thumb|Nagrobek Zbigniewa Pronaszki na cmentarzu Salwatorskim Zbigniew Pronaszko (ur. 27 maja 1885 w Derebczynie, zm. 8 lutego 1958 w Krakowie) – polski malarz, rzeźbiarz, scenograf, współtwórca teatru awangardowego Cricot.

Życiorys Urodził się w rodzinie Franciszka, dyrektora cukrowni, i Feliksy Bony z Sawic­kich. W 1903 zdał maturęEwa Garztecka, Pół wieku malarstwa polskiego (z okazji wystawy Zbigniewa Pronaszki), „Trybuna Ludu” 1957, nr 143, s. 4., w 1905 rozpoczął studia w Szkole Sztuk Pięknych w Kijowie, które w latach 1906–1911 kontynuował na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W latach 1914–1917 przebywał w Zakopanem. W 1917 wspólnie z bratem Andrzejem Pronaszko i Tytusem Czyżewskim założył grupę artystyczną Ekspresjoniści Polscy (w 1919 przemianowana na Formistów). W latach 1919–1920 pracował dla teatru „Reduta” jako scenograf, zaś w 1925–1926 dla Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Warszawie. Od 1920 wykładał w Wolnej Szkole Malarstwa Ludwiki Mehofferowej w Krakowie. W latach 1923–1924 był kierownikiem katedry malarstwa monumentalnego na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. W 1933 współzałożyciel teatru Cricot, dla którego projektował dekoracje i kostiumy. Od 1945 był profesorem, a w latach 1949–1951 rektorem ASP w Krakowie.

Brał udział w wielu oficjalnych zagranicznych wystawach polskiej sztuki. Jego twórczość malarska związana jest z formizmem i koloryzmem.

W 1937 wyróżniony złotym medalem za malarstwo na Międzynarodowej Wystawie „Sztuka i Technika” w Paryżu, w 1953 otrzymał Nagrodę Państwową II stopnia za twórczość w dziedzinie portretu, a w szczególności za portret Solskiego, a w 1955 Nagrodę Państwową I stopnia za całość twórczości malarskiej.

W 1919 ożenił się z Marią Normą Taub (zm. 1955), dr. medycynyMagdalena Kołtunowicz, Zbigniew Pronaszko. Malujący rzeźbiarz, wielki wizjoner Niezła Sztuka [dostęp 2024-06-05].. W okresie międzywojennym oprócz mieszkania w kamienicy przy ul. Siemiradzkiego w Krakowie miał dom letni w Strzyżowie, miejscowości urodzenia żony.

Zmarł w Krakowie, pochowany na cmentarzu Salwatorskim (sektor SC11-14-17).

Niektóre prace 1917: rzeźba Popiersie T. Czyżewskiego 1920–1922: obraz Akt leżący 1922: projekt pomnika Adama Mickiewicza 1928: obraz Pejzaż z Cagnes

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (31 maja 1955) „w związku z 70 rocznicą urodzin za wybitne zasługi w dziedzinie sztuk plastycznych”. Order Sztandaru Pracy II klasy (22 lipca 1949) „za zasługi położone dla Narodu i Państwa w dziedzinie kultury i sztuki”. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (15 lipca 1954) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (28 lutego 1955).

Przypisy

Linki zewnętrzne Na stronie Muzeum Narodowego w Krakowie Notka biograficzna i galeria obrazów na stronie artyzm.com

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Artyści związani z Krakowem Kategoria:Artyści związani z Wilnem Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Ludzie związani ze Strzyżowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Pochowani na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy rzeźbiarze Kategoria:Polscy scenografowie teatralni Kategoria:Projektanci witraży Kategoria:Rektorzy Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Zmarli w 1958