Bolesław Gutowski herbu Ślepowron (ur. 21 kwietnia 1888 w RzewniuŁoza S. (red.). Czy wiesz kto to jest? Wydaw. Głównej Księg. Wojsk. Warszawa 1938, Wydaw. Artyst. Film. na zam. Zrzeszenia Księgarstwa Warszawa1983, s.240., zm. 27 sierpnia 1966 w Warszawie) – polski profesor fizjologii Uniwersytetu Warszawskiego i SGGW, nauczyciel akademicki
Życiorys Bolesław Gutowski po maturze zdanej eksternistycznie w 1915 w gimnazjum filologicznym w Lublinie studiował na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego i w 1922 otrzymał stopień doktora medycynyJanusz Gill. Bolesław Gutowski (1888-1966). [w:] Portrety Uczonych. Profesorowie Uniwersytetu Warszawskiego po 1945. A–K. Warszawa 2016, s.369-373 (dostęp 01.12.2025). W 1926 opublikował pracę habilitacyjną Studium doświadczalne nad ciałami czynnymi mózgu. W 1927 otrzymał roczne stypendium Rockefellera na studia w Wielkiej Brytanii, Belgii, Francji, Niemczech i Danii. W 1930 docent Gutowski został mianowany zastępcą profesora i powołany na pierwszego kierownika nowej Katedry Fizjologii Zwierząt na Wydziale Weterynaryjnym UW, którą zorganizował od podstaw. W 1932 został mianowany profesorem nadzwyczajnym fizjologii. W latach 1933–1934 pełnił funkcję dziekana Wydziału WeterynaryjnegoPortrety Uczonych. Profesorowie Uniwersytetu Warszawskiego po 1945. A–K. Warszawa 2016, s.368 (dostęp 01.12.2025).
Po wybuchu II wojny światowej został zmobilizowany i przebył kampanię wrześniową jako porucznik wojska polskiego, potem był internowany na terenie obozu jenieckiego NKWD w Griazowcu i odbył trzyletnią służbę medyczną w armii gen. Andersa. Ostatnie 2 lata wojny spędził w Wielkiej Brytanii ucząc fizjologii zwierząt na studiach weterynaryjnych i pełnił funkcję dziekana w Royal (Dick) Veterinary College w Edynburgu, zorganizowanych przez Rząd RP na emigracji dla zdemobilizowanych polskich żołnierzy. Do aktywności naukowej i dydaktycznej na Uniwersytecie Warszawskim powrócił latem 1947. Od 1952 był kierownikiem Katedry Fizjologii Zwierząt Wydziału Weterynaryjnego SGGW. 1 października 1960 prof. Gutowski przeszedł na emeryturę.
Bolesław Gutowski został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 89/1/13)Bolesław Gutowski [w:] M.J. Minakowska. Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego (dostęp 01.12.2025).
Praca naukowo-dydaktyczna Bolesław Gutowski swoją pierwszą pracę badawczą opublikował jako student trzeciego roku, pracując pod opieką naukową prof. F. Czubalskiego. W 1923 opracował oryginalną metodę biodializy do uzyskiwania aktywnych substancji z narządów i tkanek, która wkrótce stała się podstawową metodą badań w neurofizjologii i endokrynologii. Przy jej użyciu odkrył obecność w zwoju gwiaździstym substancji niebiałkowej biologicznie aktywnej, która podnosi ciśnienie krwi i znosi skurcze mięśni, jelit i macicy. W swojej pracy habilitacyjnej z 1926 wykazał istnienie substancji aktywnych w mózgu, które podnoszą ciśnienie krwi. Badał chemiczną, hormonalną i nerwową regulację wydzielania soków, żołądkowego i trzustkowego u psów i ptaków. Dokonał pionierskich badań nad neurohormonami mózgu i działaniem histaminy na wydzielanie soku żołądkowego. W pierwszych latach powojennych Profesor zainicjował badania nad fizjologią trawienia u przeżuwaczy. Badania dotyczyły przemian azotowych w żwaczu i jelicie grubym owiec i bydła oraz przebiegu trawienia łącznie z rozkładem włókna surowego po zastąpieniu w dawce pokarmowej pewnej ilości białka strawnego przez azot niebiałkowy. Ponadto prowadzono badania nad sekrecją żołądkową, motoryką jelita grubego i funkcją przewodu pokarmowego u zwierząt dzikich. Opracowano metodę pobierania szpiku kostnego i prowadzono badania szpiku i krwi u zwierząt. Odrębnym rozdziałem były badania z zakresu fizjologii rozrodu u świń i lisów srebrzystych. W roku akademickim 1923/1924 zaczął prowadzić na Uniwersytecie Warszawskim repetytoria z fizjologii układu nerwowego, w roku 1924/1925 wykładał niektóre działy z fizjologii człowieka i odtąd już stale prowadził ze słuchaczami medycyny ćwiczenia z fizjologii. Bolesław Gutowski opublikował 38 prac naukowych, wypromował 12 doktorów, był opiekunem 2 habilitantów. Największą zasługą profesora Gutowskiego było stworzenie szkoły fizjologicznej uznanej w kraju i za granicą.
Praca organizacyjna W 1918 w Uniwersytecie Warszawskim przy Wydziale Lekarskim utworzono Studium Weterynaryjne, które uchwałą Senatu UW z dn. 9 lutego 1927 zostało przekształcone w samodzielny Wydział Weterynaryjny. Decyzja o potrzebie powstania Katedry Fizjologii Zwierząt dla Wydziału Weterynaryjnego zapadła w 1928, a zadanie jej zorganizowania powierzono dr. Bolesławowi Gutowskiemu. Po wojnie prof. B. Gutowski pomógł w odtworzeniu aktywności naukowej i dydaktycznej Katedry za pomocą sprzętu do badań i literatury zakupionej ze środków rządu emigracyjnego i osobiście przez siebie przywiezionych z Edynburga. Sprzęt ten przez dziesięciolecia był eksploatowany w Katedrze.
Wybrane publikacje Nowy sposób otrzymywania ciał czynnych z poszczególnych narządów. „Polska Gazeta Lekarska” 1923 Stosunek ciała zwojów gwiaździstych (ganglion stellatum) do adrenaliny. Warszawa 1923 Corps actifs du cerveau (1924) Wydzielanie soku żołądkowego pod wpływem histaminy, wprowadzonej wprost do krwiobiegu (1925) Studjum doświadczalnenad ciałami czynnemi mózgu. Warszawa 1926 Wpływ nerwów trzewnych na wydzielanie żółci (1930) Fizjologia zwierząt domowych. Warszawa 1934, dwie części Problemy fizjologii dla lekarzy weterynaryjnych. „Medyc. Weter.” 1950, 2, 6, s.341-343Bolesław Gutowski. Problemy fizjologii dla lekarzy weterynaryjnych. „Medyc. Weter.” 1950, 2, 6, s.341-343 (dostęp 01.12.2025) Fizjologia zwierząt. PWRiL Warszawa 1965
Odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1959)
Zobacz też Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) Obozy NKWD dla jeńców polskich Zbrodnia katyńska Jeńcy polscy obozu NKWD w Griazowcu (1940–1941)
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1888 Bolesław Gutowski Kategoria:Polscy fizjolodzy Kategoria:Polscy naukowcy Kategoria:Jeńcy polscy obozu NKWD w Griazowcu (1940–1941) Kategoria:Zmarli w 1966 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie