Spółgłoska szczelinowa podniebienna bezdźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczana jest symbolem: [].
Artykulacja W czasie artykulacji podstawowego wariantu []: modulowany jest prąd powietrza wydychanego z płuc, czyli jest to spółgłoska płucna egresywna tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, powietrze uchodzi przez jamę ustną (spółgłoska ustna) prąd powietrza w jamie ustnej przepływa ponad całym językiem lub przynajmniej uchodzi wzdłuż środkowej linii języka (spółgłoska środkowa) środkowa część języka zbliża się podniebienia – jest to spółgłoska podniebienna tworząc szczelinę. więzadła głosowe nie drgają – jest to spółgłoska bezdźwięczna
Warianty Dodatkowym elementem artykulacji może być: napięcie mięśni gardła – mówimy o spółgłosce faryngalizowanej [] zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o spółgłosce labializowanej []
Przykłady w języku irlandzkim: a Sheáin [] w języku japońskim: 貧血 / hinketsu [] w języku niemieckim: dicht [] w języku norweskim: kyss [] w języku nowogreckim: χιόνι []
Miękki odpowiednik spółgłoski /x/ jest często oznaczany, dla łatwiejszego odróżnienia, symbolem ⟨ć⟩, jednak nie jest on podniebienny, a prewelarny, dlatego w wąskiej transkrypcji dokładniejszym zapisem jest ⟨x̟⟩ lub ⟨xʲ⟩. Podobna konwencja stosowana jest w przypadku prewelarnych spółgłosek zwartych, zapisywanych jako ⟨c⟩ i ⟨ɟ⟩.
szczelinowa zadziąsłowa bezdźwięczna