Królestwo Włoch (wł. Regno d’Italia), także: Królestwo Włoskie – historyczne państwo położone na Półwyspie Apenińskim oraz na wyspach: Sardynii i Sycylii, a w późniejszych czasach także na terenach obecnie należących do Słowenii i Chorwacji. Posiadało także kolonie w Afryce (patrz: kolonie włoskie) i okupowało Albanię (patrz: Królestwo Albanii – protektorat włoski).
Powstało w 1861 roku w następstwie trwającego kilka dekad procesu zjednoczenia ziem włoskich (wł. Risorgimento), w ramach którego przyłączono do Królestwa Sardynii państwa Półwyspu Apenińskiego i Sycylii. Było monarchią konstytucyjną, rządzoną przez władców wywodzących się z panującej wcześniej w Królestwie Sardynii dynastii sabaudzkiej. Szczególnym okresem w jego historii były lata 1922–1943, gdy rząd tworzyli faszyści, a na jego czele stał Benito Mussolini, formalnie będący premierem, zaś de facto sprawujący władzę jako autorytarny dyktator. Królestwo Włoch przestało istnieć w 1946 roku, kiedy to w wyniku referendum konstytucyjnego zniesiono monarchię i wprowadzono republikę parlamentarną – obecną Republikę Włoską.
Sąsiedzi Państwa 1860–1867 Austria Francja Państwo Kościelne San Marino Szwajcaria 1867–1870 Austro-Węgry Francja Państwo Kościelne San Marino Szwajcaria
1870–1918 Austro-Węgry Francja San Marino Szwajcaria
1918–1920 oraz 1924–1929 Austria Francja Jugosławia San Marino Szwajcaria
1923–1924 Austria Francja Jugosławia San Marino Szwajcaria Wolne Miasto Fiume
1929–1938 Austria Francja Jugosławia San Marino Szwajcaria Watykan
1938–1940 Niemcy Francja Jugosławia San Marino Szwajcaria Watykan
1940–1941 Francja Vichy Jugosławia Niemcy San Marino Szwajcaria Watykan
1941–1945 Francja Vichy Niemcy Niepodległe Państwo Chorwackie San Marino Szwajcaria Watykan
1945–1946 Austria Francja Jugosławia (przez Wolne Terytorium Triestu) San Marino Szwajcaria Watykan
Kolonie Libia (1911/1934–1943) Francja (od 1940 Francja Vichy) Francuska Afryka Równikowa Francuska Afryka Zachodnia Algieria Francuska Tunezja Francuska (protektorat)
Wielka Brytania Egipt (protektorat, od 1922 oficjalnie niepodległy) Sudan Anglo-Egipski (kondominium brytyjsko-egipskie) Egipt (od 1922)
Włoska Afryka Wschodnia (1936–1941) Francja Somali Francuskie Wielka Brytania Sudan (kondominium brytyjsko-egipskie) Kenia Somali Brytyjskie
Erytrea (1890–1936) Abisynia (niepodległa do 1936 i od 1941) Francja Somali Francuskie Wielka Brytania Sudan (kondominium brytyjsko-egipskie)
Somali Włoskie (1905–1936 i 1950–1960) Abisynia (niepodległa do 1936 i od 1941) Wielka Brytania Kenia Somali Brytyjskie
Albania (protektorat) (1939–1943) Jugosławia Grecja
Podział administracyjny thumb|Mapa pokazująca podział administracyjny Włoch w 1871 roku thumb|Mapa pokazująca podział administracyjny Włoch w 1943 roku Królestwo Włoch podobnie jak późniejsza Republika Włoska składało się z regionów podzielonych na prowincje. W momencie proklamacji państwa 17 marca 1861 roku w jego skład wchodziło 58 prowincji administracyjnych (wł. amministrazioni provinciali). W 1866 roku w granice państwa włączono zarządzany dotychczas przez Habsburgów obszar w większości pokrywający się w swych granicach z terytoriami dzisiejszych regionów Wenecja Euganejska i Friuli-Wenecja Julijska, na terenie którego znajdowało się osiem prowincji: Belluno, Padova, Rovigo, Treviso, Venezia, Verona, Vicenza i Udine. W 1868 roku do terytorium Włoch przyłączono prowincję (dzisiaj Prowincja Mantua w Lombardii), zaś dwa lata później powiększono je o obszar Państwa Kościelnego (terytorialnie w większości pokrywający się z dzisiejszym regionem Lacjum), na miejscu którego utworzono prowincję Roma Plik circoscrizioni_provinciali_Palombelli_24OTTOBRE2012 w formacie PDF.. Tym sposobem Królestwo Włoch zyskało liczbę 68 prowincji, która przez kilka następnych dekad nie uległa zmianie.
