thumb|EC-1 w Łodzi, Centrala Zachód – widok od ul. Kilińskiego thumb|EC-1 w Łodzi, chłodnia kominowa – widok od ul. Tuwima thumb|EC-1 w Łodzi, Centrala Wschodnia – maszynownia thumb|EC-1 w Łodzi, Centrala Wschód – pomost w maszynowni Elektrownia przy ul. Targowej w Łodzi (EC1) – pierwsza łódzka elektrownia miejska, uruchomiona w 1907 roku przy ul. Targowej, która działała do 2001 roku. Zespół budynków dawnej EC1 poddano rewitalizacji, z celem przekształcenia go w centrum kulturalno-rozrywkowePlan rewitalizacji terenów starej elektrociepłowni EC-1 w Łodzi – www.rp.pl..
Historia Początki elektryczności w Łodzi Elektryczność w Łodzi pojawiła się pod koniec lat 80. XIX wieku. Obok stosunkowo niewielkich elektrowni fabrycznych i prywatnych generatorów małej mocy, największą elektrownię w Łodzi uruchomiono dla zasilenia sieci tramwajów elektrycznych w Łodzi (zbudowanej na terenie ich pierwszej zajezdni przy ul. Tramwajowej), które ruszyły 23 grudnia 1898 rokuWojciech Źródlak i inni, Komunikacja tramwajowa w Łodzi 1898–1998, Łódź 1998..
Fabrykanci budowali również własne elektrownie zakładowe. Jedna z nich powstała w pierwszej w Łodzi spółce akcyjnej (założonej w 1881 roku) „Towarzystwo Akcyjne Manufaktur Bawełnianych Karola Scheiblera” przy ul. św. Emilii. Początkowo służyła wyłącznie na użytek właścicieli, a później także do oświetlenia fabryki. Zbudowana w 1912 r. i działająca do roku 2003Elektrownia fabryczna Scheiblerów. jest jedyną bodaj w Polsce elektrownią, której gmach został zbudowany w modnym podówczas stylu secesyjnym. Również i jej wnętrze jest utrzymane w tym stylu. Cały obiekt jest znaczącym przykładem polskiej przemysłowej architektury secesyjnej. Najwcześniejsze bodaj wzmianki o wytwarzaniu w Łodzi elektryczności zamieścił „Dziennik Łódzki” w 1886 roku: Oświetlenie elektryczne zyskuje coraz większe zastosowanie w znaczniejszych zakładach naszego miasta. Niedawno wspominaliśmy o urządzeniach elektrycznych w zakładach scheiblerowskich, dokonywanych przez p. Lenczewskiego z Warszawy. Obecnie dowiadujemy się, że oświetlenie elektryczne zaprowadzono w zakładach firmy Schwarz, Birnbaum i Löw oraz w farbiarni i apreturze p. Juliusza Heinzla (firma Schwarz mieściła się przy ulicy Tylnej, a Juliusza Heinzla przy ul. Piotrkowskiej).
Prądnicę posiadał również Ludwik Meyer, właściciel luksusowych czynszowych kamienic i pałacyków przy własnej, zamkniętej dla miasta ulicy – Pasażu Meyera (dziś ul. Stanisława Moniuszki). Domy te – według niektórych źródełAnna Rynkowska, Ulica Piotrkowska, Łódź 1970, Wydawnictwo Łódzkie. – wybudowane zostały dla władz gubernialnych (które jednak nie przeniosły się do Łodzi z Piotrkowa), wyposażone były w przewody z gazem, rury wodociągowe i oświetlenie elektryczne z prądnicy – zainstalowanej w 1887 r. w podziemiach domu Pasaż Meyera nr 3 – „dynamo-elektrycznej maszyny z motorem gazowym”. Tamże w pasażu Meyera zostało zainicjowane w 1887 r. elektryczne oświetlenie ulic, przez ponad pół wieku przeplatające się w Łodzi z oświetleniem gazowym (od 13 lipca 1867 r. do 1 sierpnia 1964 r.). 2 sierpnia 1887 r. na ulicy Piotrkowskiej przed Grand Hotelem zaświeciła pierwsza lampa elektryczna na łódzkiej ulicy, była to także reklama oświetlenia w samym Grand Hotelu, zasilanego z prądnicy zainstalowanej w podziemiach tego hotelu. Lampa elektryczna rzucała światło na boki, podczas gdy pod nią było zupełnie ciemno, obudowa jej bowiem skonstruowana została według sprawdzonych i do tego momentu istniejących wzorów, jak lampa gazowa czy świeca w lichtarzu.
