Śródmieście – dzielnica Żywca, stanowiąca główne centrum administracyjno-handlowe miasta.
Położenie thumb|230px|Rynek w Żywcu Śródmieście leży w samym centrum miasta – na terenie dzielnicy położony jest Rynek, uważany za jego centralny punkt. Śródmieście jest dzielnicą w której mieści się większość zabytków i instytucji publicznych w mieście. Położone jest na skrzyżowaniu dróg wojewódzkich 946 i 945.
Historycznie, oprócz właściwego Śródmieścia, wyróżnia się również Rudzę, obejmującą zabudowę ulic 3-go Maja, Batorego, Brackiej, Małej i Świętokrzyskiej.
Śródmieście graniczy z: Kocurowem-Kolebami Moszczanicą Sporyszem Zabłociem
Historia thumb|230px|Widok Śródmieścia w 1988 Śródmieście jest kolebką dawnego miasta Żywiec – jego granice prawie w całości pokrywają się z granicami Żywca do roku 1929. Śródmieście zawsze stanowiło centrum administracyjno-handlowe miasta.
Podstawowy trzon społeczności miejskiej stanowili rzemieślnicy, kupcy i handlarze. Mieszczanie trudnili się też uprawą ziemi i hodowlą bydła domowego, korzystali z własnego lasu miejskiego na Łysce (około 64 ha) i w Kiełbasowie (około 400 ha) oraz łąk i pastwisk nad Sołą. Znani byli także z pięknych narodowych strojów przywdziewanych na uroczystości.
Ważniejsze urzędy i sklepy skupiały się przy ul. Bielskiej (od 1901 roku ul. Kościuszki„Nad Sołą i Koszarawą”: Żywiec na starych pocztówkach), reprezentacyjnej ulicy miasta. Działała tam m.in. wędliniarnia Fuhrmana i Sojeckiego oraz księgarnia Lintschera.
Przez dziesięć lat (1887–1897) istniała tu szkoła zawodowa stolarska i zabawkarska, przeniesiona następnie do Kalwarii Zebrzydowskiej. Po jej przeniesieniu kształceniem zawodowym młodzieży zajmowała się Uzupełniająca Szkoła Przemysłowa, kształcąca w 3-letnim cyklu uczniów zrzeszonych w Żywieckim Stowarzyszeniu Cechowym„Nad Sołą i Koszarawą”: Żywiec sprzed stu laty.
Wyższa Szkoła Realna w Żywcu powstała w 1904 roku. Do roku 1936 była jedyną szkołą ponadpodstawową dla całego regionu, kiedy to otwarta została Miejska Jednoroczna Szkoła Przysposobienia Kupieckiego, obecny Zespół Szkół Ekonomiczno-Gastronomicznych„Nad Sołą i Koszarawą”: Księga jubileuszowa 100-lecia I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Żywcu.
Od 1888 roku czynny był Szpital im. Franciszka Józefa I przy ulicy Krakowskiej (obecnie ul. Sienkiewicza).
W 1892 r. powstała w Komunalna Kasa Oszczędności, która w 1930 roku odnotowała szczyt oszczędności w kwocie 4 911 379 zł.
W 1902 roku wmurowano kamień węgielny„Nad Sołą i Koszarawą”: Jednym zdaniem pod budowę gmachu Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, który został oddany do użytku 6 września 1904„Nad Sołą i Koszarawą”:Święto Niepodległości 2004.
Po 1945 powstały tu pierwsze bloki mieszkalne, wybudowane przy ul. Handlowej i Węglowej. W 1959 wybudowane zostały bloki mieszkalne zlokalizowane przy ul. Krasińskiego.
Śródmieście początkowo rozwijało się w okolicach Rynku, dopiero w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ubiegłego stulecia, po budowie wielkopłytowych osiedli mieszkaniowych, gwałtownie rozrosło się w kierunkach północnym i południowo-wschodnim. 4 marca 1961 powołana została Spółdzielnia Mieszkaniowa „Gronie”, która w 1962 zainaugurowała budowę Osiedla Pod Grapą. W 1964 ukończone zostało Osiedle Parkowe, a w 1971 zakończona została budowa Osiedla Młodych. W 1973 rozpoczęto budowę Osiedla 700-lecia, kontynuowaną do 1992. W 1976 zainicjowane został stawianie osiedli domów jednorodzinnych położonych na Górze Burgałowskiej. W 1981 powstało ponadto Osiedle Paderewskiego.
