thumb|Wyka wielkokwiatowa thumb|Wyka drobnokwiatowa Wyka (Vicia L.) – rodzaj roślin zielnych należący do rodziny bobowatych. Obejmuje ok. 250 gatunków (tyle uznanych zostało za zaakceptowane w bazie taksonomicznej Plants of the World Online, w niektórych źródłach, zwłaszcza dawniejszych, podawana jest znacznie mniejsza ogólna liczba gatunków, np. 160, 200). W większości występują one na półkuli północnej, w strefie klimatu umiarkowanego. Zasiedlają zazwyczaj suche, trawiaste łąki i murawy, zarośla, wydmy piaszczyste i żwirowe.
Wiele gatunków to rośliny uprawne, w tym jadalne i pastewne, nieliczne uprawiane są jako rośliny ozdobne. Do gatunków o największym znaczeniu należy wyka bób uprawiany już w neolicie na Bliskim Wschodzie.
Rozmieszczenie Przedstawiciele rodzaju rozprzestrzenieni są szeroko na półkuli północnej w strefie klimatu umiarkowanego, zwłaszcza w Eurazji. Największe zróżnicowanie jest w rejonie Turcji, w której rośnie 59 gatunków – tyle samo co w całej Europie. Kilkadziesiąt gatunków występuje na kontynentach amerykańskich, w tym wzdłuż Andów sięgając daleko na południe (w Chile stwierdzono ok. 30 gatunków). Nieliczne gatunki spotykane są także we wschodniej Afryce oraz na Hawajach.
Gatunki flory Polski Pierwsza nazwa naukowa według listy krajowej, druga – obowiązująca według bazy taksonomicznej Plants of the World online (jeśli jest inna) wyka bengalska Vicia benghalensis L. – efemerofit wyka ciemnoplamka Vicia melanops Sm. – efemerofit wyka czteronasienna Vicia tetrasperma (L.) Schreb. – antropofit zadomowiony wyka delikatna Vicia tenuissima (M.Bieb.) Schinz & Thell. – efemerofit wyka długożagielkowa Vicia tenuifolia Roth wyka drobnokwiatowa Vicia hirsuta (L.) Gray – antropofit zadomowiony wyka grochowata Vicia pisiformis L. wyka jednokwiatowa Vicia articulata Hornem. – efemerofit wyka kaszubska Vicia cassubica L. wyka kosmata Vicia villosa Roth – antropofit zadomowiony wyka leśna Vicia sylvatica L. wyka lędźwianowata Vicia lathyroides L. wyka narbońska Vicia narbonensis L. – efemerofit wyka pannońska Vicia pannonica Crantz – antropofit zadomowiony wyka płotowa Vicia sepium L. wyka pstra Vicia dasycarpa Ten. ≡ Vicia villosa subsp. varia (Host) Corb. – antropofit zadomowiony wyka ptasia Vicia cracca L. wyka siewna Vicia sativa L. – antropofit zadomowiony wyka soczewicowata Vicia ervilia (L.) Willd. – efemerofit wyka turecka, w. bityńska Vicia bithynica (L.) L. – efemerofit wyka wąskolistna Vicia angustifolia L. ≡ Vicia sativa subsp. nigra Ehrh. wyka wielkokwiatowa Vicia grandiflora Scop. – antropofit zadomowiony wyka zaroślowa Vicia dumetorum L. wyka żółta Vicia lutea L. – efemerofit
Morfologia Pokrój Rośliny zielne, zarówno byliny, jak i rośliny jednoroczne. Zwykle pnące, osiągające do 2 m wysokości lub więcej, czasem prosto wznoszące się. Łodyga Zwykle nie oskrzydlona, cienka i rozgałęziona. Liście Parzystopierzaste, z dwoma lub częściej licznymi, całobrzegimi listkami. Oś liścia na końcu zwykle wykształcona jako wąs czepny (wyjątkiem jest np. bób z osadką zakończoną szczecinką). U nasady liścia para przylistków całobrzegich lub ząbkowanych. U niektórych gatunków na przylistkach znajdują się miodniki. Kwiaty Motylkowe, wąskootwarte i zebrane po kilka do 40 w kłosy lub grona wyrastające z kątów liści. Działki kielicha w liczbie 5 równej długości, zrosłe, u niektórych gatunków tworzą dwie wargi. Płatki korony żółte, białe, czerwone lub różowe. Mają różną budowę. Dwa dolne płatki tworzą tzw. łódeczkę, dwa boczne skrzydełka, a piąty wzniesiony jest do góry tworząc żagielek. Żagielek może być szeroko rozpostarty lub z brzegami podwiniętymi. Wewnątrz kwiatu, a ściślej w łódeczce, znajduje się jeden słupek z jedną zalążnią zawierającą od 2 do 8 zalążków oraz 10 pręcików, z których dziewięć zrośniętych jest nitkami tworząc rurkę, jeden pręcik zaś jest wolny. Owoce Zwykle spłaszczone, rzadziej cylindryczne strąki zawierające od 2 do 8 owalnych lub kulistych nasion.
Systematyka thumb|Wyka płotowa thumb|Wyka ptasia thumb|Wyka kosmata thumb|Wyka grochowata Rodzaj dzielony jest na dwa podrodzaje Vicia i Vicilla, a następnie każdy z nich odpowiednio na 9 i 17 sekcji. Rodzaj Vicia jest tradycyjnie wyodrębniany w plemieniu obejmującym poza tym rodzaje: soczewica (Lens), groch (Pisum), groszek (Lathyrus) i Vavilovia. Z analiz molekularnych wynika, że tradycyjny podział taksonomiczny w obrębie tego plemienia nie odzwierciedla powiązań filogenetycznych, a rodzaj Vicia w tradycyjnym ujęciu ma charakter parafiletyczny. W obrębie tego rodzaju zagnieżdżony jest klad obejmujący rodzaj soczewica (Lens). Tu też powinien być włączany gatunek Lathyrus saxatilis (Vent.) Vis. (tradycyjnie zaliczany rodzaju groszek), który klasyfikowany powinien być jako Vicia saxatilis (Vent.) Tropea.
Pozycja systematyczna rodzaju według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) Jeden z rodzajów podrodziny bobowatych właściwych Faboideae w rzędzie bobowatych Fabaceae s.l.. W obrębie podrodziny należy do plemienia Fabeae.
Pozycja systematyczna rodzaju według systemu Reveala (1993-1999) Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Fabanae R. Dahlgren ex Reveal, rząd bobowce (Fabales Bromhead), rodzina bobowate (Fabaceae Lindl.), podrodzina Vicioideae Burnett, plemię Vicioideae Burnett, podplemię Viciinae Bronn., rodzaj wyka (Vicia L.).
Wykaz gatunków
Przypisy
Kategoria:Bobowate właściwe Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza