Antoni Garnuszewski (ur. 26 marca 1886 w Warszawie, zm. 17 sierpnia 1964 w Gdyni) – inżynier komunikacji, organizator i dyrektor Szkoły Morskiej w Tczewie.
Życiorys Wykształcenie i służba Urodził się w rodzinie Antoniego (zm. 1926), właściciela kilkumorgowego gospodarstwa ogrodniczego w Mokotowie, i Walerii z Bałutowskich (zm. 1915). Naukę pobierał początkowo w Szkole Wojciecha Górskiego, którą kontynuował w szkole średniej Edwarda Ronthalera w Warszawie. W 1906 ukończył z medalem złotym Wydział Nawigacyjny Państwowej Szkoły Morskiej w Odessie, został porucznikiem marynarki handlowej, rozpoczął praktykę w rosyjskiej marynarce handlowej. Podjął dalszą naukę na Wydziale Budowy Okrętów Politechniki Petersburskiej, który ukończył w 1912, uzyskując dyplom inżyniera morskiego I stopnia o specjalności budowa kadłubów, maszyn okrętowych i portów. Następnie odbywał obowiązkową służbę wojskową w rosyjskiej marynarce wojennej (jako junkier), zdając w 1913 egzamin oficerski razem z absolwentami Inżynieryjnej Szkoły Morskiej w Kronsztadzie. Pod koniec roku 1913 uzyskał stopień podporucznika - inżyniera okrętowego i podjął służbę w ówczesnej rosyjskiej twierdzy-porcie Sveaborg (dzisiejszy obszar Helsinek). Początkowo nadzorował w stoczniach fińskich budowę nowych rosyjskich okrętów wojennych, następnie zarządzał biurem konstrukcyjnym budowy okrętów, a od 1916 dokami okrętowymi. W czasie pełnienia służby został awansowany do stopnia porucznika i parokrotnie odznaczony. W 1914 ożenił się z Kazimierą z Łappów (1894–1941), z którą miał synów: Mirosława (1916–2000), żołnierza AK, inżyniera, oraz Zbigniewa (1917–1998), lekarza pulmonologa.
W niepodległej Polsce mały|Antoni Garnuszewski wśród wykładowców Szkoły Morskiej w Tczewie (siedzi trzeci od lewej strony) W listopadzie 1918 został powołany przez tworzące się Ministerstwo Komunikacji na stanowisko dyrektora służby ruchu Polskiej Żeglugi Państwowej na Wiśle w Modlinie. 20 marca 1920 przeszedł do Marynarki Wojennej RP. Otrzymał stopień komandora i polecenie zorganizowania Państwowej Szkoły Morskiej w Tczewie. Został mianowany dyrektorem tej szkoły. Był jednocześnie wykładowcą teorii i budowy okrętu oraz autorem pierwszych polskich podręczników fachowych z zakresu budownictwa okrętowego (Budowa okrętu i Teoria okrętu). W 1923 organizował i brał udział w rejsie szkoleniowym STS Lwowa do Brazylii (podczas rejsu po raz pierwszy w dziejach polskiej żeglugi statek pod polską banderą przepłynął równik). W latach 1922–1929 organizował także kursy dla rybaków morskich, dla szyprów i maszynistów okrętowych. W 1926 na życzenie Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego zorganizował Szkołę Rzemieślniczo-Przemysłową, kształcącą ślusarzy i stolarzy. Szkoła ta istnieje do dziś jako Zespół Szkół Zawodowych Nr 1 w Tczewie.
Po rezygnacji ze stanowiska dyrektora szkoły, przeniósł się z rodziną do Gdyni. Od sierpnia 1929 do września 1939 pełnił funkcje naczelnika wydziału wydziału administracji morskiej i zastępcy dyrektora Urzędu Morskiego. Organizował państwowy aparat bezpieczeństwa żeglugi oraz przez wiele lat pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Dyplomowej Oficerów Marynarki Handlowej.