W 1963 przy ul. Komorowskich została na jednym z budynków została wmurowana tablica ku pamięci manifestacji robotników w 1932, w trakcie pacyfikacji której śmierć poniosło kilkoro protestujących.
W 1972 z inicjatywy lekarza Adama Pliszewskiego powołane zostało Stowarzyszenie Opieki nad Ludźmi Starymi „Pomoc” z siedzibą w biurze Zarządu Powiatowego Polskiego Czerwonego Krzyża, na bazie którego 5 stycznia 1973 utworzony został Powiatowy Społeczny Komitet Budowy Domu Spokojnej Starości. W celu pozyskania środków na powstanie obiektu, Wanda Mojżyszek, zaangażowana na rzecz pracy miejscowego oddziału PCK, przekazała na rzecz stowarzyszenia będący jej własnością budynek kina „Janosik”. Stowarzyszenie początkowo pozyskiwało przychody z jego wynajmu, a następnie dokonało sprzedaży obiektu. Fundusze na powstanie domu spokojnej starości otrzymano również z dotacji osób prywatnych, zbiórek organizowanych przez młodzieżowe koła PCK wszystkich szkół regionu, czy darowizn przekazywanych przez zakłady pracy (Żywiecka Fabryka Śrub „Śrubena”, Żywieckie Zakłady Papiernicze „Solali”, Odlewnia Żeliwa w Węgierskiej Górce i inne). Działka pod powstanie domu przy ul. Śliżowy Potok częściowo została ofiarowana przez Urząd Miejski, a kolejne grunty zostały zakupione z zebranych środków. W 1975 przystąpiono do budowy obiektu, a część prac została wykonana w czynie społecznym. Dom Spokojnej Starości został uruchomiony w maju 1978, a 9 września 1978 miały miejsce uroczystości związane z jego otwarciem. 28 października 1985 instytucja otrzymała imię Adama Pliszewskiego. W późniejszym okresie dom został przejęty przez żywiecki Zakład Opieki Zdrowotnej oraz Wydział Zdrowia Urzędu Wojewódzkiego i przyjął wówczas nazwę „Państwowy Dom Rencisty”. Zrzeczenie się praw własności do ośrodka na rzecz instytucji państwowych zostało wymuszone na Stowarzyszeniu „Pomoc”, które zostało rozwiązane 31 grudnia 1986. W latach 90. XX wieku placówka została przemianowana na Dom Pomocy Społecznej.
W 1985 przy Alei XXX-lecia PRL (współcześnie Aleja Józefa Piłsudskiego 50) wzniesiony został budynek Miejskiej Przychodni Rejonowej. Uruchomione zostały tu poradnie dla chorych oraz specjalistyczne gabinety lekarskie.
5 czerwca 1994 po trwającej pół roku całkowitej przebudowie została otwarta ulica Witosa. Dzięki przeprowadzonej modernizacji stała się ona ostatnim odcinkiem sieci obwodnic otaczających ścisłe centrum miasta, umożliwiając usprawnienie prowadzenia ruchu samochodowego w kierunku Jeleśni i Korbielowa.
20 maja 1995 na skrzyżowaniu Alei Piłsudskiego z ul. Powstańców Śląskich zostało otwarte pierwsze na terenie miasta rondo. Ma ono 20 m średnicy i powstało w formie kopca o wysokości 1,2 m, który został obsadzony krzewami i ozdobną roślinnością. Zastosowanie kopca miało spowodować ograniczenie widoczności pojazdów nadjeżdżających z naprzeciwka, na skutek czego przejeżdzające nim pojazdy zmuszone są do obniżenia prędkości. Uchwałą Rady Miejskiej z 27 września 2018 rondo to otrzymało imię ppłk. dypl. Władysława Steblika.
