Mirosława Marcheluk (ur. 11 marca 1939 w Białymstoku, zm. 7 stycznia 2025 w Łodzi) – polska aktorka teatralna i filmowa związana ze scenami łódzkimi oraz pedagog.
Życiorys Córka Michała (1903-1975) i Marianny (Marii) (1908-2002).W 1960 roku ukończyła Państwową Wyższą Szkołę Filmową, Telewizyjną i Teatralną im. Leona Schillera w Łodzi. Była aktorką Teatru Ziemi Opolskiej w Opolu (1960–1962) oraz teatrów łódzkich: Teatru 7.15 (1962–1964), Teatru im. Stefana Jaracza (1964–1974) i Teatru Nowego (1974–1993 oraz 2003–2010). Wystąpiła w ponad stu rolach teatralnych oraz dwudziestu rolach Teatru Telewizji w spektaklach w reżyserii takich twórców jak Kazimierz Dejmek, Jerzy Grzegorzewski, Bohdan Korzeniewski, Filip Bajon, Maria Kaniewska, Barbara Fijewska, Halina Machulska i Eugeniusz Korin. Dyrektor Teatru Nowego w Łodzi w latach 1990–1993 oraz 2008–2010. Wykładowca Wydziału Aktorskiego PWSFTviT w Łodzi, Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi, Wyższego Seminarium Duchownego w Łodzi (vide strona www Seminarium) oraz WSKSiM w Toruniu.
Była wielokrotnie nagradzana za swoje role teatralne w łódzkim Teatrze Nowym m.in. na XII Kaliskich Spotkań Teatralnych (1982) za rolę Izabeli w Miarce za miarkę Szekspira oraz na XXIX KST za rolę Kobiety bez imienia w przedstawieniu Bonjur Marcel D. Jerzego Sitarza. Otrzymała także, II nagrodę na Przeglądzie Indywidualnej Twórczości Aktorskiej w Łodzi (1993) za spektakl Dariusz Cornelli van der Floris z listami Hieronima Gratusa Moskorzowskiego znaleziony oraz nagrodę z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru (2004) za role: Gertrudy w Hamlecie Szekspira w reżyserii Kazimierza Dejmka i rolę Siostry Przełożonej w Chłopcach Grochowiaka.
Została laureatką nagrody za pierwszoplanową rolę kobiecą na 8. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku w 1981 roku za rolę Anieli Szmańdówny, siostry Michała (Janusz Gajos), w filmie Wahadełko, w reżyserii Filipa Bajona. Od 2019 była członkinią Rady Artystyczno-Programowej Teatru Nowego w Łodzi.
18 stycznia 2025 została pochowana w grobie rodzinnym na Cmentarzu Farnym w Białymstoku.
Życie prywatne Była żoną francuskiego scenografa Henri Poulaina (1921–1978). Następnie związała się z aktorem Ryszardem Mrozem.
