thumb|Lebiodka pospolita thumb|Lebiodka kreteńska thumb|Lebiodka majeranek Lebiodka (Origanum L.) – rodzaj roślin należących do rodziny jasnotowate. Obejmuje 44 gatunki. Rośliny te rosną w Europie i zachodniej oraz środkowej Azji, centrum zróżnicowania osiągając w basenie Morza Śródziemnego. W Europie rośnie 13 gatunków, z czego w Polsce jeden – lebiodka pospolita O. vulgare. Lebiodki rosną w miejscach suchych, słonecznych, zwykle w zbiorowiskach trawiastych i zaroślowych. Są to rośliny zielne i półkrzewy zasobne w olejki eteryczne i dlatego stosowane w kuchni jako przyprawy. Największe znaczenie ma lebiodka majeranek O. majorana, lebiodka pospolita oraz mieszaniec między tymi gatunkami – O. × majoricum. Podobnie wykorzystywana jest także m.in. lebiodka kreteńska O. dictamnus i lebiodka syryjska O. syriacum. Lebiodka uprawna O. onites i wcześniej wymienione wykorzystywane są także jako zioła lecznicze. Kilka gatunków uprawianych jest jako ozdobne rośliny, zwłaszcza w ogrodach skalnych.
Morfologia Pokrój Byliny i półkrzewy kłączowe, rzadziej rośliny jednoroczne o aromatycznym zapachu osiągające do 90 cm wysokości.
Liście Ulistnienie naprzeciwległe. Liście silnie aromatyczne, pojedyncze, całobrzegie.
Kwiaty Drobne, zebrane w okółkach gęsto skupionych w szczytowej części pędu, kłosokształtnych, często wspartych przysadkami dachówkowato zachodzącymi na siebie, purpurowo nabiegłymi lub zielonymi. Kielich zrosłodziałkowy, z 5 ząbkami na szczycie, czasem z rurkowaty z jednym ząbkiem albo rozcięty w jednym miejscu do nasady. Korona fioletowa, biała lub różowa. U nasady zrośnięte płatki tworzą krótką rurkę zakończoną dwiema wargami, z górną łatką całobrzegą lub wyciętą i dolną trójłatkową. Cztery pręciki w dwóch parach, z czego dłuższa, górna para wystaje z rurki korony. Zalążnia złożona z dwóch owocolistków, dwukomorowa, w każdej komorze z dwoma zalążkami. Szyjka słupka pojedyncza, z dwudzielnym znamieniem o równych ramionach.
Owoce Czterodzielne rozłupnie, rozpadające się na cztery pojedyncze rozłupki.
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae Lindl.), w obrębie której zaliczany jest do podrodziny Nepetoideae, plemienia Mentheae i podplemienia Menthinae.
Wykaz gatunków
Zobacz też
Przypisy
Kategoria:Jasnotowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza