Stanisław Janicki (ur. 11 listopada 1933 w Czechowicach, zm. 25 maja 2026 w Wilkowicach) – polski pisarz, dziennikarz i scenarzysta, krytyk filmowy i historyk kina.

Życiorys Przed II wojną światową, ze względu na pracę ojca w polskim oddziale Standard Oil, Janiccy przeprowadzili się do Warszawy.

Po wojnie zdał maturę w Bielsku-Białej. Ukończył studia na Wydziale Dziennikarstwa (specjalizacja filmowa) Uniwersytetu Warszawskiego (1955). Doktor nauk humanistycznych na UAM w Poznaniu (1998). W latach 1954–1959 był dziennikarzem „Żołnierza Wolności”. W latach 1959–1970 pracował jako redaktor miesięcznika „Film”, w latach 1970–1974 miesięcznika „Kino”. Dzięki zdobytym wówczas kontaktom był często zapraszany do jury festiwali filmowych. Był autorem cyklicznego programu TVP pt. W starym kinie. Był to najdłużej nadawany program filmowy w historii polskiej telewizji (od 1967 do 1999).

W latach 1972–1976 związany z Wytwórnią Filmów Oświatowych w Łodzi, potem przez 6 lat był pracownikiem Wytwórni Filmów Poltel, od 1983 wykładowca Wydziału RiTV Uniwersytetu Śląskiego. Od 1996 kieruje Szkołą Mediów Bielskiej Wyższej Szkoły Biznesu i Informatyki. Był autorem audycji Odeon Stanisława Janickiego nadawanych w radiu RMF Classic oraz współpracownikiem Kino Polska, gdzie prowadził program „Seans w Iluzjonie”, w którym tworzył obszerne wprowadzenia do filmów z lat 20., 30. i 40. XX wieku emitowanych na antenie stacji.

W latach 2004–2019 prowadził w Muzeum Historycznym w Bielsku-Białej cykl spotkań pt. Stare Kino w Starym Zamku.

Zajmował się problematyką braci polskich. Był prezesem honorowym Stowarzyszenia Szlak Braci Polskich.

W 2019 ukazała się poświęcona mu książka – wywiad pt. W starym kinie Stanisława Janickiego – scenariusz filmu niemożliwego, autorstwa Andrzeja Pacuły (Wydawnictwo „Grupa M-D-M”, ), zawierająca płytę DVD z dwoma filmami dokumentalnymi w reżyserii Janickiego: Konterfekty króla Jegomości (1983) i Bracia Polscy (1980).

10 listopada 2023 w Bielsku-Białej oraz 12 listopada 2023 w Katowicach odbyły się benefisy z okazji 90-lecia urodzin Janickiego.

Mieszkał w dzielnicy Bielska-Białej Górne Przedmieście. Pogrzeb odbył się w parafii ewangelicko-augsburskiej w Skoczowie. Został pochowany na cmentarzu katolickim.

Praca etatowa Redakcja dziennika „Żołnierz Wolności” (Warszawa 1954–1959) – dziennikarz Tygodnik „Film” (Warszawa 1959–1970) – krytyk filmowy, publicysta, kierownik działu polskiego Redaktor naczelny Kroniki Filmowej „Radar” w Wytwórni Filmowej „Czołówka” (Warszawa 1964–1966) Miesięcznik „Kino” (Warszawa 1970–1974) – krytyk filmowy, publicysta, kierownik działu polskiego Komitet do spraw Radia i Telewizji – Redakcja Filmowa Programu I TVP (Warszawa 1974–1976) – redaktor (scenariusze filmów fabularnych) Wytwórnia Filmów Telewizyjnych „Poltel” (Warszawa 1976–1982) – scenarzysta i reżyser telewizyjny i filmowy Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna (Warszawa – 1980–1982) – wykładowca historii filmu Wytwórnia Filmów Oświatowych (Łódź 1982 – 93; współpraca 1972–1982) – scenarzysta i reżyser filmowy Wyższa Szkoła Dziennikarstwa (Warszawa – 1995–1997) – wykładowca (scenariusze krótkich form filmowo-telewizyjnych) Bielska Wyższa Szkoła Biznesu i Informatyki im. J. Tyszkiewicza (Bielsko-Biała 1996–2002) – Kierownik specjalizacji Zarządzanie i Media oraz wykładowca (scenariusz i realizacja krótkich form filmowo-telewizyjnych oraz seminaria dyplomowe) Uniwersytet Śląski – Wydział Radia i Telewizji (Katowice – 1982–2003, potem do 2005 umowa o dzieło) – starszy wykładowca (Historia filmu, Dramaturgia i scenariopisarstwo, Podstawy reżyserii filmów krótkometrażowych, seminaria dyplomowe) Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi (od 2007–2010) – Wydział Artystyczny – kierunek Realizacja Obrazu Filmowego, Telewizyjnego i Fotografia (Realizacja filmu dokumentalnego i krótkometrażowego)

