Nietoperek – faunistyczny rezerwat przyrody w województwie lubuskim, na terenie gmin Międzyrzecz i Lubrza. Znajduje się pomiędzy miejscowościami Nietoperek, Wysoka, Kęszyca i Boryszyn. W obecnej formie powstał w 2002 roku poprzez połączenie rezerwatów Nietoperek (utworzonego w 1980 roku) i Nietoperek II (utworzonego w 1998 roku).
Powierzchnia rezerwatu wynosi 50,77 ha, z czego 5,77 ha objęte jest ochroną ścisłą, a 45,00 ha ochroną czynną.
Celem ochrony jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych miejsc zimowania i rozrodu wielogatunkowej kolonii nietoperzy.
Rezerwat obejmuje fragment pozostałości podziemnych fortyfikacji byłego Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego, w skład których wchodzi labirynt podziemnych korytarzy o żelbetowej konstrukcji, znajdujący się na głębokości 35–50 m pod powierzchnią ziemi. Każdej zimy hibernuje tu ponad 30 tys. osobników należących do 12 gatunków. Jest to największe zimowisko nietoperzy w Środkowej Europie i największe w Polsce zimowisko nocka dużego, nocka łydkowłosego i nocka Bechsteina. Temperatura w korytarzach jest stabilna i wynosi ok. 9° C przez cały rok. Obiekty fortyfikacyjne mają największe znaczenie jako schronienie zimowe, jednak nietoperze wykorzystują je w ciągu całego roku.
Rezerwat stanowi fragment obszaru siedliskowego Natura 2000 – Nietoperek PLH080003 o powierzchni 7377,37 haRozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 kwietnia 2023 r. w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Nietoperek (PLH080003) ().
Obszar rezerwatu częściowo stanowi własność Skarbu Państwa, a częściowo mienie komunalne gminy Międzyrzecz i gminy Lubrza.
Rezerwat przyrody Nietoperek dokument powołujący – Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 11 sierpnia 1980 r. () powierzchnia według aktu powołującego – 2,50 ha położenie – środkowa część podziemi Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego.
Rezerwat przyrody Nietoperek II dokument powołujący – Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 23 grudnia 1998 r. () powierzchnia według aktu powołującego – 48,27 ha położenie – działki forteczne oraz obiekty podziemne prawie całej środkowej części Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego. przedmiot ochrony – zadrzewienia oraz zakrzewienia działek fortecznych, pasy zarośli, zapory przeciwczołgowe i inne tereny bezpośrednio przylegające do otworów wlotowych do podziemi.
Gatunki nietoperzy stwierdzone zimą w rezerwacie Nietoperek thumb|250px|Nocek duży Nocek rudy (Myotis daubentonii) Nocek duży (Myotis myotis) Nocek Natterera (Myotis nattereri) Nocek Bechsteina (Myotis bechsteinii) Nocek łydkowłosy (Myotis dasycneme) Mopek zachodni (Barbastella barbastellus) Gacek brunatny (Plecotus auritus) Nocek Brandta (Myotis brandtii) Nocek wąsatek (Myotis mystacinus) Mroczek późny (Eptesicus serotinus) Karlik malutki (Pipistrellus pipistrellus) Gacek szary (Plecotus austriacus) Podczas liczenia zimujących w podziemiach i obiektach wolnostojących Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego (MRU) przeprowadzonego w dniach 10-11 stycznia 2015 r. stwierdzono rekordową liczbę 38 594 hibernujących osobników z 9 gatunków.
Turystyka Poza całorocznymi trasami turystycznymi (w Pniewie niedaleko Międzyrzecza oraz w okolicach Boryszyna w gminie Lubrza), z uwagi na konieczność ochrony hibernujących nietoperzy, od 15 października do 15 kwietnia obowiązuje zakaz wstępu do fragmentów tras większości podziemnych korytarzy i bunkrów Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego.
Przypisy (strona archiwalna)
Nietoperek Kategoria:Międzyrzecz (gmina) Kategoria:Lubrza (gmina w województwie lubuskim) Kategoria:Międzyrzecki Rejon Umocniony