Chris Cornell (wym. [], właśc. Christopher John Boyle; ur. 20 lipca 1964 w Seattle, zm. 18 maja 2017 w Detroit) – amerykański muzyk, kompozytor, wokalista, autor tekstów, multiinstrumentalista i producent muzyczny. Współzałożyciel i frontman zespołu Soundgarden, którego był członkiem w latach 1984–1997 i 2010–2017. W 1990 został inicjatorem efemerycznego projektu Temple of the Dog, który powołał po śmierci bliskiego przyjaciela, ówczesnego lidera Mother Love Bone, Andrew Wooda. W latach 2001–2007 i 2017 występował w supergrupie Audioslave, złożonej z muzyków Rage Against the Machine, z którą nagrał trzy albumy studyjne. Cornell zrealizował również cztery albumy solowe – Euphoria Morning (1999), Carry On (2007), Scream (2009) i Higher Truth (2015). Znany był z szerokiej skali głosu, która wynosiła do 4 oktaw; śpiewał wysokim tonem, korzystając z techniki zwanej beltingiem. Zmarł 18 maja 2017 w wieku 52 lat, popełniając samobójstwo przez powieszenie.
W 2006 został sklasyfikowany na 4. miejscu w rankingu „100 najlepszych metalowych wokalistów wszech czasów” przygotowanego przez „Hit Parader”. W 2011 jego nazwisko zostało zamieszczone na 9. lokacie zestawienia „najlepszych wokalistów wszech czasów” dwutygodnika „Rolling Stone”. W 2019 został pośmiertnym laureatem nagrody Grammy w kategorii Best Rock Performance (za utwór „When Bad Does Good”).
Życiorys Młodość mały|left|Chris Cornell do 16 roku życia uczęszczał do Shorewood High School Christopher John Boyle urodził się 20 lipca 1964 w Seattle w stanie Waszyngton jako syn Edwarda „Eda” F. Boyle’a i Karen R. Cornell. Ojciec był farmaceutą i miał irlandzkie korzenie. Matka, będąca żydowskiego pochodzenia, zajmowała się księgowością. Cornell miał pięcioro rodzeństwa – dwóch starszych braci – Patricka i Petera – oraz trzy młodsze siostry – Katy, Maggie i Suzy. Wychowywał się w katolickiej rodzinie. Po rozwodzie rodziców, który przyszły muzyk mocno przeżył, wszyscy przyjęli panieńskie nazwisko matki. Uczęszczał do katolickiej szkoły podstawowej, gdzie w szóstej klasie po raz pierwszy wystąpił publicznie, wykonując antywojenny utwór „One Tin Soldier” z repertuaru The Original Caste.
W wieku 6 bądź 7 lat Cornell zafascynował się zespołem The Beatles, określając go mianem „pierwszej miłości”. Spędził ponad rok na intensywnym słuchaniu płyt grupy, których kolekcję odnalazł w piwnicy domu najstarszego brata swojego przyjaciela Johna Zimmera. Do innych ważnych wykonawców jego młodości należeli Alice Cooper i Lynyrd Skynyrd. Cornell był buntowniczym dzieckiem; zajmował się między innymi kradzieżą, a w wieku 12 lat sprzedawał narkotyki. Miał też dostęp do alkoholu, marihuany, LSD i leków na receptę.
W rozmowie z magazynem „Rolling Stone” wspominał: „Odkąd byłem narkomanem w wieku 13 lat, miałem złe doświadczenia z ich zażywaniem, i dlatego zrezygnowałem z dalszego brania gdy miałem 14 lat, a potem nie miałem żadnych przyjaciół aż do 16 roku życia”. Zrezygnował z nałogu na rzecz chęci rozwoju w kierunku muzycznym.
Będąc w siódmej klasie, Cornell wraz ze swoją siostrą został wydalony z katolickiej szkoły. Jak sam wspominał, miało to związek ze zbyt „ciekawskim podejściem”. „Będąc młodymi ludźmi, którzy mają naturalną ciekawość (…) zaczynasz szukać niespójności, których jest mnóstwo w zorganizowanej religii”. Kontynuował dalszą edukację w szkole średniej Shorewood High School w Shoreline, którą porzucił w wieku 16 lat. Aby móc wspomóc finansowo swoją matkę i resztę rodzeństwa, podejmował się różnych dorywczych prac, w tym handlarza ryb w hurtowni owoców morza i zastępcy szefa w restauracji Ray’s Boathouse w Seattle.
Doświadczenia takie jak rozwód rodziców, wydalenie ze szkoły i zażywanie fencyklidyny, spowodowały u Cornella w okresie młodości ciężką depresję wskutek której, prawie nie opuszczał swojego domu. Muzyk sam siebie określał typem samotnika; radził sobie ze swoimi lękami wokół innych ludzi poprzez muzykę rockową. Uczył się gry na gitarze i pianinie.
