Helen Beatrix Potter (ur. 28 lipca 1866 w Londynie, zm. 22 grudnia 1943 w Near Sawrey) – angielska ilustratorka oraz autorka powiastek i wierszy dla dzieci. W 1902 wydała ilustrowaną przez siebie książkę Piotruś Królik (The Tale of Peter Rabbit). Oprócz niej napisała jeszcze 22 inne powiastki (tales), w których obok królika Piotrusia pojawiają się także inne antropomorficzne zwierzęta, m.in. Beniamin Truś (Benjamin Bunny), wiewiórka Orzeszko (Squirrel Nutkin), prosiak Robinson (Pig Robinson), kaczka Tekla Kałużyńska (Jemima Puddle-Duck).

Życiorys Urodziła się 28 lipca 1866 w South Kensington w Londynie jako córka Ruperta Pottera i Helen Leech. Pochodziła z należącej do klasy wyższej, zamożnej rodziny i wychowywana była przez guwernantki. Jej młodszy brat, Bertram, został wysłany do szkoły z internatem i rzadko bywał w domu. Beatrix spędzała czas, opiekując się zwierzętami i rysując – głównie przyrodę. Prowadziła także własne obserwacje natury i mając poparcie swojego wuja, chemika sir Henry’ego Enfielda Roscoe’a, przedstawiła swoje prace botanikom z Royal Botanical Gardens w Kew. Została jednak odrzucona przez środowisko naukowe ze względu na swoją płeć. thumb|left|200px|Beatrix Potter w wieku 15 lat thumb|240px|Króliki Flopcia, Beniamin (tyłem) i Piotruś na rysunku Beatrix Potter thumb|240px|Dom Beatrix Potter w posiadłości Hill Top– obecnie własność National Trust Jako piętnastolatka zaczęła pisać dziennik, bardzo małymi literami i specjalnym szyfrem (udało się go odczytać dopiero w latach 60. XX wieku). Była zafascynowana malarstwem i często chodziła z rodzicami na wystawy. Jej ulubionymi twórcami byli: Rafael, Thomas Gainsborough, Reynolds i Tycjan.

W 1892 jej formalna edukacja dobiegła końca i Potter zaczęła chodzić do Muzeum Historii Naturalnej. Udało się jej także spotkać z Charliem McIntoshem. Odkryła wtedy także nowy gatunek grzyba (jednak publikacja i uznanie w tej dziedzinie przyszły dopiero pośmiertnie).

Wtedy to udało się jej sprzedać kartki pocztowe, a sześćdziesiąt realistycznych przedstawień owadów ukazało się w książce dr W.P.K. Findlaya pt. Wayside and Woodland Fungi.

W 1893 napisała Piotrusia Królika, a w 1901 wydała go własnym sumptem za 11 funtów i sprzedała 250 egzemplarzy książki wśród znajomych i rodziny. Zainteresowana jej sukcesem oficyna Warne & Co, zgodziła się (mimo wcześniejszej odmowy) na wydanie książki, co nastąpiło w 1902. Publikacja okazała się bestsellerem (sprzedano 28 tys. egzemplarzy). W kolejnych latach napisała następne powiastki, a w 1903, w wieku 37 lat stała się niezależna finansowo. Potem powstała również pierwsza maskotka Piotrusia Królika, zaprojektowana przez autorkę.

W czerwcu 1905 nieoficjalnie zaręczyła się (mimo sprzeciwu rodziców) z Normanem Warne'em – swoim wydawcą. Do ślubu jednak nie doszło, gdyż 25 sierpnia Norman umarł na białaczkę.

W październiku kupiła Hill Top Farm w Near Sawrey w Krainie Jezior. Potem wykupiła kolejne farmy, nie chcąc dopuścić do zmian krajobrazu wskutek planowanej zabudowy terenu. W 1918 założyła hodowlę owiec rasy Herdwick, które wygrywały w konkursach na lokalnych wystawach rolniczych. W 1930 jako pierwsza kobieta objęła stanowisko prezesa Stowarzyszenia Hodowców Owiec Herdwick.

W 1913 wyszła za mąż za adwokata Williama Heellisa, którego jako nastoletniego chłopca poznała w dzieciństwie podczas wakacji. Przy jego pomocy wykupywała zagrożone likwidacją farmy. W chwili śmierci była właścicielką 4000 akrów (1618 hektarów) ziemi w Krainie Jezior (które przekazała organizacji National Trust for Places of Historic Interest or Natural Beauty).

Zmarła wskutek zapalenia płuc 22 grudnia 1943 w Near Sawrey. Kremacja odbyła się bez świadków, żałobników, kwiatów i księgi kondolencyjnej. Zgodnie z dyspozycją zmarłej, jej prochy zostały rozsypane na wzgórzu, wznoszącym się nad farmą Hill Top.

Twórczość

Polskie tłumaczenia Zbiory:

Bajki dla najmłodszych, tłum. Mirosława Czarnocka-Wojs, il. Jadwiga Abramowicz, Alfa 1991 Powiastki Beatrix Potter, tłum. Małgorzata Musierowicz przy współpracy Jacka Stokłosy, Wilga 2010 [The Complete Tales of Beatrix Potter] Najpiękniejsze powiastki Beatrix Potter, tłum. Małgorzata Musierowicz przy współpracy Jacka Stokłosy, Wilga 2011 Hilda Kałużanka i inne historyjki, tłum. Anna Matusik-Dyjak, Barbara Szymanek, Wydawnictwo Olesiejuk 2016 Historyjki Beatrix Potter, tłum. Anna Matusik-Dyjak, Barbara Szymanek, Wydawnictwo Olesiejuk 2016 [The world of Peter Rabbit] Króliczek Piotruś i inne historyjki, tłum. Anna Matusik-Dyjak, Barbara Szymanek, Wydawnictwo Olesiejuk 2016 [wybór z The world of Peter Rabbit] Wszystkie opowiastki Beatrix Potter, tłum. Magda Heydel, Znak, Kraków 2025, ISBN 978-83-240-9865-1

Seria Wydawnicza Biblioteka Królika Piotrusia Wydawnictwa Siedmioróg z 1991 roku:

Piotruś Królik, tłum. Małgorzata Musierowicz [The Tale of Peter Rabbit] Kaczka Tekla Kałużyńska, tłum. Małgorzata Musierowicz [The Tale of Jemima Puddle-Duck] Pani Mrugalska, tłum. Małgorzata Musierowicz [The Tale of Mrs. Tiggy - Winkle] Dwie niegrzeczne myszy, tłum. Małgorzata Musierowicz [The Tale of Two Bad Mice] Pani Tycia Myszka, tłum. Małgorzata Musierowicz [The Tale of Mrs. Tittlemouse] Tomek Kociak, tłum. Małgorzata Musierowicz [The Tale of Tom Kitten]

Seria Wydawnicza Wydawnictwa Olesiejuk:

Kłapousie Króliczki Marysia Drobnomysia Pani Mrugalińska Króliczek Piotruś Wiewiórka Chrupuś Niegrzeczne Myszki Pan Jeremiasz Rybak Beniamin Kicuś Hilda Kałużanka Krawiec z Glocester

Pojedyncze opowiadania:

Krawiec i jego kot, tłum. Stefania Wortman, il. Antoni Boratyński, Nasza Księgarnia 1969 [The Tailor of Gloucester]

Filmy i fani Piotruś Królik i inni bohaterowie powiastek Potter po raz pierwszy pojawili się na ekranie w 1971. Reżyser Reginald Mills bowiem zrealizował film baletowy pt. The Tales of Beatrix Potter z udziałem tancerzy The Royal Ballet oraz orkiestry The Royal Opera House. Muzykę skomponował John Lanchbery, a twórcą choreografii był Frederick Ashton. W 1982 telewizja BBC zrealizowała film biograficzny Opowieść o Beatrix Potter (The Tale of Beatrix Potter). Jego reżyserem był Bill Hayes, zaś role młodej i dorosłej Potter zagrały: Holly Aird i Penelope Wilton. Ponadto telewizja BBC była w latach 1992–1995 jednym z współproducentów dziewięcioodcinkowego serialu animowanego Świat królika Piotrusia i jego przyjaciół, opartego na twórczości artystki. W 2006 na ekrany kin wszedł kolejny film biograficzny o Potter. Pełnometrażowy obraz fabularny pt. Miss Potter wyreżyserował Chris Noonan. W postać tytułowej bohaterki wcieliła się Renée Zellweger. Fanów Beatrix Potter stowarzysza The Beatrix Potter Society.

Zobacz też Piotruś Królik – postać

Przypisy

Linki zewnętrzne Peter Rabbit and Friends from Beatrix Potter Miss Potter w IMDb

Kategoria:Pisarze związani z Londynem Kategoria:Akwareliści Kategoria:Brytyjscy artyści Kategoria:Brytyjscy botanicy Kategoria:Brytyjscy pisarze Kategoria:Brytyjscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej Kategoria:Brytyjscy ilustratorzy Kategoria:Urodzeni w 1866 Kategoria:Zmarli w 1943 Kategoria:Ludzie urodzeni w Londynie