W następstwie I wojny światowej obszar Królestwa Włoch powiększył się o regiony Wenecja Trydencka (w pełni pokrywający się w swych granicach z terytorium dzisiejszego regionu Trydent-Górna Adyga) i Wenecja Julijska (obejmował niewielką część obecnego regionu Friuli-Wenecja Julijska z miastem Triest oraz zachodnią część terytorium dzisiejszej Słowenii i należący obecnie do Chorwacji półwysep Istria), a także o niewielki obszar z miastem Zara (obecnie Zadar w Chorwacji; dodatkowo nowo utworzona prowincja należała wtedy do nowo utworzonego regionu administracyjnego Królestwa Włoch o nazwie Wenecja Julijska)Gazzetta ufficiale del Regno d’Italia 1919, s. 3010.. W następstwie tego w 1923 roku włoskie władze ukonstytuowały prowincje La Spezia, Trieste i Ionio, w 1924 roku prowincje , i , zaś w 1927 roku prowincje , Vercelli, Varese, Savona, Bolzano, Gorizia, Pistoia, Pescara, Rieti, Terni, Viterbo, Frosinone, Brindisi, Matera, Ragusa, Castrogiovanni i Nuoro. Sprawiło to, że liczba prowincji Włoch z 68 według stanu na 1870 rok zwiększyła się do 92 w 1931 roku. W 1934 roku dodatkowo ustanowiono prowincję Littoria, a rok później prowincję Asti.
Po przeprowadzonym w 1941 roku, związanym z II wojną światową ataku na Jugosławię wojsk włoskich, niemieckich i węgierskich utworzono Gubernatorstwo Dalmacji (co spowodowało ostateczne powiększenie prowincji i odłączenie jej od regionu Wenecja Julijska oraz przyłączenie jej do nowo utworzonego regionu (o którym jest mowa)), w skład którego oprócz dotychczas istniejącej prowincji Zara weszły także nowo powstałe prowincje i , ponadto na obszarze okupowanej przez wojska włoskie środkowej części dzisiejszej Słowenii powstała prowincja . Dodatkowo prowincja Fiume ostatecznie się powiększyła i zmieniła swoją nazwę na prowincję Carnaro. Dzięki temu Królestwo Włoch doczekało się łącznej i ostatecznej liczby 95 prowincji. Tabelka przedstawiająca były podział administracyjny Włoch +Polska nazwa regionuWłoska nazwa regionuStolicaLiczba prowincjiZarządzającyPowierzchniaAbruzjaAbruzziL’Aquila5Felice Spadaccini15 232 km²ApuliaPugliaBari5Gennaro Trisorio Liuzzi19 362 km²EmiliaEmiliaBolonia8Guido Fanti22 089,09 km²Gubernatorstwo DalmacjiGovernatorato della DalmaziaZara3Giuseppe Bastianini5242 km²KalabriaCalabriaCatanzaro3Aldo Ferrara15 079 km²KampaniaCampaniaNeapol4Nicola Mancino13 595 km²LacjumLazioRzym5Girolamo Mechelli17 203 km²LiguriaLiguriaGenua4Gianni Dagnino5410 km²LombardiaLombardiaMediolan9Cesare Golfari23 861 km² LukaniaLucaniaPotenza2Vincenzo Verrastro9992 km²MarcheMarcheAnkona4Giuseppe Serrini9764,69 km²PiemontPiemonteTuryn7Edoardo Calleri28 662,9 km² SardyniaSardegnaCagliari3Paolo Dettori24 090 km²SycyliaSiciliaPalermo9Salvatore Corallo25 832 km²ToskaniaToscanaFlorencja9Lelio Lagorio22 987,04 km²UmbriaUmbriaPerugia2Pietro Conti8456 km²Wenecja EuganejskaVenezia EuganeaWenecja8Angelo Tomelleri25 347 km²Wenecja JulijskaVenezia GiuliaTriest5 (1918-1941 i 1941-1943) Alfredo Berzanti 8500 km² (1918-1941)7040 km² (1941-1943)Wenecja TrydenckaVenezia TridentinaTrydent2Giorgio Grigolli13 619 km²
Podsumowanie dotyczące różnic między dawnymi a obecnymi regionami administracyjnymi Włoch Abruzja nazywała się kiedyś po włosku Abruzzi (co oznaczało też nazwę: Abruzja). Basilicata nazywała się kiedyś Lukania (wł. Lucania (co oznaczało, że region ten „odziedziczył” swoją nazwę po krainie historycznej o tej samej nazwie)). Dolina Aosty była częścią regionu Piemont, zanim wydzieliła się z jego obszarów jako region autonomiczny. Emilia-Romania nazywała się kiedyś po prostu Emilia (wł. Emilia). To spowodowało, że inni myśleli, że ten region „odziedziczył” swoją nazwę po regionie historycznym Emilia. Friuli-Wenecja Julijska było podzielone pomiędzy dwa dawne regiony: Wenecję Euganejską (starszą wersję obecnej Wenecji Euganejskiej) a Wenecję Julijską (która z czasem powiększyła się o ; to samo jednak dotyczyło , która z czasem się ostatecznie powiększyła i zmieniła swoją nazwę na prowincję Carnaro. Gubernatorstwo Dalmacji