Współpraca Telewizja Polska, program I: autorski program telewizyjny „W starym kinie” (1967–1999) Polskie Radio (m.in. autorska audycja w red. niemieckiej – lata 60.) „Przegląd kulturalny”, „Odrodzenie”. „Panorama” (Katowice), „Widnokręgi”, „Teatr i film”, „Film na świecie”, „Gazeta Wyborcza”, magazyn telewizyjny „Okienko”; „Trybuna Śląska” (Katowice) – cotygodniowy cykl „Janicki o kinie” (2001–2004), „Dziennik Zachodni” (Katowice) – cykl felietonów filmowych „W starym kinie” (2004 – 2008) Warszawska Szkoła Filmowa (Warszawa – 2005–2006) – wykładowca (Scenariopisarstwo) LO im. Stanisława Wyspiańskiego w Bielsku-Białej – o profilu artystycznym oraz LO im. Mikołaja Reja w Bielsku-Białej – warsztaty filmowe (2000–2008) RMF Classic – cotygodniowy felieton filmowy „Odeon Stanisława Janickiego” (od września 2005) Telewizja „Kino Polska” – cotygodniowe programy „W Iluzjonie”, przekształcone w „Kalejdoskop polskiego filmu” (od 2004)

Twórczość artystyczna (wybór) Scenariusze do filmów Stanisława Grabowskiego – Zaczęło się od iluzjonów (1972) Bogdana Dziworskiego – Krzyż i topór (1973), Tren dla miasta Szydłowa (1973), Podróże Georga Philipa Telemanna z Żar do Pszczyny (1974) oraz do wszystkich swoich

Reżyseria i scenariusze filmów fabularnych i dokumentów inscenizowanych Kruk (1976) Jak cudne są wspomnienia (1977 – serial TV) Wisła (1977 – dla Pathé Cinema) Sąd nad Braćmi Polskimi (1984) Bem (1985 – koprodukcja polsko-węgierska) Domy życia (1987) Jan Sarkander ze Skoczowa (1994) Skoczowskie okruchy (1999) Brat papieża (2006) Marzenia są ciekawsze (3 półgodzinne odcinki) z Andrzejem Wajdą Scena pełna muzyki i tańca (2015)

Reżyseria i scenariusze filmów oświatowych i dokumentalnych Sen o Kurozwękach (1974 – debiut) Cienie czasu (1975) Nad brzegiem ruczaju (1980) Filmowy Sezam (1980) Bracia polscy (1982) Rapsod królewski (1982) Skarby katedry wawelskiej (1982) Życie, męczeństwo, śmierć (1982) Elementarz filmu. Rodzaje i gatunki (1982) Konterfekty króla jegomości (1983) Chocim 1673 (1983) Cicha noc (1984) Takie kiedyś były zabawy (1994 – serial TV) Czas przeszły dokonany (1995 – serial TV) Droga Jana Sarkandra (1995) Klub pan Rysia (1995-1996 – program cykliczny TV) Nieustająca love story (1996 – serial TV) Za winy niepopełnione – Eugeniusz Bodo (1997- dla TV) Bielsko-Biała – dwa miasta w jednym (1998) Marzenia są ciekawsze (1998 – serial TV, o niezrealizowanych projektach Andrzeja Wajdy) Idę przez ten świat (1999, o Marii Koterbskiej) Skoczów – nad Wisłą, u stóp gór (1999) Niezwykła podróż Jerzego Zitzmana (2000) Kochany i nienawidzony – Dramat życia i śmierci twórcy „Krzyżaków” (2002 – dla TV, o Aleksandrze Fordzie, 50’) Przewlekła Obturacyjna Choroba Płuc (2003) Film jest bajką (2005 – dla TV o Ludwiku Starskim) Spełnienie – szkice do portretu Grzegorza Fitelberga (2007 – dla Filharmonii Śląskiej w Katowicach i kin studyjnych „Silesia Film” – 50’) Nie wolno przerwać spektaklu (2008 – o Danucie Szaflarskiej dla TVP – 50’) Geniusz grający również na fortepianie (2008 – o Ignacym Janie Paderewskim – 20’) Miłość ci wszystko wybaczy (2008 – montaż przedwojennych polskich filmów na wystawę na Zamku Królewskim – 13’) Scena pełna muzyki i tańca (2015) Nad Nidą, w cieniu drzew (2017)

Reportaże telewizyjne (wybór) Czas walki, czas miłości (Celuloza i Pod gwiazdą frygijską – Jerzy Kawalerowicz, Lucyna Winnicka, Józef Nowak) Na dnie popiołu... (Popiół i diament – Andrzej Wajda) Śląska opowieść („Krzyż Walecznych” Kazimierz Kutz) Westerplatte (Stanisław Różewicz) Struktura kryształu (Krzysztof Zanussi) Opowieść o Andrzeju Munku Reportaże z udziałem: Tadeusza Konwickiego, Juliusza Lubicz-Lisowskiego, Małgorzaty Braunek, prof. Włodzimierza Zonna, Elżbiety Barszczewskiej, Szymona Kobylińskiego, Wojciecha Siemiona i in.

