Zdzisław Cackowski (ur. 1 stycznia 1930 w Warząchewce Królewskiej koło Włocławka, zm. 21 czerwca 2016 w Lublinie) – polski filozof, nauczyciel akademicki, profesor nauk filozoficznych, działacz komunistyczny, w latach 1987–1990 rektor Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.
Życiorys Wykształcenie i działalność naukowa W latach 1946–1950 uczęszczał do szkoły średniej we Włocławku. W latach 1950–1955 odbył studia filozoficzne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Łomonosowa w Moskwie, które ukończył pracą dyplomową o pojęciu prawa w filozofii Hegla. Od 1955 wykładał w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, gdzie doktoryzował się w 1960 na Wydziale Humanistycznym (rozprawa pt. Treść poznawcza wrażeń zmysłowych. Spór o jakości zmysłowe w filozofii marksistowskiej). Habilitację uzyskał w 1962 roku na podstawie rozprawy pt. Problemy i pseudoproblemy, której recenzentami byli profesorowie Narcyz Łubnicki, Adam Schaff, Władysław Krajewski. Tytuł profesora nadzwyczajnego uzyskał w 1972, a profesora zwyczajnego w 1976.
Na UMCS był m.in. kierownikiem Zakładu Teorii Poznania i Metodologii Nauk oraz Zakładu Filozofii Marksistowskiej. Od 1963 do 1965 pełnił funkcję prodziekana Wydziału Humanistycznego, a od 1970 do 1972 dyrektora Instytutu Nauk Pedagogicznych i Filozoficznych. W latach 1987–1990 sprawował urząd rektora UMCS. Zasiadał w Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej ds. Kadr Naukowych przy Prezesie Rady Ministrów (1974–1990) i Centralnej Komisji ds. Stopni Naukowych i Tytułu Naukowego (1993–1996). W latach 80. był również profesorem i kierownikiem Zakładu Teorii Kultury w Instytucie Teorii Kultury i Polityki Kulturalnej Akademii Nauk Społecznych przy KC PZPR. Od 1982 był członkiem Rady Naukowej Instytutu Podstawowych Problemów Marksizmu-LeninizmuPosiedzenie Rady Naukowej IPPML przy KC PZPR /w/ "Rzeczpospolita", nr 102, 13 maja 1982, s. 2..
Działalność polityczna Należał do Związku Walki Młodych i Związku Młodzieży Polskiej. Od 1949 do 1950 wchodził w skład zarządu miejskiego ZMP we Włocławku. Od 1950 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Od 1956 do 1958 oraz od grudnia 1981 do października 1982 sprawował funkcję I sekretarza Komitetu Uczelnianego PZPR na UMCS. Od 1986 do 1990 był członkiem Komitetu Centralnego PZPR. W latach 80. wchodził również w skład Rady Redakcyjnej organu teoretycznego i politycznego KC PZPR Nowe Drogi„Nowe Drogi” nr 4/1989, s. 2.. W latach 1986–1989 był członkiem Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa PRL Wojciechu Jaruzelskim z ramienia PZPR. W październiku 1989 wszedł w skład Centralnej Komisji Zjazdowej PZPR, która przygotowywała dokumenty programowe i organizacyjne na ostatni, XI Zjazd PZPRUchwała w sprawie powołania Centralnej Komisji Zjazdowej, "Trybuna Ludu", nr 242, 17 października 1989, s. 3..
Zainteresowania naukowe Jego główne zainteresowania badawcze koncentrowały się na zagadnieniach związanych z problemami filozofii, ze szczególnym uwzględnieniem teorii poznania, filozoficznymi podstawami przekonań i poglądu na świat, zagadnieniami materializmu dialektycznego i historycznego.
Był autorem przeszło 400 publikacji naukowych – książek i artykułów opublikowanych w czasopismach specjalistycznych.
Najważniejsze publikacje Treść poznawcza wrażeń zmysłowych (1962); Problemy i pseudoproblemy (1964); Główne zagadnienia i kierunki filozofii (1966, 6 wydań); Główne pojęcia materializmu historycznego (1974); Jedność i wielość. Działanie i poznawanie. Wykłady z materializmu dialektycznego (1975); Człowiek jako podmiot działania praktycznego i poznawczego (1979); Trud i sens ludzkiego życia (1981); Ból, lęk, cierpienie (1997); Rozum między chaosem a „Dniem Siódmym” porządku (1997); Człowiek i świat człowieka. Warstwy „ludzkiego ciała” (2003).
Odznaczenia i nagrody Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej Odznaka tytułu Zasłużony Nauczyciel PRL Medal im. Tadeusza Boya-Żeleńskiego (nadany przez Towarzystwo Krzewienia Kultury Świeckiej, 1989)Dwudziestolecie TKKŚ, "Argumenty", nr 20, 14 maja 1989, s. 10. Nagroda "Trybuny Ludu" za upowszechnianie marksizmu-leninizmu i polityki PZPR (1973)Nagrody "Trybuny Ludu", "Trybuna Ludu", nr 250, 8 września 1973, s. 1.. Nagroda „Trybuny Ludu” (zespołowa) dla organizatorów Młodzieżowego Turnieju Wiedzy Filozoficznej Towarzystwa Krzewienia Kultury Świeckiej (1984)Nagrody "Trybuny Ludu" 1984 r., "Trybuna Ludu", nr 149, 23 czerwca 1984, s. 2. Nagroda "Trybuny Ludu" I stopnia za wkład w rozwój nauk społecznych oraz upowszechnianie ideologii i programu PZPR (1989)Nagrody "Trybuny Ludu" 1989, "Trybuna Ludu", nr 148, 26 czerwca 1989, s. 3. Nagroda im. Ludwika Waryńskiego (1987) za pracę "Filozofia marksistowska. Wybrane problemy" (Książka i Wiedza, 1986)Nagrody im. Ludwika Waryńskiego, "Życie Warszawy", nr 127, 2 czerwca 1987, s. 2.
Przypisy
Bibliografia Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 155
Linki zewnętrzne Wykaz książek w serwisie BiblioNETka.pl Zdzisław Cackowski – artykuły w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego im. M.W. Łomonosowa Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Członkowie Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej Kategoria:Laureaci nagrody „Trybuny Ludu” Kategoria:Pierwsi sekretarze Komitetów Uczelnianych PZPR Kategoria:Działacze Związku Walki Młodych Kategoria:Polscy filozofowie marksistowscy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu przy ulicy Lipowej w Lublinie Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Nauk Społecznych Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 2016