Nabuchodonozor II, właśc. Nabu-kudurri-usur II (akad. Nabû-kudurrī-uṣur) – król Babilonii z dynastii chaldejskiej, syn i następca Nabopolassara, panował w latach 604–562 p.n.e.A.K. Grayson, Königslisten..., s. 131. Jego rządy były okresem hegemonii państwa chaldejskiego na Bliskim Wschodzie.

Imię Rodzime, akadyjskie imię tego władcy, brzmi Nabû-kudurrī-uṣur i znaczy „Boże Nabu strzeż mego najstarszego syna”hasło kudurru (III), "Akkadisches Handwörterbuch" (AHw), tom I/2, Wiesbaden 1962, s. 500; hasło kudurru (C), "Chicago Assyrian Dictionary" (CAD), tom K, The Oriental Institute, Chicago 1971, s. 497.. W Biblii, w której władca ten wzmiankowany jest wielokrotnie, głównie w Księdze Jeremiaszahasło נְבוּכַדְנֶאצַּר (Nebuchadnezzar) na stronie www.blueletterbible.org, imię to uległo zniekształceniu i po hebrajsku (w Kodeksie Leningradzkim) zapisywane było נְבֻכַדְנֶאצַּר /ne·vu·chad·ne·tzar/przykładowy zapis tego imienia w Kodeksie Leningradzkim w 25 rozdziale 2 Księgi Królów (2 Krl 25:1; 25:8; 25:22) – tekst źródłowy i jego transliteracja lub נְבוּכַדְרֶאצַּר /ne·vu·chad·re·tzar/przykładowy zapis tego imienia w Kodeksie Leningradzkim w 52 rozdziale Księgi Jeremiasza (Jer 52:4; 52:12; 52:28-30) – tekst źródłowy i jego transliteracja, co znaczy w tym języku „Niechaj Nebo chroni koronę”. W greckim przekładzie Biblii (w Septuagincie) używana jest jedna forma tego imienia – ναβουχοδονοσορ /nabouchodonosor/przykładowy zapis tego imienia w Septuagincie: 2 Księga Królów (2 Krl 25:1; 25:8; 25:22) – tekst źródłowy i jego transliteracja; Księga Jeremiasza (Jer 52:4) – tekst źródłowy i jego transliteracja. Podobnie jest w łacińskim przekładzie Biblii (w Wulgacie), gdzie stosowana jest forma Nabuchodonosorprzykładowy zapis tego imienia w Wulgacie: 2 Księga Królów (2 Krl 25:1; 25:8; 25:22) – tekst źródłowy; Księga Jeremiasza (Jer 52:4; 52:12; 52:28-30) – tekst źródłowy.

W polskich przekładach Biblii stosowana jest zarówno forma imienia oparta na zapisie hebrajskim (Nebukadnezar w Biblii poznańskiej, Nebukadnesar w Biblii warszawskiej, Nebukadneccar i Nebukadreccar w Przekładzie Nowego Świata), jak i forma oparta na zapisie greckim/łacińskim (Nabuchodonozor w Biblii gdańskiej, Biblii warszawsko-praskiej i Biblii Tysiąclecia):

polskie przekłady Bibliiprzykładowy zapis imienia w 2 Księdze Królewskiej(2 Krl 25:1) Księdze Jeremiasza(Jer 52:4) Biblia gdańska Nabuchodonozor Nabuchodonozor Biblia poznańska Nebukadnezar Nebukadnezar Biblia warszawsko-praska Nabuchodonozor Nabuchodonozor Biblia Tysiąclecia Nabuchodonozor Nabuchodonozor Biblia warszawska Nebukadnesar Nebukadnesar Przekład Nowego Świata Nebukadneccar (1997)Nabuchodonozor (2018) Nebukadreccar (1997)Nabuchodonozor (2018)

W Kanonie Ptolemeusza występuje on pod imieniem Nabokolassaros.

