Spółgłoska zwarto-szczelinowa zadziąsłowa dźwięczna (bardziej precyzyjnie spółgłoska zwarto-szczelinowa sycząca zadziąsłowa dźwięczna) – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA symbolem [] lub z łącznikiem [] (dawniej []). W niektórych opracowaniach można spotkać się również z transkrypcją
Artykulacja Opis W czasie artykulacji tej spółgłoski: modulowany jest strumień powietrza wydychany z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, jest to spółgłoska ustna prąd powietrza w jamie ustnej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka – spółgłoska środkowa koniuszek języka i jego brzeżek kontaktują się z miejscem tuż za górnymi dziąsłami – jest to spółgłoska zadziąsłowa Dochodzi do całkowitego zablokowania przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową, a następnie do przejścia bezpośrednio, bez plozji, do spółgłoski [] wiązadła głosowe periodycznie drgają, spółgłoska ta jest dźwięczna
Warianty wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mowa wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [] wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mowa o spółgłosce welaryzowanej: [] napięcie mięśni gardła – mowa o spółgłosce faryngalizowanej [] zaokrąglenie warg, mowa wtedy o spółgłosce labializowanej []
Przykłady w języku polskim: liczba [] w języku albańskim: xham [] „szkło” w języku angielskim: joy [] „radość” w języku kirgiskim: жаман [] „zły” w języku włoskim: gemma [] „klejnot”
zwarto-szczelinowa zadziąsłowa bezdźwięczna