Elektrownia przy ul. Targowej W 1900 roku niemiecka firma z Berlina Siemens & Halske przedłożyła ofertę na budowę i eksploatację elektrowni w Łodzi, a następnie otrzymała koncesję, lecz jej nie sfinalizowała. Koncesję w 1906 r. odstąpiła petersburskiemu Towarzystwu Elektrycznego Oświetlenia 1886 r. Ta spółka była pierwszą spółką w Rosji zajmującą się statutowo elektryfikacją kraju, eksploatująca już elektrownie w Petersburgu i Moskwie. Jej powstanie wiąże się bezpośrednio z działalnością Karola Siemensa i ekspansją Siemens & Halske na rynku rosyjskim. Do budowy Elektrowni Łódzkiej spółka wyasygnowała 10 milionów rubli, na uprzednio przydzielonym terenie przy ul. Targowej 1.
Rozpoczęto od razu wytwarzanie energii elektrycznej przy pomocy zestawu złożonego z lokomobili Lanza i prądnicy niskiego napięcia o mocy 60 kW zainstalowanego w podziemiach Grand Hotelu przy ul. Krótkiej (ob. R. Traugutta) 3, tzw. „Prowizorium I”. Przystąpiono jednocześnie do budowy tzw. „centrali” i układania sieci kablowej, przede wszystkim podziemnej. Pierwsze roboty rozpoczęto 2 maja 1906 r. ułożeniem kabla niskiego napięcia – 120 woltów – od „Prowizorium I” do nowo otworzonego sklepu „American Diamant Palace” przy ul. Piotrkowskiej 37Napięcie 120 woltów stosowane było do początku lat 60. XX wieku w niektórych domach i dzielnicach, obok powszechnego napięcia 220 woltów.. 7 maja 1906 r. kabel został włączony do eksploatacji rozświetlając wystawę sklepową.
31 lipca 1906 r. zrealizowano następne połączenie kablowe, tym razem do silnika o mocy 7 kW w tkalni A. Domanowicza przy ul. Wólczańskiej 38. Równocześnie budowano sieć wzdłuż ul. Piotrkowskiej od kościoła na Rynku Fabrycznym (obecna Bazylika Archikatedralna na Placu Katedralnym im. Jana Pawła II) do Starego Rynku, zahaczając o sąsiednie przecznice.
Do jesieni 1906 r. ułożono około 60 km kabla wysokiego i niskiego napięcia oraz zamontowano kilka podstacji transformatorowych. W trakcie budowy powstającą sieć średniego napięcia (3 kV) przyłączono tymczasowo 10 grudnia 1906 r. do tzw. „Prowizorium II”, umieszczonego na terenie budowanej elektrowni. Owo „Prowizorium II” stanowił silnik prądu stałego 600 V sprzężony z prądnicą prądu przemiennego trójfazowego 3000 V o mocy około 400 kVA. Prąd do jego poruszania czerpano prowizorycznie ułożonym kablem z pobliskiej elektrowni tramwajów miejskich (Kolei Elektrycznej Łódzkiej) przy ul. Tramwajowej. Od „Prowizorium II” prąd rozprowadzano po mieście czterema kablami. 1 stycznia 1907 roku do tej sieci włączono pierwszy silnik wysokiego napięcia o mocy 66 KM (48,5 kW) zainstalowany w przędzalni firmy Sima przy Szosie Aleksandrowskiej (ob. ul. B. Limanowskiego 4).
