thumb|Karlis Ulmanis, 1934 Kārlis Augusts Vilhelms Ulmanis (ur. 4 września 1877 w Bērze k. Dobele, zm. 20 września 1942 w radzieckim łagrze k. Krasnowodzka) – łotewski polityk, premier i prezydent Łotwy, dyktator. Był pierwszą łotewską głową państwa w 1918, później piastował tę funkcję w okresie 1936–1940. Pełnił także urząd szefa rządu w latach 1918, 1919–1921, 1925–1926, 1931–1932 i 1934–1940.
Życiorys W młodości studiował agronomię w Niemczech, zajmował się problematyką hodowli bydła. Po klęsce rewolucji 1905 r. na Łotwie, w której brał udział, w 1907 udał się na emigrację do USA, gdzie wykładał na uniwersytecie w Nebrasce.
W 1913 w wyniku amnestii udzielonej mu przez cara powrócił na Łotwę. Po rewolucji lutowej i obaleniu caratu w 1917 założył Łotewski Związek Ludowy, opowiadający się za niepodległością kraju. Utworzona przez tę partię (oraz innych działaczy niepodległościowych) Rada Narodowa ogłosiła niepodległość 18 listopada 1918 i mianowała Ulmanisa p.o. premiera. Pozostał on u władzy aż do 1921, brał udział w wojnie łotewsko-radzieckiej jako dowódca wojska. W sierpniu 1920 rozpisał wybory do nowego sejmu. W tym samym miesiącu zawarto pokój ryski z Rosją Radziecką (RFSRR). W późniejszych latach Ulmanis był wielokrotnie premierem Łotwy. Władzę autorytarną przejął w wyniku zamachu 17 marca 1934. 15 maja Ulmanis wraz z generałem Jānisem Balodisem ogłosił stan wojenny, rozwiązując sejm i wszystkie partie polityczne (w tym swój Związek Ludowy).
Zrezygnował z funkcji prezydenta w wyniku ultimatum sowieckiego z czerwca 1940 (wierzył, iż jego rezygnacja pomoże ocalić niezależność kraju). Po okupacji Łotwy przez Armię Czerwoną został aresztowany 21 lipca 1940 przez NKWD i zesłany do łagru niedaleko Krasnowodzka. Tam też zmarł 20 września 1942. Miejsce jego pochówku jest nieznane.
Wnuk brata Kārlisa Ulmanisa, Guntis Ulmanis, był w latach 1993–1999 prezydentem niepodległej Łotwy.
Odznaczenia
Łotewskie Order Pogromcy Niedźwiedzia III klasy Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Trzech Gwiazd Order Westharda I klasy Krzyż Uznania I klasy Krzyż Zasługi Obrońców Medal 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej
Zagraniczne Krzyż Wielki Order Korony (Belgia) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Wolności za służbę cywilną I klasy (Estonia, 1925) Łańcuch Order Gwiazdy Białej (Estonia, 1938) Orderem Krzyża Orła I klasy (Estonia, 1931) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia) Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Kawaler Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wojenny (Francja) Krzyż Wielki ze Złotym Łańcuchem Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Krzyż Wielki Orderu św. Olafa (Norwegia) Order Orła Białego (Polska, 1937)Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 305. Wielka Wstęga Orderu Odrodzenia Polski (Polska) Order Lwa Białego I Klasy (Republika Czechosłowacka) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Polarnej (Szwecja) Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Wazów (Szwecja) Krzyż Wielki Orderu Piusa IX (Watykan) Krzyż Wielki Orderu Korony Włoch Krzyż Wielki Orderu Domowego pw. świętych Maurycego i Łazarza
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Łotewscy ministrowie spraw zagranicznych Kategoria:Łotewskie ofiary prześladowań komunistycznych 1917–1991 Kategoria:Odznaczeni Orderem Pogromcy Niedźwiedzia Kategoria:Odznaczeni Orderem Trzech Gwiazd Kategoria:Odznaczeni Orderem Westharda Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Polarnej (Szwecja) Kategoria:Odznaczeni Orderem Wazów Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Uznania Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Obrońców Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Wolności (Estonia) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10 Rocznicy Wojny Niepodległościowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Białej Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Orła Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Białego Kategoria:Odznaczeni Orderem Białej Róży Finlandii Kategoria:Odznaczeni Orderem Piusa IX Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Włoch Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Orderem Orła Białego (II Rzeczpospolita) Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Wielkim Krzyżem ze Złotym Łańcuchem Orderu Witolda Wielkiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Olafa Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza Kategoria:Ofiary radzieckich łagrów Kategoria:Prezydenci Łotwy Kategoria:Premierzy Łotwy Kategoria:Urodzeni w 1877 Kategoria:Zmarli w 1942 Kategoria:Uczestnicy rewolucji na Łotwie (1905–1907)