Birutė Marija Filomena Galdikas-Brindamour, (ur. 10 maja 1946 w Wiesbaden, zm. 24 marca 2026 w Los Angeles) – badaczka kanadyjska pochodzenia litewskiego, specjalistka w dziedzinie prymatologii.
Życiorys W 1964 rozpoczęła studia na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles (UCLA), gdzie w 1969 uzyskała magisterium z dziedziny antropologii. Tam poznała angielskiego antropologa i paleontologa Louisa Leakeya.
Początkowo Leakey, który patronował już projektom badawczym Jane Goodall i Dian Fossey, nie był zainteresowany badaniem orangutanów, ale po trzech latach zdecydował się wesprzeć materialnie projekt Galdikas. W 1971 przybyła wraz ze swoim ówczesnym mężem, fotografem Rodem Brindamourem, do rezerwatu Tanjung Puting na indonezyjskiej wyspie Borneo, gdzie po kilku miesiącach założyła Camp Leakey i rozpoczęła dokumentowanie życia dzikich orangutanów. Po czterech latach pracy opublikowała duży artykuł w magazynie „National Geographic”, ilustrując go fotografiami wykonanymi przez Brindamoura, i zwracając uwagę szerokiej publiczności na problemy zagrożonego gatunku. W tym celu prowadziła liczne prelekcje, starając się przede wszystkim przekonać miejscową ludność o konieczności ochrony orangutanów, zwłaszcza ich środowiska naturalnego. Wieloletnia praca badawcza została zwieńczona stopniem naukowym doktora.
W 1986 Galdikas założyła wraz ze swoim doktorantem, Garym Shapiro, Orangutan Foundation International (OFI), z siedzibą w Los Angeles i oddziałami w Australii, Indonezji i Wielkiej Brytanii. W 1996 pełniła też rolę doradcy przy indonezyjskim ministerstwie leśnictwa. W czerwcu 1997 została uhonorowana prestiżową nagrodą „Kalpataru”, najwyższym indonezyjskim odznaczeniem w dziedzinie ochrony środowiska.
Była dwukrotnie autorką artykułu okładkowego w „National Geographic” (1975, 1980), opublikowała szereg innych artykułów naukowych i popularnonaukowych, dwie książki, kilkakrotnie występowała w amerykańskiej telewizji. W jednym z jej filmów dokumentalnych, In the Wild, brała udział amerykańska aktorka Julia Roberts.
Birutė Galdikas była profesorem Universitas Nasional w Dżakarcie i Simon Fraser University w Brytyjskiej Kolumbii w Kanadzie.
W 1995 otrzymała tytuł doktora honoris causa na University of Waterloo w Ontario, a w 2010 na Uniwersytecie Witolda Wielkiego w Kownie.
Zmarła w Los Angeles 24 marca 2026.
Wybrane wyróżnienia PETA Humanitarian Award (1990) Sierra Club Chico Mendes Award (1992) United Nations Global 500 Award (1993) Oficer Orderu Kanady (1995) Kalpataru Award (Indonezja, 1997) Tyler Prize for Environmental Achievement (1997) Satyalancana Pendidikan – Medal za Zasługi dla Edukacji (Indonezja, 2015)
Zobacz też Aniołki Leakeya
Przypisy
Bibliografia science.ca – Birutė Galdikas [dostęp 2016-03-05] Orangutan Foundation International [dostęp 2016-03-05]
Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Kanadzie Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Witolda Wielkiego Kategoria:Etolodzy Kategoria:Kanadyjscy antropolodzy Kategoria:Kanadyjscy działacze ekologiczni Kategoria:Kanadyjscy zoolodzy Kategoria:Ludzie urodzeni w Wiesbaden Kategoria:Ludzie związani z Wiesbaden Kategoria:Odznaczeni Orderem Kanady Kategoria:Osoby pochodzenia litewskiego Kategoria:Prymatolodzy Kategoria:Urodzeni w 1946 Kategoria:Zmarli w 2026