II wojna światowa Podczas II wojny światowej, pod koniec września 1939 (po zajęciu Gdyni przez Niemców), został przymusowo wysiedlony do tzw. Generalnego Gubernatorstwa, do miejscowości Kluczkowice, gdzie pracował jako rachmistrz w miejscowym tartaku. 10 sierpnia 1941 jego żona Kazimiera została zamordowana przez Niemców w Sonnestein pod Dreznem. Na początku września 1943 został przesiedlony do Warszawy, gdzie pracował jako technik w fabryce P. K. Szpotański. W 1944 brał udział w powstaniu warszawskim, a po jego upadku dostał się do obozu w Pruszkowie, skąd wywieziono go do Jędrzejowa, następnie do Wsi Cierni, gdzie pracował u małorolnego chłopa do stycznia 1945, tj. do wyzwolenia.
W czasach Polski Ludowej Po dotarciu do Lublina, na polecenie Szymona Żołny, posła Krajowej Rady Narodowej, zorganizował operacyjną Grupę Morską. 4 kwietnia 1945 przybył do Gdańska i wkrótce objął stanowisko naczelnika Wydziału Żeglugi nowo powstałego Głównego Urzędu Morskiego. Na stanowisku tym pracował do 1 sierpnia 1947, pełniąc jednocześnie obowiązki przewodniczącego komisji odbioru statków poniemieckich przyznanych Polsce, a przekazanych przez ZSRR.
Od 1 sierpnia 1947 do 1 lutego 1949, tj. do przeniesienia w stan spoczynku był dyrektorem Państwowej Szkoły Morskiej w Gdyni. Z dniem przejścia w stan spoczynku do 1 lipca 1958 pracował w Głównym Urzędzie Morskim, jako kontraktowy starszy inspektor okrętowy w Oddziale Inspekcji Okrętowej Wydziału Żeglugi. Ze względu na stan zdrowia przeszedł na emeryturę, kontynuując jednak wykładanie teorii okrętu w Państwowej Szkole Morskiej w Gdyni, jako wykładowca dochodzący, z ograniczoną ilością godzin wykładowych. Zajęcia ze studentami prowadził do chwili zgonu w Gdyni. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 30 wprost-1-37,38).
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1957) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1924) Złoty Krzyż Zasługi (1938) Medal Niepodległości (16 marca 1933) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Srebrny Krzyż Zasługi (19 lipca 1946) „za zasługi położone na polu organizacji administracji państwowej”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal 10-lecia Polski Ludowej (15 marca 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 15 marca 1955 r. nr 0/401 - na wniosek Ministra Żeglugi. Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciela PRL” (1963) Złota Odznaka „Zasłużony Pracownik Morza” (1956) Źródło:.
Upamiętnienie W ramach PLO pływał szkolny drobnicowiec typu B80 MS Antoni Garnuszewski, zbudowany w 1974 w Szczecinie.
W Tczewie jest patronem osiedla mieszkaniowego Śródmieście II, skweru oraz Zespołu Szkół Technicznych.
Poczta Polska wyemitowała 21 lipca 1980 r. znaczek pocztowy przedstawiający MS Antoni Garnuszewski o nominale 2,5 złotego. Autorem projektu znaczka był Stefan Małecki. Obok statku na znaczku widniał portret kpt. Antoniego Garnuszewskiego. Znaczek pozostawał w obiegu do 31 grudnia 1994 r.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Petersburskiego Uniwersytetu Politechnicznego Piotra Wielkiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Ludzie związani z Tczewem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony Pracownik Morza” Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Ofiary wysiedleń dokonanych przez Niemcy nazistowskie w Polsce 1939–1945 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Politycy Stronnictwa Demokratycznego Kategoria:Polscy inżynierowie komunikacji Kategoria:Urodzeni w 1886 Kategoria:Urzędnicy administracji żeglugi morskiej II Rzeczypospolitej Kategoria:Więźniowie Dulagu 121 Pruszków Kategoria:Nauczyciele akademiccy Szkoły Morskiej w Tczewie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Morskiego w Gdyni Kategoria:Zmarli w 1964