thumb|Samba wiejska thumb|Sekcja perkusyjna jednej ze współczesnych szkół samby thumb|Samba „Uva de caminhão” (1939) Samba – brazylijski taniec ludowy i zarazem gatunek muzyczno-taneczny pochodzenia afrykańskiego. Występuje w licznych odmianach form wykonawczych: może być wykonywana zespołowo przez grupy śpiewające i tańczące, przez pary w kontekście salonowym albo solowo.
Wyróżnia się dwa podstawowe gatunki samby: wiejską (), pochodzącą z regionów stanu Bahia, bardziej żywiołową, o ostrzejszym i bardziej skomplikowanym rytmie, zachowującą silniejsze wpływy afrykańskie, oraz miejską (carioca), rozwijaną w Rio de Janeiro, z prostszymi krokiem i rytmem, bardziej podatną na wpływy innych tańców. Jedną z współczesnych manifestacji samby wiejskiej jest axé – styl taneczny, który łączy afrykańskie rytmy z muzyką popularną. Samba miejska rozwinęła bardziej polifoniczne brzmienie zespołów wykonujących muzykę opartą na różnych instrumentach perkusyjnych. Innymi ważnymi odmianami samby są , , oraz .
Samba może przyjmować rozmaite odmiany stylistyczne zależnie od miejsca i czasu rozwoju: tempo od umiarkowanego do szybkiego, metrum 2/4 lub 4/4, czasami synkopowany akompaniament.
Istotną rolę w sambie pełnią instrumenty perkusyjne: różnego rodzaju bębny, , reco-reco, , berimbau, . W niektórych odmianach wykorzystuje się instrumenty strunowe (np. cavaquinho) oraz śpiew.
Ważnym zjawiskiem społecznym związanym z sambą są w Brazylii. Zespoły i stowarzyszenia rywalizują podczas karnawału. Korzystają one ze wsparcia artystów, pisarzy, dziennikarzy i finansistów. Setki tancerzy i muzyków przygotowują przez cały rok choreografie, scenariusze i bogate kostiumy.
Historia thumb|Samba wiejska na obrazie Samba ma pochodzenie afrykańskie, przede wszystkim zachodnioafrykańskie i związane z kulturą Jorubów. Została przeniesiona do Brazylii wraz z niewolnikami sprowadzanymi z Angoli i Konga do pracy na plantacjach trzciny cukrowej i kawy od drugiej połowy XVI do końca XIX wieku. Afrykańskie obrzędy, tańce i praktyki rytualne pozwalały zniewolonym zachowywać własną tożsamość kulturową oraz wyrażać sprzeciw wobec cierpienia i niewoli. Nazwa „samba” wywodzi się ze słowa używanego w Kongo i Angoli na określenie tradycyjnego tańca zwanego także . Samba rozwinęła się w Brazylii szczególnie w stanie Bahia w północno-wschodniej części kraju. Według niektórych źródeł już w XVII wieku rozwijała się tam na ranczach. Następnie pod koniec XIX wieku zdobyła wielką popularność w Rio de Janeiro, będącym wówczas stolicą Brazylii. Do Rio została przeniesiona przez żołnierzy wracających z wojny w Canudos.
Współcześnie sambę propagują głównie zawodowe istniejące we wszystkich większych miastach Brazylii. Podczas czterodniowego karnawału organizowane są wielkie pochody zwane desfile. Każda szkoła przygotowuje specjalne układy choreograficzne, a profesjonalni twórcy komponują utwory poświęcone postaciom historycznym i legendarnym.
Samba rozpowszechniła się także poza Brazylią. Około 1920 Darius Milhaud wprowadził sambę do baletu . W europejskich salach tanecznych zaczęła zdobywać popularność przed II wojną światową, a jej rozkwit przypada na lata 1945–1950. Rytmika samby wpłynęła około 1960 roku na uformowanie się nurtu bossa nova w jazzie.
Zobacz też Samba (taniec towarzyski)
Przypisy
Kategoria:Tańce latynoamerykańskie Kategoria:Taniec w Brazylii Kategoria:Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (poniżej 10k)