Zachyłka (Phegopteris (C. Presl) Fée) – rodzaj paproci należących do rodziny zachylnikowatych (Thelypteridaceae Pic.Serm.). Według The Plant List w obrębie tego rodzaju znajduje się 15 gatunków o nazwach zweryfikowanych i zaakceptowanych, podczas gdy aż 248 kolejnych taksonów ma status gatunków niepewnych (niezweryfikowanych). Według części źródeł rodzaj w wąskim, monofiletycznym ujęciu obejmuje tylko 3–4 gatunki. Przedstawiciele rodzaju występują naturalnie w strefie umiarkowanej Eurazji i Ameryki Północnej. Jedynym przedstawicielem we florze Polski jest zachyłka oszczepowata (Phegopteris connectilis). Nazwa naukowa pochodzi od greckich słów phegos oznaczającego buka i pteris oznaczającego paproć.
Morfologia left|thumb|Zachyłka oszczepowata Pokrój Małej lub średniej wielkości paprocie naziemne. Starsze okazy tworzą niewielkie płaty lub liście wyrastają pojedynczo, rozproszone. Kłącza są cienkie (1–4 mm), rozgałęzione, pełzające, pokryte łuskami o lancetowatym kształcie i brązowoczerwonej barwie oraz igiełkowatymi, białawymi włoskami. Jeśli występują kłącza wzniesione to z korzeni wyrastają pełzające rozłogi, co jest wyjątkową cechą w świecie roślin. Liście Miękkie. W zarysie mają jajowato-trójkątny, trójkątny lub lancetowaty kształt. Odcinki blaszki przy nasadzie są podwójnie lub potrójnie pierzasto wcięte. W dolnej części listki wyrastają bezpośrednio z osadki. Ogonki liściowe zazwyczaj dłuższe od blaszki liścia, są wyprostowane lub wzniesione, pokryte krótkim owłosieniem oraz łuskami o równowąskim kształcie i jasnobrązowej barwie, mają dwie wiązki przewodzące. Oś liścia barwy słomiastej. Rozmnażanie Kupki zarodni usytuowane są na nerwach w pobliżu brzegu blaszki liściowej. Są małe i mają okrągławy kształt. Zawijki są nieobecne lub bardzo drobne.
Biologia i ekologia Najlepiej rośnie na stanowiskach wilgotnych, częściowo zacienionych. Preferuje gleby dobrze przepuszczalne, bogate w próchnicę. Rozmnażanie następuje poprzez wysiew zarodników lub podział pędów.
thumb|P. hexagonoptera Systematyka Rodzaj klasyfikowany jest do rodziny zachylnikowatych Thelypteridaceae z rzędu paprotkowców Polypodiales. Ujęcie systematyczne rodzajów w tej rodzinie jest bardzo zróżnicowane i waha się w zależności od 5 do 30, przy czym różnice skutkują znacząco klasyfikacją gatunków do rodzaju zachyłka Phegopteris.
W dawniejszych ujęciach systematycznych do rodzaju tego zaliczano gatunki wyodrębniane obecnie w rodzaj cienistka Gymnocarpium, m.in. występujące w Polsce: cienistkę trójkątną (zachyłkę trójkątną) Gymnocarpium dryopteris (syn. Phegopteris dryopteris Fée) i cienistkę Roberta (zachyłkę Roberta) Gymnocarpium robertianum (syn. Phegopteris robertianum A.Braun).
Lista gatunków w wąskim ujęciu według Flora of China oraz Flora of America Phegopteris connectilis (Michx.) Watt – zachyłka oszczepowata Phegopteris decursive-pinnata (H.C. Hall) Fée Phegopteris hexagonoptera (Michx.) Fée Phegopteris tibetica Ching
Lista gatunków w szerokim ujęciu według Plants of the World Online
Zastosowanie Zachyłka oszczepowata (P. connectilis) uprawiana jest jako roślina ozdobna.
Przypisy
Kategoria:Zachylnikowate