Działalność artystyczna Na początku lat 80. Cornell udzielał się w kilku garażowych zespołach, grając na perkusji. Pewnego dnia odpowiedział na ogłoszenie o poszukiwaniu wokalisty, zamieszczone w gazecie „The Rocket”. Matt Dentino, ówczesny lider cover bandu The Shemps wspominał: „Kiedy pierwszy raz go spotkałem, był punkiem, miał może z 18 lat. Miał krótkie włosy i był kucharzem”. Pierwszy występ zespołu odbył się w Morning Star Cafe w Seattle. Cornell mieszkał w domu Hiro Yamamoto. Muzycy rozpoczęli wspólne jammowanie. Wkrótce dołączył do nich gitarzysta Kim Thayil; ..
Soundgarden
mały|Soundgarden podczas koncertu w Comcast Center, lipiec 2011 W 1984 Cornell wraz z Thayilem i Yamamoto uformował zespół Soundgarden. Nazwę zaczerpnęli od A Sound Garden, artystycznej instalacji dźwiękowej mieszczącej się w parku Magnuson w Seattle. Początkowo Cornell śpiewał i grał na perkusji, lecz w 1985, po przyjęciu Scotta Sundquista, którego znał z pracy w Ray’s Boathouse, mógł skupić się na śpiewaniu. Po podpisaniu kontraktu z wytwórnią Sub Pop, zespół wydał minialbumy Screaming Life (1987) i Fopp (1988). W 1988 muzycy podpisali umowę z SST, dzięki czemu opublikowali debiutancki album studyjny Ultramega OK (1988). Rok później Soundgarden nawiązał współpracę z A&M, stając się pierwszym wykonawcą z Seattle, który związał się umową z dużą wytwórnią. 5 września został opublikowany album Louder Than Love, wyprodukowany przez Terry’ego Date. Zespół aktywnie koncertował z The Big F i Faith No More na trasie po Stanach Zjednoczonych, otwierając występy dla thrashmetalowej kapeli Voivod, promującej album Nothingface z 1989.
W czerwcu 1990 na stanowisko basisty został przyjęty Ben Shepherd, z którym muzycy przystąpili do pracy nad nowym materiałem. Wydany 8 października 1991 Badmotorfinger zebrał przychylne recenzje krytyków muzycznych, co pozwoliło Soundgarden zwrócić na siebie większą uwagę i zainteresowanie mediów głównego nurtu w Stanach Zjednoczonych wraz z Alice in Chains, Pearl Jam i Nirvaną. Teledyski do singlowych utworów „Jesus Christ Pose”, „Outshined” i „Rusty Cage” zaczęły być regularnie prezentowane w MTV. Niektóre z tekstów autorstwa Cornella wzbudzały kontrowersje. „Jesus Christ Pose” został zdjęty z anteny przez MTV z powodu swojego antychrześcijańskiego przekazu. Sam wokalista odpierał zarzuty, tłumacząc na łamach magazynu „Spin”, że „utwór nie miał na celu przekazu antychrześcijańskiego, tylko krytykował osoby publiczne, które wykorzystują symbole religijne do przedstawienia siebie jako nękanych i prześladowanych”. Promując album, Soundgarden, prócz własnych koncertów, otwierał występy dla Guns N’ Roses w ramach ogólnoświatowego tournée Use Your Illusion Tour. Od lipca do września 1992 muzycy występowali na festiwalu muzyki alternatywnej Lollapalooza, grając u boku Ministry, Pearl Jam i Red Hot Chili Peppers.
mały|left|Chris Cornell na festiwalu Bospop, lipiec 2012 Wydany na początku marca 1994 czwarty album studyjny Superunknown okazał się przełomem w karierze zespołu. Zadebiutował na 1. pozycji zestawienia Billboard 200, zyskując pochlebne recenzje krytyków. Uplasował się na 13. lokacie wśród najlepiej sprzedających się płyt muzycznych roku, w rankingu przygotowanym przez „Billboard”. W 1995 Soundgarden został dwukrotnym laureatem nagrody Grammy za utwory „Black Hole Sun” i „Spoonman”. W wyniku intensywnego koncertowania, zespół zmuszony był zawiesić na kilka miesięcy część trasy, z powodu wykrycia przez lekarzy u Cornella poważnego nadwerężenia strun głosowych, które mogły skutkować całkowitą utratą głosu.
