Pentatlenek diazotu, , – nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, w którym każdy atom azotu występuje na formalnym stopniu utlenienia V.
Budowa W zależności od warunków, pentatlenek diazotu może występować w dwóch formach, kowalencyjnej i jonowej:
W stanie gazowym i w rozpuszczalnikach niepolarnych (np. w ) ma prawdopodobnie budowę kowalencyjną z mostkiem tlenowym łączącym atomy azotu (). Badania rentgenograficzne dowiodły, że w stanie stałym ma on strukturę jonową – – jest więc solą, azotanem nitroniowym. Szybkie schłodzenie gazowego pozwala na uzyskanie metastabilnej kowalencyjnej formy związku w stanie stałym, która w temperaturze powyżej −70 °C przechodzi egzotermicznie w formę jonową.
Otrzymywanie W warunkach laboratoryjnych otrzymuje się go przez ostrożne odwodnienie kwasu azotowego pentatlenkiem difosforu:
Inne metody syntezy to utlenianie dwutlenku azotu lub innych niższych tlenków azotu ozonem oraz reakcje azotanu srebra z chlorem lub trichlorkiem fosforylu () na gorąco, np.
Właściwości Pentatlenek diazotu w temperaturze pokojowej występuje w formie białych kryształków. Jest związkiem nietrwałym rozkładającym się spontanicznie w temperaturze pokojowej do dwutlenku azotu i tlenu. Z mocnymi kwasami daje sole nitroniowe i kwas azotowy, np.
Związek ten reaguje gwałtownie z wodą, jest bezwodnikiem kwasu azotowego. Ze względu na jego nietrwałość nie znajduje on w formie czystej praktycznych zastosowań.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Tlenki azotu