Komisariat Rzeszy Ukraina (, ukr. Райхскомісаріат Україна) – nazwa organizmu okupacyjnego powstałego 1 września 1941 po agresji III Rzeszy na ZSRR, istniejącego do początków 1944, z siedzibą w Równem. Komisarzem (Reichskommissar) Komisariatu był Erich Koch.

Podział administracyjny ustalono w niemieckiej Kwaterze Głównej, na naradzie pod przewodnictwem Adolfa Hitlera, z udziałem Hermanna Göringa, Alfreda Rosenberga, Wilhelma Keitla, Hansa Lammersa i Martina Bormanna 16 lipca 1941Przy czym władze nazistowskie zrezygnowały z planu utworzenia zależnego państwa ukraińskiego, por. Grzegorz Mazur, Jerzy Skwara, Jerzy Węgierski: Kronika 2350 dni wojny i okupacji Lwowa 1 IX 1939 – 5 II 1946, Unia Katowice 2007, s. 214.. thumb|Plakat propagandowy w języku ukraińskim: „Гітлер Визволитель” (Hitler wyzwoliciel)

Podział administracyjny Komisariatu Rzeszy Ukraina w 1943 r. W miejsce obwodów i rejonów zorganizowano komisariaty obszarowe (niem. Gebietkommissariat). Obwody czernihowski, sumski, charkowski, doniecki i ługański wydzielono w osobną strefę frontową, oddzieloną od RKU granicą, którą można było przekroczyć tylko ze specjalną przepustką.

W sumie Komisariat dzielił się na 6 komisariatów generalnych, 114 komisariatów rejonowych i 433 gminneGrzegorz Motyka: Ukraińska partyzantka 1942-1960. Działalność Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), Instytut Studiów Politycznych PAN/Oficyna Wydawnicza RYTM Warszawa 2006, s. 192..

Okręg generalny Dniepropetrowsk (Generalbezirk Dnjepropetrowsk) Generalnym komisarzem okręgu był Klaus Selzner.

Komisariaty:

Okręg generalny Kijów (Generalbezirk Kiew) Generalnym komisarzem okręgu był Waldemar Magunia.

Komisariaty:

Okręg generalny Krym (Generalbezirk Krim, Tauryda) Generalnym komisarzem okręgu był Alfred Frauenfeld.

Komisariaty:

Okręg generalny Mikołajów (Generalbezirk Nikolajew) Generalnym komisarzem okręgu był Ewald Oppermann.

Komisariaty:

Okręg generalny Żytomierz (Generalbezirk Shitomir) Generalnym komisarzem okręgu był Kurt Klemm, a od 1942 Waldemar Magunia.

Komisariaty:

Okręg generalny Wołyń–Podole (Generalbezirk Wolhynien-Podolien) Generalnym komisarzem okręgu był . Jego siedzibą został Brześć.

Oprócz terenów Wołynia i Podola (obwody: wołyński, rówieński, część żytomierskiego) do okręgu włączono tereny południowego Polesia (południowe części obwodów brzeskiego i pińskiego) granica przebiegała około 20 km na północ od Prypeci. Dzielił się na 25 terenów powiatowych (Kreisgebiete), z czego 8 przed wojną należało całkowicie lub częściowo do ZSRR, a pozostałe do państwa polskiego.

Komisariaty:

Inne tereny Część terytorium ZSRR pomiędzy rzekami Boh i Dniestr została przekazana przez Niemcy ze składu Komisariatu Rzeszy Ukraina (Reichskommissariat Ukraine) Rumunii jako tzw. „Transnistria” i była zarządzana z Odessy przez rumuńskiego gubernatora – dr Gheorghe Alexianu.

Zobacz też

Komisariat Rzeszy Wschód Generalny Plan Wschodni

Przypisy

Kategoria:Stosunki niemiecko-ukraińskie