thumb|Epitafium (z portretem) Pawła Piaseckiego w kościele w Mogile
Paweł Piasecki (ur. 17 października 1579 w Piasecznie, zm. 1 sierpnia 1649 w Mogile) – sekretarz królewski Zygmunta III Wazy (ok. 1613–1627), archidiakon warszawski w latach 1616–1631Mikołaj Pukianiec, Organizacja i funkcjonowanie poznańskiej kapituły katedralnej w XVII wieku, s. 32., kanonik lubelski, opat komendatoryjny mogilski (1624–1649) i biskup kamieniecki (1627–1640), biskup chełmski (1640–1644), a następnie przemyski (1644–1649), archidiakon kapituły kolegiackiej św. Jana Chrzciciela w Warszawie w 1616, kanonik warszawski w 1613, dr utriusque iurisLudwik Królik, Kapituła kolegiacka w Warszawie do końca XVIII wieku, Warszawa 1990, s. 196..
Życiorys Syn Sebastiana i Katarzyny z Gromadzkich. Na Akademię Krakowską wpisał się w półroczu zimowym 1596. Studiował w Rzymie, dokąd wyjechał po raz pierwszy w 1598, i w Ołomuńcu, gdzie wstąpił na akademię jezuicką (1605). Następnie odbywał studia w Pradze. Po powrocie do Polski, przyjąwszy święcenia kapłańskie przebywał na dworze biskupa poznańskiego Wawrzyńca Goślickiego, a wkrótce potem objął kanonikat poznański. W 1608 ponownie wyrusza do Rzymu na dalsze studia, gdzie 19 lipca 1610 uzyskał doktorat obojga praw. Był także protonotariuszem apostolskim. Powróciwszy do kraju (ok. 1613) pełnił przez prawie 15 lat funkcję sekretarza króla Zygmunta III Wazy. Został kanonikiem, w 1616 archidiakonem warszawskim, a następnie lubelskim. Deputat kapituły katedralnej poznańskiej na Trybunał Główny Koronny w 1620Tamże, s. 134.. Delegat kapituły katedralnej poznańskiej na sejm walny 1623Tamże, s. 125.. W 1624 mianowany opatem w Mogile pod Krakowem. W 1627 zyskał godność biskupa kamienieckiego, w 1640 – chełmskiego i w 1644 – przemyskiego. W 1634 właściciel wsi Biskupice oraz Struża koło Chełma w województwie Lubelskim. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 16 lipca 1632Volumina Legum, t. III, Petersburg 1859, s. 352.. Był elektorem Władysława IV Wazy z województwa podolskiego w 1632Suffragia Woiewodztw y Ziem Koronnych, y W. X. Litewskiego, Zgodnie ná Naiásnieyssego Władisława Zygmunta ... roku 1632 ... Woiewodztwo Krákowskie., [b.n.s.]. Podpisał pacta conventa Jana II Kazimierza Wazy w 1648Porządek na seymie walnym elekcyey między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego aktu elekcyey należące, vchwalony y postanowiony roku Pańskiego M.DC.XLVIII, dnia VI października, s. 19..
Zmarł 1 sierpnia 1649 w Mogile.
Twórczość Autor Kroniki Polskiej, całość pt. „Kronika Pawła Piaseckiego”, wyd. Kraków 1870.
Ważniejsze utwory Praxis episcopalis, Wenecja 1611, drukarnia Societatis Minimae, wyd. następne: Wenecja 1613; Kolonia 1615; Wenecja 1620 (edycja wątpliwa; według Estreichera przedruk tytułowy edycji z 1613); Kolonia 1620; Kraków 1627; Kraków 1643; Wenecja 1647; Kolonia 1665; pt. Nucleus juris episcopalis 1681 (edycja wątpliwa, zob. Estreicher XXIV, 231); Kolonia 1687; Lwów 1758 Chronica gestorum in Europa singularium, Kraków 1645, drukarnia Franciszek Cezary, wyd. następne: Kraków 1645 (w rzeczywistości 1646); Kraków 1648; Amsterdam 1649; przekł. polski Chrząszczewskiego z końca XVIII w., wyd. K. W. Wójcicki częściowo pt. Pamiętniki do panowania Zygmunta III, t. 1-2, Warszawa 1846; całość pt. Kronika Pawła Pasieckiego, Kraków 1870; fragm. (prawdopodobnie w przekł. rosyjskim) wyd. Leonid archimandryta pt. Smutnoje wriemia i moskowsko-polskaja wojna, Petersburg 1887
Listy Do kardynała Kosmy de Torres, dat. w Mogile 12 sierpnia 1634 (po włosku), wyd. T. Wierzbowski Materiały do dziejów piśmiennictwa polskiego, t. 2, Warszawa 1904, s. 65 Do kardynałów, dat. w Krasnymstawie 25 stycznia 1644, wyd. T. Wierzbowski Materiały do dziejów piśmiennictwa polskiego, t. 2, Warszawa 1904, s. 69-71 Fragm. listu do kardynała Kosmy de Torres, wyd. E. Rykaczewski Relacje nuncjuszów apostolskich i innych osób o Polsce od roku 1584 do 1690, t. 2, Berlin 1864, s. 187 Dzieła w: archive,Federacji Bibliotek Cyfrowych, Google
Przypisy
Bibliografia Kronika Pawła Piaseckiego biskupa przemyślskiego. Polski przekład wedle dawnego rękopismu, poprzedzony studyjum krytyczném nad życiem i pismami autora, 1870 Adam Szelągowski, „Paweł Piasecki historyk polski XVII wieku”, Lwów 1899 A. Adamowicz, „Kronika Pawła Piaseckiego” [w:] „Biblioteka Warszawska” tom 4, 1871 Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 3, Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1965, s. 102-104
Linki zewnętrzne Dzieła Pawła Piaseckiego w bibliotece Polona
Kategoria:Archidiakoni kapituły kolegiackiej św. Jana Chrzciciela w Warszawie Kategoria:Archidiakoni lubelskiej kapituły kolegiackiej Kategoria:Biskupi kamienieccy Kategoria:Biskupi chełmscy (Kościół rzymskokatolicki) Kategoria:Biskupi przemyscy (Kościół rzymskokatolicki) Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1632 Kategoria:Delegaci kapituł katedralnych na sejmy I Rzeczypospolitej Kategoria:Deputaci duchowni Trybunału Głównego Koronnego (kapituła katedralna poznańska) Kategoria:Doktorzy obojga praw (I Rzeczpospolita) Kategoria:Elektorzy Władysława IV Wazy Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo podolskie) Kategoria:Historycy I Rzeczypospolitej Kategoria:Kanonicy kapituły kolegiackiej św. Jana Chrzciciela w Warszawie Kategoria:Archidiecezja krakowska Kategoria:Opaci mogilscy (komendatoryjni) Paweł Kategoria:Sekretarze Zygmunta III Wazy Kategoria:Senatorowie duchowni I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Władysława IV Wazy Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Urodzeni w 1579 Kategoria:Zmarli w 1649 Kategoria:Ludzie urodzeni w Piasecznie