Królewskie Norweskie Siły Powietrzne () – siły lotnicze Norwegii. Ustanowione 10 listopada 1944 roku. Główną kwaterą jest Huseby. Dowództwo Lotnicze Północnej Norwegii (Luftkommando Nord Norge) mieści się bazie lotniczej w pobliżu miejscowości Bodø, natomiast południowej w miejscowości Reitan.
Historia 24 października 1912 roku oficerowie z Marynarki Wojennej w Horten utworzyli Komitet Lotniczy Kobbena (Kobbens Flyvekomite). Miało to charakter nieformalnej organizacji, jednak zdołano dzięki niej ogłosić zbiórkę pieniędzy na pozyskanie pierwszego samolotu i przeszkolenie pilota. Wybranym do tego zdania był porucznik marynarki Hans Fleischer Dons. Samolot jaki zakupiono to Etrich Taube. Był to jednopłat, który przypłyną na statku Sigurd Ring 28 maja 1913 roku do Horten. Firma w której zakupiono samolot to Fumpler. 1 czerwca 1913 roku doszło do pierwszego lotu, który potrwał około 35 minut i polegał na przemieszczeniu się z Gannestad do Øra. 8 czerwca 1913 roku dokonano pierwszego lotu z prezentacją dla 10 000 widzów. 1 sierpnia 1913 roku przekazano samolot dla Marynarki Wojennej i nadano mu imię Appart no 1. Samolot został przebudowany na wodnosamolot. W 1915 roku wycofano go z czynnej służby, a ostatni lot odbył w 1922 roku. W 1940 trafił do Norweskiego Muzeum Techniki w Oslo, gdzie w latach 60 został odrestaurowany i trafił następnie do Gardermoen do Kolekcji Samolotów WojskowychSiły Powietrzne Norwegii, [w:] Leszek A. Wieliczko, Lotnictwo, t. XXII, Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o., czerwiec 2019 (6/2019), s. 45, ISSN 1732-5323.
22 maja 1912 roku Norweskie Towarzystwo Żeglugi Powietrznej rozpoczęło zbiórkę na samolot dla Wojsk Lądowych. W sierpniu 1912 roku zakupiono dwa dwupłatowe samoloty Maurice’a Farmana sprowadzone z Francji i nazwano je Ganger Rolf i Ganger Njål. 1 września 1912 roku Ganger Rolf wziął udział w ćwiczeniach lądowych w Heradsbygd pilotowany przez porucznika Einara Sem-Jacobsena. Rząd państwa wykupił w tym samym miesiącu działkę w Kjeller, która posłużyła do budowy pierwszego lotniska wojskowego w kraju. 23 września 1912 roku po raz pierwszy wystartowały z niego samoloty. W sierpniu 1913 roku utworzono Lotnictwo Wojsk Lądowych.
W latach 1914-1915 otworzono szkoły lotnicze oraz zakłady produkcji przez każdy z rodzajów sił zbrojnych. W Horten stworzyła je Marynarka Wojenna, a w Sagene Wojska Lądowe. W pierwszej z nich produkowano w latach 30 samoloty i wodnosamoloty rozpoznawcze M.F.1, M.F.2, M.F.3, M.F.3, M.F.4, które powstały na bazie samolotu Maurice Farmana. Montowano również M.F.5 i M.F.11 na licencji Sopwith Baby. Dla szkoleń powstał samolot M.F.8, jako myśliwiec M.F.9 i torpedowy Douglas DT-2B/C. W drugiej z nich produkowano myśliwce F.F.1 Hauk na licencji Hannover CL.V, dla szkoleń F.F.5 na licencji RAF B.E.2e, F.F.9 Kaje i de Havilland DH-82 Tiger Moth a dla rozpoznania F.F.8 Måke i Fokker C.VE/D.
W latach 1918-1939 udało się otworzyć bazy lotnicze w: Kristiansand, Bergen, Værnes, Bardufoss, Hålogaland, Fornebu i Sola. W 1932 roku zaplanowana została sieć posterunków obserwacyjnych i powiadamiania. W 1935 roku powołano do istnienia Służbę Ratowniczą. Końcem lat 30 z powodu napięć politycznych zakupiono dla Marynarki Wojennej samoloty Heinkel He 115A i Northrop N-3PB. Dla lotnictwa lądowego zakupiono Gloster Gladiator, Curtiss Hawk 75A, Focke-Wulf Fw 44J Stieglitz, Caproni Ca.310/312, Douglas 8A-5. Nie wszystkie z nich zdołały dotrzeć do Norwegi przed niemiecką inwazją w kwietniu 1940 rokuSiły Powietrzne Norwegii, [w:] Leszek A. Wieliczko, Lotnictwo, t. XXII, Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o., czerwiec 2019 (6/2019), s. 45-46, ISSN 1732-5323.
