Bitwa pod Jedlińskiem (i Jankowicami, także bitwa pod Jedlińskiem – Jankowicami) – starcie zbrojne, które miało miejsce 11 czerwca 1809 roku.

Oddziały generała Józefa Zajączka stanęły naprzeciwko silniejszego liczebnie korpusu generała Macieja Mondeta (Austria). Pomimo dzielnej walki Polaków, lecz wobec znaczącej przewagi przeciwnika polskie oddziały poniosły porażkę i musiały się wycofać.

Przy drodze do Woli Gutowskiej mieści się mogiła poległych.

Bitwa ta była jedyną znaczącą polską porażką w tej wojnie; Nadzieja w swojej biografii Zajączka jasno pisze, że "winę za przegraną ponosi bezwzględnie gen. Zajączek. Nie wypełnił rozkazów księcia Poniatowskiego... nie zdołał zorganizować rozpoznania... cała bitwa sprowadziła się do nieudanej improwizacji."Jadwiga Nadzieja (1988). Od Jakobina do księcia namiestnika. Wydawnictwo "Śląsk". , s. 183–184.

Przebieg bitwy pod Jankowicami cytuje z  książki Kampania 1809r. autor Generał Roman Sołtyk.

"W tym samym czasie Zajączek ścigał cofający się nad Pilicę korpus Mondeta. 7-go czerwca połą­czył się w Warce z 1,400 ludźmi generała Hauke, który wyprzedził go, tworząc jego przednią straż, poczem przeprawił się przez Pilicę i podążył do Je­dlińska, poprzez niezmierne lasy, rozciągające się między Pilicą a rzeką Radomką. Mondet przepra­wiał się wówczas przez Pilicę pod Bialobrzegami i Nowem Miastem, powinien więc był Zajączek za­trzymać się ostrożnie na skraju lasów; lecz tego nie uczynił i niebacznie posunął się na równinę pod Jedlińskiem; 9-go czerwca zajął groble, prowadzące z tego miasteczka do Radomia, którego broniła za­łoga tylko z 2.000 Austryaków złożona. 10-go czerw­ca wysłał swoją przednią straż do Jankowic na dro­dze do Przytyka; tam czekał na niego generał Mon­det, któremu jedenastotysięczny korpus zapewniał zwycięztwo nad znacznie słabszym oddziałem pol­skim, liczącym tylko 6,300 ludzi. Dąbrowski, który stał w Łowiczu, obserwowany przez nieprzyjacielski oddział wywiadowczy, odebrał od ks. Poniatow­skiego rozkaz połączenia się z Zajączkiem; 10-go czerwca dotarł do Skierniewic, a 11-go do Rawy, pędząc przed sobą Austryaków; jego przednia straż, pod dowództwem majora Umińskiego, zajęła tegoż dnia Nowe Miasto, gdzie znalazła 500 ranionych, lecz most na Pilicy był zniszczony, nie mógł więc Umiń­ski dalej postępować. Zajączek, własnym pozosta­wiony siłom, sam stanąć musiał naprzeciw Mondeta i przeważającej liczebnie armii nieprzyjacielskiej. 11-go czerwca brygada Haukego zaatakowana została o świcie przez przednią straż austryacką pod dowództwem Gartenburga, który wyparł zę wsi Jan­kowice jeden batalion polski z majorem Świderskim na czele. Na wieść o tej porażce, Zajączek przy­biegł ze swoją dywizyą, pozostawiając na grobli dwie armaty i jeden tylko batalion 3-go pułku pie­choty pod dowództwem majora Krukowieckiego. Piechota polska szła kolumnami z artyleryą na prze­dzie, nowo uformowany pułk jazdy ciągnął na le­wem skrzydle. Hauke uszykował za niemi swoją brygadę i stanął w rezerwie. Wyparto Austryaków z Jankowic, które przeszły ponownie w ręce pol­skie. Nad wsią górowały wzgórza osłaniające głów­ne siły Mondeta. Zajączek ciągle posuwał się na­przód, aż stanął niespodziewanie wobec kolumn nie­przyjacielskich, które niezwłocznie na niego natarły. Kawalerya polska została odparta i rozproszona, mi­mo wysiłków majora Rostworowskiego. Mondet okrążył lewe skrzydło polskie, odkryte przez poraż­kę. jazda i kawalerya jego uderzyła z tyłu na pie­chotę polską. Generał Zajączek nie upadł wszakże na duchu: przebiegał szeregi, przemawiając do żoł­nierzy i świecił im własnym przykładam. Daremnie usiłowali Austryacy przełamać piechotę, która usta­wiona w czworoboki, powoli i w porządku cofnęła się do Jedlińska. Szczególniej odznaczył się 3-ci ba­talion 12-go pułku, szerząc celnym ogniem rotowym wielkie spustoszenia w szeregach jazdy nieprzyja­ cielskiej; strzelcy zaś łomżyńscy, wspierani przez kilka plutonów 3-go batalionu 8-go pułku, odebrali Austryakom dwa zdobyte przez nich poprzednio działa polskie. O zmroku powrócił Zajączek na swoją pozycyę w Jedlińsku."

Przypisy

Jedlińsk Jedlińsk Kategoria:Jedlińsk Kategoria:Zabór austriacki w wojnie polsko-austriackiej 1809