mały|270px|Reprezentacja Iranu przed meczem z Angolą w 2014 roku. Reprezentacja Iranu w piłce nożnej mężczyzn () – męski zespół piłkarski, biorący udział w imieniu Iranu w meczach i sportowych imprezach międzynarodowych, powoływany przez selekcjonera, w którym mogą występować wyłącznie zawodnicy posiadający obywatelstwo irańskie. Reprezentacja rozgrywa swoje mecze od 1941 roku. Największe sukcesy odniosła w latach 70. XX wieku. Od 1968 do 1976 roku trzy razy z rzędu triumfowała w Pucharze Azji, a dwa lata po ostatnim zwycięstwie pierwszy raz w historii udało jej się dostać do finałów mistrzostw świata. Na boiskach Argentyny podopieczni znanego irańskiego szkoleniowca Heshmata Mohajeraniego po dwóch porażkach (z Holandią 0:3 i Peru 1:4) oraz remisie ze Szkocją 1:1 zajęli ostatecznie ostatnie miejsce w grupie.

Na kolejny awans do Mundialu Irańczycy musieli czekać dwadzieścia lat. W 1998 roku odnieśli także swoje pierwsze zwycięstwo na światowym czempionacie, w prestiżowym spotkaniu ze Stanami Zjednoczonymi. Wygrali wówczas 2:1, a strzelcami goli byli Hamid Reza Estili i Mehdi Mahdawikia. W pozostałych meczach ulegli jednak Niemcom 0:2 i Jugosłowianom 0:1 i po raz drugi żegnali się z turniejem już po fazie grupowej.

W Iranie piłka nożna cieszy się ogromną popularnością. Na mecze pierwszej i drugiej ligi przychodzi nawet 80 tysięcy kibiców. Futbolowa infrastruktura jest jedną z najlepszych na świecie, a pierwsze selekcje odbywają się już na początku nauki w szkołach podstawowych.

Reprezentanci kraju grają w większości w rodzimych klubach. Jedynie kilka największych gwiazd występowało na co dzień w Bundeslidze, ale większość z nich zakończyła reprezentacyjne kariery po Mundialu 2006. Właśnie z Niemiec przyjeżdżali na zgrupowania kadry – pomocnicy Ali Karimi (Bayern Monachium), Mehdi Mahdawikia (Hamburger SV) i Ferydoon Zandi z 1. FC Kaiserslautern oraz napastnik Vahid Hashemian, gracz Hannoveru. Zupełnie osobną postacią w historii irańskiego futbolu jest niedawny kapitan i lider drużyny Ali Daei, z Bayernem finalista Pucharu Mistrzów 1999, rekordzista pod względem liczby meczów i strzelonych goli w reprezentacji.

Od października 2003 do czerwca 2006 roku po raz drugi (wcześniej w 2002 roku) selekcjonerem drużyny narodowej był 52-letni Chorwat Branko Ivanković, uczeń słynnego Miroslava Blaževicia. Ivanković awansował z nią do Mundialu 2006. W Niemczech Irańczycy zdobyli tylko jeden punkt (po remisie 1:1 z reprezentacją Angoli przegrali dwa pozostałe mecze z Meksykiem 1:3 oraz Portugalią 0:2), i po turnieju zdymisjonowany został nie tylko selekcjoner, ale i prezes Irańskiego Związku Piłki Nożnej. Później irańską kadrę prowadzili kolejno Amir Ghalenoei, Parviz Mazloomi, Mansour Ebrahimzadeh, Ali Daei, Erich Rutemöller, Afszin Ghotbi, i Ali Reza Mansourian. Od 2011 roku selekcjonerem reprezentacji był Portugalczyk Carlos Queiroz. Odszedł w 2019 roku po Pucharze Azji 2019 w którym Iran odpadł w półfinale. Ponad 7-letnia praca Queiroza to rekord w historii irańskiej reprezentacji.

Historia Udział w Mistrzostwach Świata 2014 Reprezentacja Iranu zakończyła swój udział na Mistrzostwach Świata w Brazylii, zajmując ostatnie miejsce w grupie po bezbramkowym remisie z Nigerią oraz dwóch porażkach z Argentyną 0:1 i Bośnią 1:3. Nie uzyskała tym samym awansu do 1/8 finału.