W listopadzie 1996 grupa wydała piąty album studyjny Down on the Upside, będący zmianą kierunku muzycznego. Zawierał on więcej alternatywnych, akustycznych i psychodelicznych rozwiązań. Zmianom uległy także teksty Cornella, które były mniej mroczne i skupiały się w większym stopniu na „autentycznych przeżyciach”. Promując album, Soundgarden koncertował od czerwca do sierpnia na festiwalu Lollapalooza, grając na głównej scenie obok zespołów Metallica, Ramones, Rancid i Screaming Trees. Perkusista Matt Cameron przyznał, że grupa nie brzmiała dobrze, przez co występy były „koszmarne”. Pomiędzy muzykami nieustannie rosło napięcie w trakcie koncertowania. 9 lutego 1997 zespół zagrał ostatni występ przed zawieszeniem działalności, a 8 kwietnia muzycy ogłosili rozstanie.
1 stycznia 2010 za pośrednictwem konta na Twitterze, Cornell ogłosił reaktywację Soundgarden. 13 listopada 2012 nakładem wytwórni Republic grupa wydała szósty album studyjny King Animal, aktywnie koncertując, między innymi na różnych festiwalach muzycznych. Do 2015 członkowie zespołu zagrali ponad 150 występów.
Kariera solowa mały|Chris Cornell, 4 kwietnia 2009 W 1998, po zawieszeniu działalności przez Soundgarden, Cornell rozpoczął karierę solową. Nawiązał współpracę z gitarzystą Alainem Johannesem i rosyjską wokalistką zespołu Eleven, Natashą Shneider. Debiutancki album Euphoria Morning ukazał się 21 września 1999. W stosunku do twórczości Soundgarden, płyta Cornella zawierała inne rozwiązania brzmieniowe, czerpiąc inspiracje z muzyki alternatywnej, białego soulu, bluesa, folk rocka, popu i rocka psychodelicznego. Muzyk powoływał się na wpływy Bona Scotta, Joego Cockera i Otisa Reddinga. Promujący singel „Can’t Change Me” uzyskał nominację do nagrody Grammy w kategorii Best Male Rock Vocal Performance. Według danych przedstawionych przez Nielsen SoundScan, Euphoria Morning (do 2017) osiągnął sprzedaż na poziomie 350 tys. egzemplarzy w Stanach Zjednoczonych.
W trakcie sesji do drugiego albumu studyjnego Cornell uległ wypadkowi na motocyklu, zderzając się z ciężarówką i przelatując siedem metrów nad ziemią. Pomimo odniesionych niegroźnych obrażeń, tego samego dnia wrócił do studia, kontynuując prace nad płytą. Premiera Carry On odbyła się 5 czerwca 2007. Płyta uzyskała w Stanach Zjednoczonych nakład sprzedaży na poziomie 120 tys. egzemplarzy oraz 300 tys. poza granicami kraju. W przeciwieństwie do Euphoria Morning, Carry On zawierał więcej rockowych brzmień, wzbogaconych o akustyczne i soft rockowe rozwiązania. W ramach promocji wokalista zagrał niespełna 150 występów w przeciągu półtora roku, docierając do takich państw jak Meksyk, Islandia, Brazylia, Turcja czy Republika Południowej Afryki.
mały|left|Chris Cornell, 6 lutego 2009 W 2008 muzyk koncertował u boku między innymi Aerosmith i Linkin Park, uczestnicząc przez ponad miesiąc w trasie Projekt Revolution, wykonując na scenie wspólnie z muzykami cover Temple of the Dog „Hunger Strike”.
Rok później Cornell nawiązał współpracę z Timbalandem, czego efektem był utrzymany w klimacie popu, muzyki elektronicznej i współczesnego R&B trzeci album studyjny Scream. „Prawdę mówiąc, jedyną stuprocentową pewną rzeczą jeśli chodzi o Scream było to, że fani rocka będą zszokowani i wielu z nich ten album odrzuci (…) Byłem świadomy tego, że wywoła kontrowersje. Na pewno nie planowałem nagrać płyty, która brzmiałaby jak moje poprzednie albumy” – wspominał. Scream osiągnął w większości negatywne recenzje. Album uważany był za najbardziej kontrowersyjny eksperyment w całej karierze muzyka.
mały|Chris Cornell podczas występu na festiwalu Peace & Love w Borlänge, 27 czerwca 2009 W 2011 Cornell zainaugurował akustyczną trasę Songbook, przemianowaną następnie w Acoustic Tour. „W większości były to utwory rockowe, które redukowałem do absolutnych podstaw: żebym mógł je zaśpiewać i zagrać tylko na gitarze akustycznej. Było to ekscytujące, bo fani mogli usłyszeć znane sobie piosenki w zupełnie nowym kontekście”. W listopadzie tego samego roku opublikował album koncertowy Songbook, będący podsumowaniem pierwszego etapu trasy. Płyta osiągnęła w Stanach Zjednoczonych nakład sprzedaży na poziomie 80. tys. kopii. Prócz solowych utworów, album wypełniły covery Audioslave, Soundgarden, Temple of the Dog oraz „Thank You” Led Zeppelin i „Imagine” Johna Lennona.