Budowę elektrowni na placu przy ul. Targowej l rozpoczęto 26 maja 1906 roku. W budynkach planowano pomieścić 4 turbozespoły o łącznej mocy 6000 kW (6 MW), choć pierwszy projekt z 10 grudnia 1905 r. przewidywał tylko 2 turbozespoły. Budowa, w czasie rozruchów rewolucyjnych lat 1905–1907 przerywana kilkakrotnie strajkami, postępowała dość opieszale i ciągnęła się blisko półtora roku. Dopiero 18 września 1907 r. włączono do sieci pierwszy z dwóch turbozespołów 3000 V, 1300 kVA (ok. 1,3 MW), turbina miała 1500 obrotów na minutę. Przy budowie elektrowni zastosowano, nowatorską na owe czasy, konstrukcję żelbetową.
Elektrownia łódzka, druga pod względem wielkości w ówczesnym Królestwie Polskim po Elektrowni Warszawskiej, była wybitnie „siłowa” – około 90% energii sprzedawanej w pierwszych latach jej działania służyło do napędu silników, w przeciwieństwie do elektrowni warszawskiej, która wówczas była niemal całkowicie elektrownią oświetleniową. Elektrownia łódzka nastawiała się głównie na dostawę energii elektrycznej dla przemysłu, gdyż było to dla fabryk znacznie wygodniejsze od użytkowania lokalnych maszyn parowych. Zainstalowane pojedyncze silniki elektryczne, o zazwyczaj dużej mocy (choć przeciętnie 10 kW), pełniły bez kłopotów tę rolę, jaką przedtem pełniła maszyna parowa.
W 1907 r. było 330 odbiorców, u których zainstalowano urządzenia o mocy około 2500 kW, w większości (221) były to silniki o łącznej mocy prawie 2000 kW. W 1908 r. było już 4100 kW, wyprodukowano 6 220 000 kWh energii, z której korzystało 601 odbiorców, przyłączona moc 5000 kW, w tym 430 silników o mocy łącznej 4000 kW.
Oświetlenie ulic i mieszkań traktowano jako zadanie uboczne, nie dające większych korzyści materialnych. Przy takim pojmowaniu zadań przez właścicieli elektrowni, było zrozumiałe, że dopiero 11 maja 1908 roku zostały zainstalowane pierwsze, zaledwie cztery elektryczne lampy uliczne na Rynku Nowego Miasta. W 1908 roku ustały przeszkody natury formalno-prawnej – skończył się termin ważności koncesji gwarantującej Gazowni Łódzkiej wyłączność oświetlania ulic i placów miasta. Następne 92 uliczne lampy elektryczne zainstalowano w 1909 roku na ul. Piotrkowskiej, Dzielnej (ob. ul. G. Narutowicza), Cegielnianej (ob. ul. S. Jaracza). Ogólnie u 968 odbiorców było 33 600 lamp o łącznej mocy 1800 kW, co w przeliczeniu daje moc lampy 50 W.
W 1913 i 1914 roku ulice Łodzi oświetlały 163 uliczne lampy elektryczne, rugując lampy gazowe, przede wszystkim z ulicy Piotrkowskiej (od Nowego Rynku do ulicy Głównej). Moc prądnic w elektrowni wynosiła już 21 200 kW (czyli 21,2 MW), w 1913 r. wytworzono 44 000 000 kWh energii, którą po 190 km kabla doprowadzano pod napięciem 3000 V i 120 V do 6730 odbiorców, u których zainstalowane były odbiorniki o mocy 32 MW, w tym 161 000 lamp elektrycznych. Elektrownia zatrudniała 250 osób.
Okres I wojny światowej