W takcie okupacji kraju większość norweskich pilotów uciekła do Wielkiej Brytanii w celu kontynuowania walk. W kwietniu 1941 roku utworzono w Londynie Wspólne Dowództwo Lotnictwa Wojsk Lądowych i Marynarki Wojennej. Jako dowódcę powołano kontradmirała Hjalmara Riiser-Larsena. Norweskie jednostki podlegały siłą RAF-u. Udało się powołać pięć dywizjonów: 330, 331, 332, 333, 334. Na wyposażenie przesłano: Northrop N-3PB, Consolidated PBY Catalina, Short Suderland, Hawker Hurricane, Supermarine Spitfire, de Havilland Mosquito. 10 listopada 1944 roku skonsolidowano oba lotnictwa w jedne Siły Powietrzne jako samodzielny rodzaj sił zbrojnych. Na etatach było zatrudnionych 2600 lotnikówSiły Powietrzne Norwegii, [w:] Leszek A. Wieliczko, Lotnictwo, t. XXII, Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o., czerwiec 2019 (6/2019), s. 46, ISSN 1732-5323.
Po 1945 roku i wycofaniu się wojsk niemieckich przejęte zostały samoloty: Fieseler Fi 156C Storch, Junkers Ju 52/3m w liczbie 30 i 18 sztuk. Od zachodnich sojuszników otrzymano: 73 sztuki Supermarine Spitfire, 22 sztuki de Havilland Mosquito, 18 sztuk PBY Catalina i 10 sztuk C-47/53 Skytrooper. W 1947 roku przystąpiono do planu rozbudowy floty samolotów. W tym celu dokupiono przy dofinansowaniu Wielkiej Brytanii samoloty: Fairchild PT-19A w liczbie 74 sztuk, PT-26, North American Harvard Mk II/IIB i SNJ-3/4, Airspeed Oxford Mk I/II, Avro Anson Mk I, Lockheed C-56B/C-60A. Pierwsze samoloty odrzutowe otrzymano w 1948 roku. Były to de Haviland Vampire (20 sztuk jako myśliwiec, 36 jako myśliwce bombardujące i 6 jako treningowe). Postanowiono też odnowić i wyremontować sieć posterunków obserwacyjnych z 1932 roku z dobudowaniem stacji radiolokacyjnej, co było zainicjowane przez wstąpienie do NATO w 1949 roku. W 1951 roku dozbrojono jednostki w samoloty: Republic F-84E/G Thunderjet w liczbie 206 egzemplarzy. W 1955 roku zostały odebrane North American F-86K Sabre, których łączna dostawa opiewała na 64 sztuki oraz 115 sztuk F-87F do roku 1967. W latach 50. udało się zakupić w USA samoloty Douglas C-47A Skytrain (10 sztuk), Fiarchild C-119G Flying Boxcar, Lockeed T-33A, Piper L-18C, Bell 47D/G, Sikorsky S-55. Z Kanady zakupiono: Noorduyn UC-64A Norseman Mk IV/VI (24 sztuk) i de Havilland Canada DHC-3 Otter (10 sztuk). Z Szwecji zakupiono: Saab 91B-2 Safir (30 sztuk). We Włoszech zakupiono: Augusta-Bell AB47J (5 sztuk). Utworzone zostały nowe bazy lotnicze i jednostki w: Gardermoen, Banak, Andøya, Badø, Ørland, Flesland, Torp, Rygge i Evenes.
W 1964 roku Norwegia zamówiła myśliwce F-5 (75 sztuk) i w tym samym dziesięcioleciu F-104 Starfightery w liczbie 45 maszyn i Cessna L-19A, P-3B Orion, DHC-6 Twin Otter, C-130H, HU-16B, UH-1B.
Wyposażono w ten sposób 6 eskadr. Dostosowano je do działania w niesprzyjających warunkach pogodowych. Dostosowano je do używania rakietowych przyśpieszaczy startowych oraz haków hamujących. Pierwsza gotowość bojowa osiągnięta została w lipcu 1965 roku. Norwegia stała się drugim odbiorcą samolotów F-5. W połowie lat 80. pozostające w służbie F-5 poddano remontom i modernizacji. W ramach porozumienia dokonano remontów w Holandii. Na początku lat 90. XX w przeszły kolejną modernizację w ilości 15 sztuk. Między 1992 a 1994 rokiem przeszły modernizację strukturalną.
Na wyposażeniu 4 eskadr znajdują się myśliwce F-16. Jedna z nich dysponuje pociskami NDT Penguin. Północ kraju patrolują 2 eskadry F-16A/B oraz eskadra transportowa wyposażona w samoloty Lockheed P3-C Orion. W zakresie działalności Królewskich Norweskich Sił Powietrznych leży udzielanie wsparcia technicznego. Głównie samoloty Cessna O-1 Bird Dog. Wszystkie eskadry wchodzą w skład Sprzymierzonych Sił Europy Północnej.
3 listopada 2017 roku przyleciały bezpośrednio z Fort Worth pierwsze trzy samoloty F-35 do Ørland. W sumie zamówionych zostało 52 samoloty. Kwota jaką zapłacono to 7,3 mld dolarów.
