej publikacji Dziennik z lat okupacji Zamojszczyzny 1939–1944 (Lublin 1958, 1959, 1990) – w swoim wspomnieniowym artykule z 1957 r. cytuje – nie podając źródła – że „w r. 1939 po ukończeniu działań wojennych, zamieszkując w Łodzi, ze względów oportunistycznych podał się za Białorusina” (Zygmunt Klukowski, Wspomnienia z Moskwy (1896–1912), [w:] „Archiwum Historii Medycyny”, 1957, nr 1-2, s. 247–248).. Pomimo tego został jednak usunięty z pracy w szpitalu Kasy Chorych. Ordynaturę po nim objął jego dotychczasowy podwładny, Niemiec z pochodzenia – dr Oskar Winter. W związku z tym prywatna praktyka lekarska stała się jedynym źródłem jego utrzymania. Prowadził ją w swojej willi przy ówczesnej Nelkenweg 7 (wcześniej i obecnie E. Orzeszkowej)Według okupacyjnego spisu telefonów Litzmannstadt’u (Łodzi) z lipca 1940 r. (Fernsprech-Verzeichnis für das Ortsnetz Litzmannstadt. Ausgabe Juli 1940, s. 12 (Dzierzynski, Ladislaus, Facharzt, Neurolog, Julianow, Nelkenweg 7, [tel.] 1 23 83.)..