Udział w Mistrzostwach Świata 2018 Iran na mundialu w Rosji grał w grupie B razem z Portugalią, Hiszpanią oraz Marokiem. Po zwycięstwie 1:0 nad Marokańczykami Irańczycy doznali minimalnej porażki 0:1 z Hiszpanami i zremisowali 1:1 z Portugalczykami. Okazało się to jednak za mało by awansować i podopieczni Carlosa Queiroza zakończyli zmagania w turnieju na fazie grupowej.

Udział w Mistrzostwach Świata Udział w mistrzostwach świataRokKwalifikacjeWynik 1930 Nie brała udziału 1934 1938 1950 1954 1958 1962 1966 1970 1974 Nie zakwalifikowała się 1978 AwansFaza grupowa 1982 Wycofała się z kwalifikacji 1986 Dyskwalifikacja 1990 Nie zakwalifikowała się 1994 1998 AwansFaza grupowa 2002 Nie zakwalifikowała się 2006 Awansfaza grupowa 2010 Nie zakwalifikowała się 2014 AwansFaza grupowa 2018 AwansFaza grupowa 2022 Awans Faza grupowa 2026 Awans Faza grupowa

Udział w Pucharze Azji mały|prawo|280px|Reprezentacja Iranu, 2009 1956 – Nie brał udziału 1960 – Nie zakwalifikował się 1964 – Nie brał udziału 1968 – Mistrzostwo 1972 – Mistrzostwo 1976 – Mistrzostwo 1980 – III miejsce 1984 – IV miejsce 1988 – III miejsce 1992 – Faza grupowa 1996 – III miejsce 2000 – Ćwierćfinał 2004 – III miejsce 2007 – Ćwierćfinał 2011 – Ćwierćfinał 2015 – Ćwierćfinał 2019 – Półfinał (3. miejsce) 2023 – Półfinał (3. miejsce)

Udział w Igrzyskach Olimpijskich 1900 – 1960 – Nie brała udziału 1964 – I runda 1968 – Nie brała udziału 1972 – I runda 1976 – Ćwierćfinał 1980 – Zakwalifikowała się, ale nie wzięła udziału z powodu bojkotu 1984 – Nie brała udziału, z powodu bojkotu. 1988 – 2012 - Nie zakwalifikowała się

Rekordziści Stan na 21 listopada 2022 Najwięcej występów w reprezentacji. mały|200px|Ali Daei - rekordzista pod względem liczby bramek w reprezentacji Iranu. MjZawodnikLata gryWystępyBramki1Dżawad Nekunam2000–2015151392Ali Daei1993–20061491093Ehsan Hadżsafiod 200812974Ali Karimi1998–2013127385Dżalal Hosejni2007–201811586Mehdi Mahdawikia1996–2009110137Andranik Tejmurijan2005-201610198Karim Ansarifardod 200996299Karim Bageri1993–2010875010Masud Szodża’i2004-2019878 Najwięcej bramek w reprezentacji. mały|200px|Karim Bagheri – strzelec 50 bramek dla reprezentacji Iranu. Mj.ZawodnikLata gryBramkiWystępy1Ali Daei1993–20061091492Karim Bageri1993–201050873Sardar Azmun2014–45714Dżawad Nekunam2000–2015391515Ali Karimi1998–2013381276Mehdi Taremi2015–36687Karim Ansarifard2009–29968Golam Hosejn Mazlumi1969–197719489Farszad Pius1984–1994183410Reza Ghuczanneżad2012–20181744

Pogrubioną czcionką oznaczono piłkarzy, którzy nadal występują w kadrze.

Kapitanowie reprezentacji mały|175px|Javad Nekounam - Kapitan reprezentacji w latach 2009-2015. MjLata bycia kapitanemZawodnikWystępy (gole) w reprezentacji11984–1987, 1989–1991Mohammad Pandżali45 (0)21987–1989, 1991–1993Sirous Ghayeghran40 (6)31993Hamid Derachszan41 (9)41993–1994Farszad Pius35 (19)51996–1998Ahmad Reza Abedzadeh79 (0)61998–1999Nader Mohammadchani64 (4)71999–2000Hamid Estili82 (12)82000–2006Ali Daei149 (109)92006–2009Mehdi Mahdawikia111 (13)102009–2015Dżawad Nekunam151 (39)112015–2016Andranik Tejmurijan101 (9)122016–Aszkan Deżagah59 (11)132016–Masud Szodża’i87 (8)142016–Ehsan Hadżsafi129 (7)