Polityka podbojów Jeszcze jako następca tronu pokonał w 605 p.n.e. faraona Necho II w bitwie pod Karkemisz. Po objęciu tronu podbił Syrię, Palestynę i części Fenicji (zajął miasto Tyr, według niektórych źródeł po 13 latach jego blokady). Dążył do podboju Egiptu, ale bez skutku. thumb|250px|Plan centralnej części Babilonu z widocznym położeniem Bramy Isztar, kompleksu z ziguratem E-temenanki i świątyni E-sagila. thumb|250px|Brama Isztar wzniesiona za Nabuchodonozora II – obecnie w Muzeum Pergamońskim w Berlinie. W roku 598 p.n.e. poprowadził wojska babilońskie na Jerozolimę, stolicę królestwa Judy. Wyprawa zakończyła się zdobyciem miasta 16 marca 597 p.n.e. Król Jojakin wraz z częścią poddanych został przesiedlony do Babilonu, władcą Judy został następnie mianowany Sedecjasz. Z powodu buntu Sedecjasza (588 p.n.e.) miasto zostało zburzone przez Babilończyków (587 p.n.e. lub 586 p.n.e.), a większość mieszkańców uprowadzono do Babilonu (początek tzw. niewoli babilońskiej Żydów)Praca zbiorowa, 2005, Wielka Historia Świata, t.1, Polskie Media Amer.Com, ss. 217, ..

Nabuchodonozor – budowniczy Babilonu Nabuchodonozor zasłynął również jako słynny budowniczy, który przekształcił Babilon w potężną twierdzę. Za jego czasów powstały w Babilonie m.in. brama Isztar, świątynia Marduka E-sagila, potrójny mur Babilonu (strategiczna budowla na lewym brzegu rzeki Eufrat, licząca 18 km) czy ziggurat E-temenanki. Z jego osobą wiąże się też podanie o jednym z siedmiu cudów świata starożytnego – „wiszących ogrodach” w Babilonie. Według tradycji greckiej Nabuchodonozor założyć miał je dla swojej żony, medyjskiej księżniczki Amytis, aby nie czuła się samotna na pozbawionej pagórków, płaskiej równinie Mezopotamii.