Filmografia 25px Role filmowe i telewizyjne Rok Tytuł Reżyser Rola1960Zezowate szczęścieAndrzej Munk1976Zdjęcia próbneAgnieszka Hollandlekarka Krystyna, żona Stefana1977WodzirejFeliks FalkDanka, żona Lutka Danielaka1981WahadełkoFilip BajonAniela Szmańdówna1982KlakierJanusz Kondratiuksąsiadka Poli i Jerzyka w hotelu1982PopielecRyszard BerKurganka1983Niedzielne igraszkiRobert Gliński„Głupia Blacha”1984Umarłem, aby żyćStanisław JędrykaMaria Bruzdowa1984SeksmisjaJuliusz MachulskiDoradca Jej Ekscelencji1984EngagementFilip Bajonkobieta w wizjach Ewki1986Biała wizytówkaFilip BajonMissy1986Bohater rokuFeliks FalkDanka, żona Lutka Danielaka1986Na kłopoty… BednarskiPaweł PiteraHelga Gerhard, żona jubilera1987KomediantkaJerzy Sztwiertniakrawcowa Sowińska1987Prywatne śledztwoWojciech Wójcikalkoholiczka, sąsiadka Rafała Skoneckiego1987MagnatFilip BajonMissy1989JankaJanusz Łęskizakonnica (odc. 6)1989Żelazną rękąRyszard BerAnna Jagiellonka1989KanclerzRyszard BerAnna Jagiellonka1989Bal na dworcu w KoluszkachFilip Bajon1990W piątą stronę świataJulian DziedzinaJoanna Olska1990PantarejKrzysztof Sowińskimatka Pantareja1990Ucieczka z kina „Wolność”Wojciech Marczewskidziennikarka na spotkaniu z cenzorem1990Dziewczyna z MazurJulian DziedzinaBarbara Darska1990Pogrzeb kartoflaJan Jakub KolskiAndrzejewska1991Maria CurieMichel BoisrondHenriette Perrin1991SkargaJerzy Wójcikurzędniczka, koleżanka Stefanii Stawickiej1992Kawalerskie życie na obczyźnieAndrzej Barańskimatka Reginy1995PokuszenieBarbara Sassprzeorysza2000BajlandHenryk Dederkowłaścicielka mieszkania Horoszków2000Stara kobieta wysiadujeFilip BajonStara kobieta2001CiszaMichał Rosaokulistka2002PrzedwiośnieFilip BajonTurzycka2008RysaMichał RosaNastka, przyjaciółka Żółwieńskich2016SmoleńskAntoni Krauzematka dowódcy Tu-154
Odznaczenia i nagrody 1981: Nagroda za pierwszoplanową rolę kobiecą na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych: 1982: Kalisz – XII KST – nagroda za rolę Izabeli w „Miarce za miarkę” Szekspira z Teatru Nowego w Łodzi 1987: Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” 1989: Kalisz – XXIX KST – wyróżnienie za rolę Kobiety bez imienia w przedstawieniu „Bonjur Marcel D.” Jerzego Sitarza w Teatrze Nowym w Łodzi 1993: Łódź – I Konkursowy Przegląd Indywidualnej Twórczości Aktorskiej – II nagroda za spektakl „Dariusz Cornelli van der Floris z listami Hieronima Gratusa Moskorzowskiego znaleziony” 2004: Łódź – nagroda prezydenta Łodzi z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru za role: Gertrudy w „Hamlecie” Shakespeare’a i Siostry Przełożonej w „Chłopcach” Grochowiaka w Teatrze Nowym w Łodzi. 2008: Odznaka „Za Zasługi dla Miasta Łodzi” 2009: dwukrotnie odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce, za osiągnięcia w podejmowanej z pożytkiem dla kraju pracy zawodowej i społecznej 2014: Złoty Krzyż Zasługi Archidiecezji Łódzkiej 2018: Medal 100-lecia Odzyskania Niepodległości nadany przez Premiera RP Mateusza Morawieckiego za wybitne zasługi w dziedzinie kultury i sztukiWojewoda łódzki wręczył odznaki zasłużonym mieszkańcom województwa łódzkiego. dzienniklodzki.pl, 10 grudnia 2018 [dostęp 2018-12-10]. 2019: Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” z okazji 70-lecia Teatru Nowego w Łodzi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi Kategoria:Aktorki filmowe związane z Łodzią Kategoria:Aktorki teatralne związane z Łodzią Kategoria:Aktorki związane z Białymstokiem Kategoria:Ludzie urodzeni w Białymstoku Kategoria:Najlepsze aktorki pierwszoplanowe na FPFF Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Wyróżnieni Medalem 100-lecia Odzyskania Niepodległości Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Nauczyciele akademiccy Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za Zasługi dla Miasta Łodzi” Kategoria:Urodzeni w 1939 Kategoria:Zmarli w 2025