było dawnym regionem Włoch (na obszarze dzisiejszych państw: Chorwacji, Czarnogóry i Albanii). Obejmowało ono także „młodszą” wersję prowincji (która wcześniej obejmowała dzisiejsze miasto Zadar w Chorwacji i kilka mniejszych wysepek chorwackich (w tym najważniejszą: Lastovo) oraz miała łączną powierzchnię 104 km² (dodatkowo należała wcześniej do regionu Wenecja Julijska)), która podczas II wojny światowej ostatecznie się powiększyła i odłączyła się od regionu Wenecja Julijska, a potem przyłączyła się do nowo utworzonego regionu administracyjnego o nazwie: Gubernatorstwo Dalmacji. Lecz po II wojnie światowej została wcielona w skład Jugosławii oraz Albanii (która w ogóle nie była częścią Jugosławii). W ten sposób Gubernatorstwo Dalmacji przestało istnieć aż do dzisiaj. Molise za czasów Królestwa Włoch nie istniało jako region administracyjny tego państwa, więc ono cały czas było częścią innego regionu administracyjnego o nazwie Abruzja. Trydent-Górna Adyga kiedyś nazywało się Wenecja Trydencka. Wenecja Euganejska obejmowała tereny dzisiejszej samej siebie oraz całość historycznego regionu Friuli (Friuli-Wenecja Julijska). I wtedy była starszą wersją samej siebie (patrz: Wenecja Euganejska (Królestwo Włoch)).
Ustrój polityczny Po utworzeniu Królestwa Włoch na całym jego obszarze obowiązywał Statut albertyński – ustawa zasadnicza dawnego Królestwa Sardynii, uchwalona 4 marca 1848 roku. Akt ten został uznany za pierwszą w historii włoską konstytucję na mocy Ustawy Legge n.4671 (Legge n. 1) z 17 marca 1861 roku, dotyczącej proklamacji powstania państwa i odegrał istotną rolę w kształtowaniu systemu konstytucyjnego Włoch Plik w formacie PDF.. Rządy w państwie były sprawowane w ramach dziedzicznej monarchii konstytucyjnej z parlamentem, w którym przeważały siły liberalne. Pełniący funkcję głowy państwa król miał znaczne uprawnienia konstytucyjne. Był zwierzchnikiem sił zbrojnych, ponadto bezpośrednio w jego kompetencji leżała polityka zagraniczna. Władca mógł jednak dać dużo swobody premierowi w wybranych dziedzinach funkcjonowania państwa (np. król Wiktor Emanuel III względem swoich premierów uczynił tak w kwestii polityki wewnętrznej). Zapisy Statutu albertyńskiego przewidywały podstawowe prawa i wolności obywatelskie, jednak czynnego prawa wyborczego pozbawione były klasy nieposiadające majątku i niewykształcone. W 1913 roku przyjęto powszechne prawo wyborcze dla mężczyzn. Włoska ustawa zasadnicza charakteryzowała się elastycznością, która z upływem czasu doprowadziła do odejścia od formuły monarchii konstytucyjnej w stronę monarchii parlamentarnej, z coraz wyraźniej ograniczaną rolą króla.
Podczas trwających w latach 1922–1943 rządów faszystowskich Królestwo Włoch było de facto jednopartyjną dyktaturą, a stojący na jej czele Benito Mussolini, mimo iż formalnie pełnił stanowisko premiera, to w rzeczywistości sprawował niepodzielną, autorytarną władzę (od 1925 roku jako tzw. Duce), co było możliwe głównie dzięki postawie króla Wiktora Emanuela III, który nie zamierzał w żaden sposób ingerować w jego rządy. W okresie dyktatury faszystowskiej również obowiązywał Statut albertyński, jednak wprowadzono w nim istotne zmiany, mające na celu sprowadzenie ustroju monarchistyczno-parlamentarnego jedynie do roli tła dla polityki prowadzonej przez faszystów. Przykładem takich zmian jest uchwalona w listopadzie 1923 roku ustawa, zgodnie z którą partia odnosząca zwycięstwo w wyborach, mając co najmniej 25% poparcia, uzyskiwała dwie trzecie miejsc w Izbie Deputowanych. Jedynie pozostała trzecia część przypadała proporcjonalnie pozostałym partiom. Ustawa ta pozwoliła zdobyć Narodowej Partii Faszystowskiej pełnię władzy przy jednoczesnym zmarginalizowaniu znaczenia pozostałych partii.
Siły zbrojne Siły zbrojne Królestwa Włoch składały się z następujących rodzajów: Królewskich Wojsk Lądowych (wł. Regio Esercito), utworzonych 4 maja 1861 roku Królewskiej Marynarki Wojennej (wł. Regia Marina), utworzonej wraz z proklamacją państwa 17 marca 1861 roku