Wśród dokonań wzmiankowanych w inskrypcjach królewskich Nabuchodonozora znajdują sięna podstawie T. Karpiński, Inskrypcje królewskie Nabuchodonozora II, praca magisterska napisana w Zakładzie Historii Starożytnego Bliskiego Wschodu Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, pod kierunkiem prof. dr hab. Stefana Zawadzkiego, Poznań 2009.: w Babilonie: prace zdobniczo-restauracyjne w E-sagili (É.SAG.ÍL, „dom, którego szczyt jest najwyższy”) – świątyni boga Marduka prace budowlane przy É.TUŠ.A („dom rozkazów”) – kaplicy Marduka w E-sagili prace przy DU6.KU3 lub parak šīmãti („miejsce przeznaczenia”) – kaplicy Marduka należącej do UB.ŠU.UKKIN.NA („dziedziniec zgromadzeń”) w E-sagili prace zdobnicze w Ezidzie (É.ZI.DA) – siedzibie Marduka i kaplicy Nabu w E-sagili prace przy É.GIŠNIG.GIDIR.KALAM.MA.SUM.MA („dom który nadaje berło nad ziemią”) – świątyni Nabu w Babilonie prace zdobnicze w KÁ.HI.LI.SÙ („brama pokryta luksusem”) – siedzibie Sarpanitu w E-sagili ukończenie E-temenanki (É.TEMEN.AN.KI, „dom – podstawa nieba i ziemi”) – zigguratu w kompleksie świątynnym Marduka prace restauracyjne w É.SISKUR lub bīt niqe („dom ofiarny”) – świątyni ofiarnej zajmowanej przez Marduka podczas święta akitu, znajdującej się poza Babilonem odbudowa É.DI.KU5.KALAM.MA („dom sędziego ziemi”) – świątyni boga Szamasza odbudowa É.MAŠ.DA.RI („dom ofiar zwierzęcych”) – świątyni bogini Isztar odbudowa É.HUR.SAG.SIKIL.LA („dom czystej góry”) – świątyni bogini Guli-Ninkarrak we wschodniej części Babilonu odbudowa É.KIŠ.NU.GÁL – świątyni boga Sina odbudowa É.SA.BAD („dom otwartych uszu”) – świątyni Guli w zachodniej części Babilonu prace budowlane w É.MAH („wyniosły dom”) – świątyni Bēlet-ili odbudowa É.NAM.HÉ („dom obfitości”) – świątyni Adada w dzielnicy Kumari odbudowa É.KI.TUŠ.GARZA („dom zamieszkany przez uregulowania”) – świątyni Bēlet-ilī we wgłębieniu murów Babilonu budowa domu pisarzy (bīt šutummi ša tupsarrī) prace przy Imgurenlil i Nimitenlil – murach Babilonu prace przy budowie mostu przez Eufrat budowa kanału Libil-hegal wraz z mostem na drodze procesyjnej prace przy odnowieniu i ulepszeniu dróg procesyjnych prace przy Bramie Isztar i innych bramach wzniesienie tzw. „Muru medyjskiego” budowa wielkiego muru wschodniego z trzecim nadbrzeżem prace restauracyjne przy Starym Pałacu Nabopolasara budowa Nowego Pałacu (z m.in. tzw. „Muzeum”) w Borsippie: ozdobienie E-zidy – świątyni boga Nabu budowa kaplicy É.ŠID.DÙ.AN.NA.KI („dom kierownika nieba i ziemi”) – komnaty Nabu w E-zidzie umieszczenie belek cedrowych nad É.MAH.TI.LA („wyniosły dom, który daje życie”) – kapliczką Nabu w E-zidzie ukończenie budowy E-urmeiminanki – ziguratu świątyni E-zida odbudowa É.DIM.AN.NA („dom, więzy nieba”) – sanktuarium Sina w E-zidzie odbudowa É.GU.LA („wielki dom”) – świątyni Guli odbudowa É.TI.LA („dom, który daje życie”) – świątyni Guli-Ninkarrak odbudowa świątyni Adada odbudowa É.ZI.BA.TI.LA („prawdziwy dom dający życie”) – świątyni Guli odbudowa świątyni Mār-bitī ukończenie muru Borsippy i jego fosy w innych miastach: odbudowa E-babbar – świątyni Szamasza i Aji w Sippar odbudowa É.UL.LA („dom radowania się”) – świątyni Guli w Sippar odbudowa E-babbar – świątyni Szamasza w Larsie odbudowa E-ana – świątyni Isztar w Uruk odbudowa É KIŠ.NU.GÁL – świątyni Sina w Ur prace zdobnicze w E-duba – świątyni Zababy w Kisz prace zdobnicze w E-meteursag – celli Zababy w E-duba w Kisz odbudowa ÈŠ.URUGAL („dom wielkiego miasta”) – świątyni Ereszkigal w mieście Kuta prace fortyfikacyjne i zdobnicze przy E-meslam – świątyni Nergala i Las w mieście Kuta odbudowa É.GAL.MAH („wywyższony pałac”) – świątynia Guli w Isin odbudowa É.I.BÍ.AN.NA („dom, w którym Anu wzywa początek”) – świątyni Urasza w Dilbat odbudowa E-igikalama – świątyni boga Lugal-Marada w Marad

thumb|300px|Nabuchodonozor (1795 r.), obraz Williama Blake'a będący ilustracją do Dn 4,30: Wypędzono go spośród ludzi, żywił się trawą jak woły, a rosa z nieba go obmywała. Włosy jego urosły niby pióra orła, paznokcie zaś jego jak pazury ptaka. Ze zbiorów Tate Gallery w Londynie.

Wśród innych prac budowlanych Nabuchodonozora, które nie są wymienione wśród inskrypcji królewskich, ale które są poświadczone m.in. archeologicznie, znajdują się: Unirkidurmah – zigurat w Kisz, gdzie odnaleziono kilka cegieł Nabuchodonozora świątynia Guli w IsinM. Birot, "Decouvertes Ephigraphiques a Larsa (Campagne 1967)", Syria 40 (1968), s. 242. świątynia Ningiszzidy w Uruk prace w Tall al-LahmR. M. Czichon, "Nebukadnezar II. B. Archäologisch.", [w:] Reallexikon der Assyriologie, t. 9, s. 205.

Zobacz też Nabuchodonozor I Nabuchodonozor III Nabuchodonozor IV

Przypisy

Bibliografia A.K. Grayson, Königslisten und Chroniken. B. Akkadisch, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VI (Klagesang-Libanon), Walter de Gruyter, Berlin – New York 1980-83, s.86-135.

Kategoria:Królowie Babilonu Kategoria:Zmarli w VI wieku p.n.e. Kategoria:Urodzeni w VII wieku p.n.e.