Organizacja Konstytucja Królestwa Norwegii ustanawia monarchę jako zwierzchnika Sił Obrony. Ministerstwo Obrony sprawuje kontrolę nad administracją wojskową. Sztab Obrony jest najwyższym organem dowodzenia z siedzibą w Oslo w Twierdzy Akershus na czele z Szefem Obrony. Sztab obrony jest podzielony na pięć departamentów: operacyjny, personalny, finansowy, planowania i zarządzania. Operacyjna Kwatera Główna Sił Obrony prowadzi kontrolę nad działalnością jednostek w kraju i zagranicą. Siłami powietrznymi kieruje Szef Sił Powietrznych wspierany przez Sztab Sił Powietrznych z siedzibą w Rygge. Zadaniami jest planowanie, kierowania i nadzór nad operacjami lotniczymi i szkoleniami. Podstawowa jednostka lotnicza to eskadra składająca się z do 20 samolotów. Eskadry łącza się w skrzydła lotnicze. W 2019 roku posiadano dziesięć eskadr lotniczych zgrupowanych w czterech skrzydłach. Dodatkowym skrzydłem jest zarządzanie stacjami radiolokacyjnymi. Jednostki zgrupowane są w bazie sił powietrznych, siedmiu stacjach lotniczych i jednym lotnisku cywilnymSiły Powietrzne Norwegii, [w:] Leszek A. Wieliczko, Lotnictwo, t. XXII, Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o., czerwiec 2019 (6/2019), s. 46-47, ISSN 1732-5323.
+Skrzydła i eskadrySiły Powietrzne Norwegii, [w:] Leszek A. Wieliczko, Lotnictwo, t. XXII, Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o., czerwiec 2019 (6/2019), s. 48, ISSN 1732-5323JednostkaMiejsce stacjonowaniaZadania131. Skrzydło LotniczeStacja Sił Powietrznych Sørreisa- obsługa radiolokacyjnego systemu - nadzór przestrzeni powietrznej kraju132. Skrzydło LotniczeStacja Lotnicza w Ørland- grupowanie samolotów bojowych - grupowanie rakiet przeciwlotniczych - ochrona baz lotniczych331 EskadraBaza Sił Powietrznych w Ørland - obsługa samolotów F-35A332 Eskadra - obsługa samolotów F-35ABatalion Artylerii Przeciwlotniczej - obsługa pocisków rakietowych NASAMS 2Eskadra Obrony BazBaza lotnicza Ørland - zapewnienie obsługi samolotów krajowych i NATO133. Skrzydło LotniczeStacja Lotnicza Andøya333 EskadraEvenes - patrolowanie obszarów morskich samolotami P-8A135. Skrzydło LotniczeStacja Lotnicza Gardermoen- grupowanie samolotów transportowych - grupowanie samolotów walki elektronicznej335 Eskadra - zadania transportowe samolotami C-130J-30717 Eskadra - walka elektroniczna samolotami DA-20 Jet Falcon139. Skrzydło LotniczeStacja Lotnicza Bardufoss- grupowanie śmigłowców - prowadzenie szkoły lotniczej334 EskadraBaza Marynarki Wojennej Haakonsvern - operowanie z bazy i fregat śmigłowcami NH90337 Eskadra - operowanie śmigłowcami NH90 dla Straży Wybrzeża339 EskadraStacja Lotnicza Rygge - wykonywanie zadań dla Sił Specjalnych - zadania transportowe śmigłowcami Bell 412SP/HPSzkoła Lotnicza Sił Powietrznych - prowadzenie szkolenia wstępnego na MFI-15
Wyposażenie Samoloty bojowe Podstawowym samolotem bojowym są samoloty F-16, które zastąpiły samoloty F-5 i F-104 w 1975 roku. Wybrano 60 samolotów jednomiejscowych i 10 samolotów szkolnych. Samoloty powstały na terenie Holandii. Podniesiono ich standard do Block 10. Jako pierwsze samoloty otrzymały spadochron hamujący w zasobniku w ogonie. W latach 1996-2003 część samoloty przeszły modernizację MLU dostając oznaczenia AM i BM. Otrzymały integracje z pociskami IRIS-T (AIM-2000)Siły Powietrzne Norwegii, [w:] Leszek A. Wieliczko, Lotnictwo, t. XXII, Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o., czerwiec 2019 (6/2019), s. 49, ISSN 1732-5323.
Od 2002 roku Norwegia należy do programu JSF co umożliwiło zakup samolotów F-35 w 2008 roku. W ramach współpracy rozwijano pocisk kierowany JSM który ma być podstawowym pociskiem dla Norwegii. 15 czerwca 2012 roku przekazano fundusze na zakup nowych samolotów na które umowa została zawarta 27 września 2013 roku. Od 2022 roku rozpoczęły pełnić dyżury bojowe.
Samoloty patrolowe