Tekst i reżyseria dramat „Iskra we mgle” (1980 – Teatr Dramatyczny w Legnicy)

Tłumaczenia sztuk japońskich; „To ja jestem duchem” Abe Kobo, „Markiza de Sade” Yukio Mishima, „Wiśnie w kwiatach” Betsuyaku Minoru (drukowanych w „Dialogu” i „Literaturze na świecie”; wystawianych w teatrach polskich m.in. w Teatrze Starym w Krakowie, Ateneum w Warszawie, Teatrze Dramatycznym w Warszawie, także w teatrach w Rzeszowie, we Wrocławiu, w Teatrze Telewizji i innych)

Prowadzenie imprez artystycznych i filmowych Lubuskie Lato Filmowe (lata 70.) Era Nowe Horyzonty 2003 w Cieszynie (cykl filmów Yasujiro Ozu) Eko Forum Film Festiwal (festiwal filmów ekologicznych) w Bielsku-Białej Koncerty muzyki filmowej m.in. Bielsko-Biała, Katowice, Zabrze (2 razy), Łódź (2005 i 2008), Warszawa (2007 i 2009), Rzeszów (dwa w 2008 roku), Dębica (2008), Przemyśl (2008), Chorzów (2009), Olsztyn (2009), Tarnów (2009 – 2 razy)

Publikacje książkowe Eugeniusz Cękalski: monografia, Filmowa Agencja Wydawnicza, 1958 Polscy twórcy filmowi o sobie, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962 Aleksander Ford, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1967 Film polski od A do Z, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1973 (2 popr. i uzup.) Film japoński: fakty, dzieła, twórcy, , Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Łódź 1982 (wyd. II rozszerzone – w przygotowaniu) Film polski: wczoraj i dziś, , Interpress, Wrocław 1982 The Polish film: yesterday and today, , Interpress, Warszawa 1985 W starym polskim kinie, , KAW, Warszawa 1985 Polskie filmy fabularne 1902-1988, , Warszawa 1990 Odeon. Felietony filmowe, , Wydawnictwo BoSz, Olszanica 2013 Marzenia filmowe Andrzeja Wajdy, , Wydawnictwo Austeria, Kraków 2023

Nagrody, wyróżnienia Nagrody dziennikarskie Nagroda im. Karola Irzykowskiego – dwukrotnie: 1964 i 1976 Nagroda przewodniczącego Komitetu do spraw Radia i Telewizji – dwukrotnie: 1969 i 1976 Nagroda tygodnika „Ekran” – „Złoty ekran” – 1977 Nagroda Festiwalu Filmów Niemych w Krakowie – 1999 Nagroda VIII Festiwalu Muzyki Filmowej w Łodzi – 2005

Nagrody filmowe (wybór) Krzyżtoporskiej opowieści ciąg dalszy (1975 – Kielce) Budowa parku etnograficznego (1976 – Zakopane) Ach, ta chata rozśpiewana (1979 – Tokio) Bracia polscy (1980 – Kraków, Łódź) Jan Sarkander ze Skoczowa (1995 – Ołomuniec) Brat papieża (2007 – Niepokalanów – I. nagroda w kategorii filmów fabularnych)

Nagrody za całokształt twórczości i działalności Ikar 2003 – nagroda prezydenta miasta Bielska-Białej za wybitne znawstwo i popularyzację sztuki filmowej Wyróżnienie honorowe „Złoty liść” na II Ogólnopolskim Festiwalu Piosenki Retro, Kraków 2005 Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2008 – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego) Mocarty – RMF Classic – 2010 Filmowy Ziemowit – w kategorii osobowość, Kielce 2012 Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 2013 Nagroda ZAiKS-u im. Krzysztofa Teodora Teoplitza – 2017 Nagroda Filmowa Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego im. Poli Negri – 2023

Przypisy [dostęp 2026-05-31]

Linki zewnętrzne [dostęp 2026-05-31]

Zbiór odeonów Stanisława Janickiego na stronie RMF Classic

Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Bielsku-Białej Kategoria:Absolwenci Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Czechowicach (Czechowice-Dziedzice) Kategoria:Ludzie związani z Bochotnicą Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Osobowości telewizyjne związane z TVP Kategoria:Pisarze związani z Bielskiem-Białą Kategoria:Polscy dziennikarze Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy krytycy filmowi Kategoria:Polscy scenarzyści filmowi Kategoria:Polscy tłumacze literatury japońskiej Kategoria:Pochowani w Skoczowie Kategoria:Urodzeni w 1933 Kategoria:Zmarli w 2026