thumb|right|Tablica poświęcona Marianowi Gumowskiemu w kościele Wszystkich Świętych w Krościenku nad Dunajcem thumb|right|Tablica poświęcona ojcu i bratu Mariana Gumowskiego w kościele Wszystkich Świętych w Krościenku nad Dunajcem Marian Gumowski (ur. 30 września 1881 w Krościenku nad Dunajcem, zm. 1 października 1974 w Toruniu) – polski numizmatyk i sfragistyk, historyk, w latach 1919–1932 dyrektor Muzeum Wielkopolskiego w Poznaniu, od 1955 profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Życiorys Był synem Franciszka (długoletniego lekarza w Krościenku nad Dunajcem i Szczawnicy) i Józefiny ze Stehrów; bratem Jana – malarza i grafika. Uczęszczał do C.K. Gimnazjum w Jaśle i w Tarnowie, maturę zdał w Gimnazjum św. Anny w Krakowie w 1899 roku. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim (jego wykładowcami byli m.in. Franciszek Piekosiński i Stanisław Krzyżanowski), a także w Monachium i we Włoszech.
W 1909 roku uzyskał stopień doktora pod opieką Stanisława Krzyżanowskiego. Tematem jego rozprawy doktorskiej była Grzywna i moneta piastowska. W 1913 roku uzyskał na Uniwersytecie Jagiellońskim habilitację z numizmatyki, na podstawie rozprawy Moneta złota w Polsce średniowiecznej, rozszerzoną na historię starożytną.
W latach 1899–1916 pracował przy zbiorach numizmatycznych Andrzeja Potockiego. Członek Komitetu Obywatelskiego Polskiego Skarbu Wojskowego w sierpniu 1914 rokuJózef Musiałek, Rok 1914. Przyczynek do dziejów brygady Józefa Piłsudskiego, Kraków 1915, s. 20.. W latach 1903–1919 kierował Muzeum Czapskich w Krakowie. W okresie 1919–1932 był dyrektorem Muzeum Wielkopolskiego w Poznaniu. Pracował na Uniwersytecie Jagiellońskim (1909–1919) i Uniwersytecie Poznańskim (1920–1930).
W okresie 1908–1919 był redaktorem czasopisma „Wiadomości Numizmatyczno-Archeologiczne”.
W okresie przedwojennym był członkiem m.in.: Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk Państwowej Rady Sztuki (od 1922 r.) Komisji Rewindykacyjnej do odbioru dzieł sztuki z Rosji (1924–1925).
Po II wojnie światowej został zatrudniony na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 1946 roku otrzymał tytuł profesora. W 1960 roku przeszedł na emeryturę.
Był autorem około 400 publikacji z dziedziny heraldyki, numizmatyki, sfragistyki, historii i sztuki. Kolekcjonował także ekslibrisy, których zgromadził około 4000. Cały jego zbiór ekslibrisów zaginął w 1939 roku. thumb|Grób prof. Mariana Gumowskiego na cmentarzu św. Jerzego Zmarł w 1974 roku w Toruniu, pochowany został na Cmentarzu św. Jerzego w Toruniu.
Główne publikacje Medale Jagiellonów (1906) Moneta złota w Polsce średniowiecznej (1912) Medale Stefana Batorego (1913) Podręcznik numizmatyki polskiej (Kraków, 1914) Pieczęcie królów polskich (Kraków, 1919) Monety polskie (1924, 1925) Medale Zygmunta III (1924) Pieczęcie i herby miast wielkopolskich (Poznań, 1932) Herby miast litewskich (1935) Herby miast województwa warszawskiego (1936–1937) Herby i pieczęcie miejscowości województwa śląskiego z 438 rycinam (Katowice, 1939) Mennica Bydgoska (Gdańsk, 1950) Najstarsze pieczęcie miast polskich XIII-XIV w. (Toruń, 1960) Herby miast polskich (Warszawa, Arkady, 1960) Sfragistyka (współautor, Warszawa, 1960) Wspomnienia numizmatyka (Kraków, 1965) Handbuch der polnischen Siegelkunde (Graz, 1966).
Życie prywatne Marian Gumowski ożenił się w 1909 roku z Elizą Barańską, miał czworo dzieci, Jana, Antoniego, Marię oraz Irenę (1912–1991), dziennikarkę i popularyzatorkę zdrowego stylu życia. Jego brat, Jan Kanty Gumowski (1883–1946) był malarzem i grafikiem.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Tom XII "Rocznika Polskiego Towarzystwa Heraldycznego w całości poświęcony twórczości Mariana Gumowskiego
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Członkowie Komitetu Obywatelskiego Polskiego Skarbu Wojskowego Kategoria:Dyrektorzy muzeów w Polsce Kategoria:Ludzie urodzeni w Krościenku nad Dunajcem Kategoria:Ludzie związani z Jasłem Kategoria:Pochowani na Cmentarzu św. Jerzego w Toruniu Kategoria:Polscy heraldycy Kategoria:Polscy kolekcjonerzy ekslibrisów Kategoria:Polscy numizmatycy Kategoria:Urodzeni w 1881 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Kategoria:Zmarli w 1974