Trenerzy mały|200px|Carlos Queiroz – trener reprezentacji w latach 2011-2019 i 2022-2023. Imię i nazwiskoPaństwoOdDoHossein Sadaghiani Iran15 stycznia 19415 marca 1951Mostafa Salimi Iran5 marca 19512 kwietnia 1952József Mészáros Węgry5 grudnia 195718 grudnia 1959Hossein Fekri Iran1 czerwca 196116 marca 1966György Szűcs Węgry10 września 196624 listopada 1967Hossein Fekri Iran24 listopada 196726 listopada 1967Mahmoud Bayati Iran26 listopada 19677 marca 1969Zdravko Rajkov Jugosławia7 marca 196917 września 1970Igor Netto ZSRR4 listopada 197010 września 1971Parviz Dehdari Iran10 września 19717 maja 1972Mohammad Ranjbar Iran7 maja 197225 czerwca 1972Mahmoud Bayati Iran26 czerwca 197217 stycznia 1974Danny McLennan Szkocja17 stycznia 19743 września 1974Frank O’Farrell Irlandia3 września 197410 sierpnia 1975Heshmat Mohajerani Iran10 sierpnia 19756 września 1978Hassan Habibi Iran12 marca 197925 lutego 1982Jalal Cheraghpour Iran1 marca 198225 listopada 1982Mahmoud Yavari Iran7 sierpnia 19841 grudnia 1984Nasser Ebrahimi Iran1 grudnia 198416 lutego 1985Fereydoun Asgarzadeh Iran11 lutego 198621 lutego 1986Parviz Dehdari Iranmarzec 198622 stycznia 1989Reza Vatankhah Iran22 stycznia 198917 marca 1989Mehdi Monajati Iran30 maja 198922 lipca 1989Ali Parvin Iran1 listopada 198928 października 1993Stanko Poklepović Chorwacja3 października 199426 kwietnia 1996Mohammad Majaeli Kohan Iran26 kwietnia 19967 listopada 1997Valdeir Vieira Brazylia16 listopada 199728 listopada 1997Tomislav Ivić Chorwacja28 listopada 199722 kwietnia 1998Dżalal Talebi Iran3 czerwca 199813 października 1998Mansour Pourheidari Iran3 czerwca 199813 października 1998Dżalal Talebi Iran22 marca 20001 stycznia 2001Ademar Braga Brazylia1 stycznia 200119 stycznia 2001Miroslav Blažević Chorwacja24 kwietnia 20016 lutego 2002Branko Ivanković Chorwacja6 lutego 20024 lutego 2003Homajaoun Shahrokhi Iran4 lutego 200326 września 2003Branko Ivanković Chorwacja26 września 200321 czerwca 2006Amir Ghalenoei Iran8 sierpnia 200622 grudnia 2007Parviz Mazloomi Iran16 czerwca 200724 czerwca 2007Mansour Ebrahimzadeh Iran10 stycznia 200820 marca 2008Ali Daei Iran20 marca 200828 marca 2009Erich Rutemöller Niemcy28 marca 200922 kwietnia 2009Afszin Ghotbi Iran22 kwietnia 200922 stycznia 2011Ali Reza Mansourian Iran22 stycznia 20114 kwietnia 2011Carlos Queiroz Portugalia4 kwietnia 201128 stycznia 2019Marc Wilmots Belgia20 maja 20194 grudnia 2019Dragan Skočić Chorwacja6 lutego 20207 września 2022Carlos Queiroz Portugalia7 września 202231 stycznia 2023

Sponsorzy techniczni LataSponsor1977–1978 Adidas1993–1998 Shekari1998–2000 Puma2000–2004 Shekari2004–2006 Daei Sport2006–2007 Puma2007–2008 Merooj2008–2009 Daei Sport2009–2011 Legea2011–2012 Puma2012–2016 Uhlsport2016 Givova2016–2019 Adidasod 2019 Uhlsport mały|270px|Stadion Azadi Stadion Reprezentacja Iranu większość swoich meczów gra na stadionie Azadi, który obecnie może pomieścić 95225 widzów. Rekord frekwencji padł podczas meczu kwalifikacyjnego do Mistrzostw Świata 1998 z Australią - 128 tysięcy widzów. Stadion ten jest czwartym największym na świecie, drugim w Azji i pierwszym na Bliskim Wschodzie. Inne stadiony na których reprezentacja Iranu rozgrywała swoje mecze to: Stadion Sahand, Stadion Takhti i Stadion Enghelab.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Oficjalna witryna związku RSSSF – archiwum wyników 1941-1998 RSSSF – archiwum zawodników z największą liczbą występów i goli RSSSF – archiwum trenerów 1941-

Piłka nożna