Butlonos (Tursiops) – rodzaj wodnych ssaków z podrodziny Delphininae w obrębie rodziny delfinowatych (Delphinidae).

Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące we wszystkich wodach świata.

Morfologia Długość ciała 190–380 cm, noworodków 84–140 cm; masa ciała 136–635 kg.

Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1843 roku angielski zoolog John Edward Gray w publikacji własnego autorstwa zatytułowanej Lista okazów ssaków w kolekcji Muzeum Brytyjskiego. Jednak nazwa którą Gray nadał nowemu taksonowi okazała się młodszym homonimem innego rodzaju waleni opisanego w 1822 roku, dlatego w 1855 roku francuski paleontolog i entomolog Paul Gervais nadał rodzajowi delfinów nową nazwę. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) butlonos zwyczajny (T. truncatus).

Etymologia Tursio: , nazwa użyta przez Pliniusza na określenie rodzaju ryby przypominającej delfina. Gatunek typowy: Delphinus truncatus . Tursiops (Thursiops): rodzaj Tursio ; ōps, ωπος ōpos ‘wygląd’. Gudamu: nazwa gadamu oznaczająca w telugu delfina. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Delphinus gudamu (= Delphinus truncatus ). Tursiodelphis: łac. tursio, nazwa użyta przez Pliniusza na określenie rodzaju ryby przypominającej delfina; gr. δελφις delphis, δελφινος delphinos ‘delfin’. Takson warunkowy, proponowany dla Tursiops australisSynonim T. aduncus..

Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxTursiops truncatus(G. Montagu, 1821)butlonos zwyczajny3 podgatunkiumiarkowane i tropikalne wody całego świata, generalnie na północ do 45° N, ale dociera do Wysp Owczych na północnym Oceanie Atlantyckim, na południe do Nowej Zelandii i południowej ArgentynyDC: 190–380 cmMC: 135–635 kgTursiops erebennus (Cope, 1865)gatunek monotypowywody przybrzeżne i ujścia rzek wzdłuż zachodniego wybrzeża północnego Oceanu Atlantyckiego, od Nowego Jorku po wschodnie wybrzeże półwyspu FlorydaDC: do 286 cmbrak danychcentruj|150pxTursiops aduncus(Ehrenberg, 1833)butlonos indyjskigatunek monotypowyod ciepłych, umiarkowanych do tropikalnych wód Indo-Pacyfiku, od Południowej Afryki, Morza Czerwonego i Zatoki Perskiej na wschód po Archipelag Malajski, południowa Japonię, Wyspy Salomona i AustralięDC: około 270 cmMC: około 230 kg Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunek wymarły z miocenu i pliocenu dzisiejszych Włoch: Tursiops osennae

Uwagi

Przypisy Nazwy zwyczajowe za:

Bibliografia

Kategoria:Delfinowate