7 października 1998 miało miejsce otwarcie nowej siedziby pogotowia ratunkowego przy ul. Żeromskiego 7, która powstała w dwupiętrowym obiekcie zakupionym od Fabryki „Ponar”.
1 października 2000 w siedzibie Zespołu Szkół Mechaniczno-Elektrycznych przy ul. Komisji Edukacji Narodowej uruchomiony został zamiejscowy ośrodek dydaktyczny Wydziału Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej oraz Wydziału Budownictwa i Infrastruktury Komunikacyjnej Politechniki Krakowskiej, gdzie studia prowadzone były w systemie zaocznym. Równocześnie otwarta została wówczas Beskidzka Wyższa Szkoła Turystyki, która ulokowana została w Nowym Zamku, a w pierwszym roku jej funkcjonowania otwarte zostały kierunki „administracja” o specjalności administracja samorządowa regionów turystycznych i przygranicznych (system dzienny) oraz „turystyka i rekreacja” o specjalnościach turystyka i rekreacja oraz hotelarstwo (system zaoczny).
14 grudnia 2001 w nowo powstałym budynku przy ul. Sienkiewicza 52, zlokalizowanym obok siedziby Szpitala Powiatowego, otwarte zostało „Centrum Dializ International Nephrology Centers Poland Sp. z o.o.”, powstałe we współpracy ze Starostwem Powiatowym oraz szpitalem i mogące obsłużyć około 75 pacjentów. W styczniu 2002 placówka przyjęła pierwszych dializowanych.
14 września 2005 w budynkach przy ul. Witosa będących dawniej siedzibą jednostki Wojsk Ochrony Pogranicza przez założoną w 1998 Fundację Pomocy Dzieciom otwarto „Centrum Rehabilitacyjno Edukacyjne dla Dzieci”, które zajmuje się prowadzeniem zajęć rehabilitacyjnych oraz edukacyjnych skierowanych do niepełnosprawnych dzieci.
W 2005 przeprowadzona została modernizacja Alei Piłsudskiego od ronda na skrzyżowaniu z ul. Powstańców Śląskich do ulicy Henryka Sienkiewicza. W ramach inwestycji powstała nowa nawierzchnia jezdni i chodników, kanalizacja deszczowa, jak również dokonano budowy brakującego fragmentu chodnika na odcinku od pawilonu „Malinka” na Osiedlu Młodych do skrzyżowania z ul. Komonieckiego, ścieżki rowerowej i 50 miejsc postojowych dla samochodów.
Śródmieście dzisiaj Współczesne Śródmieście stanowi centrum administracyjno-usługowe miasta.
Jest dzielnicą bardzo zróżnicowaną pod względem zabudowy. W jego południowej i zachodniej części dominują wielkopłytowe osiedla mieszkaniowe (Osiedle 700-lecia, Osiedle Młodych i inne), a także centra handlowe (hipermarket Tesco, centra handlowe Lider i Targówek) oraz obiekty użyteczności publicznej (Urząd Miejski, Starostwo Powiatowe, Sąd Rejonowy i inne), natomiast w północnej części dzielnicy koncentruje się zabudowa jednorodzinna (Osiedle Widok, Osiedle Góra Burgałowska i inne).
Rudza, część dzielnicy położona w jej zachodniej części, charakteryzowała się niegdyś zabytkową drewnianą zabudową, jednak została ona zniszczona w czasie II wojny światowej i zastąpiona nowoczesnym budownictwem.
Mimo że dzielnica charakteryzuje się zwartą zabudową, nie brakuje tutaj terenów zielonych, takich jak Park Zamkowy, czy skwer między Aleją Legionówi Aleją Wolności.
Rudza
Częścią Śródmieścia jest Rudza, najstarszy fragment miasta. Pierwsi osadnicy zostali tam sprowadzeni w XIII wieku przez rodzinę Thurzonów, która otrzymała pozwolenie na eksploatację minerałów na Grojcu i w jego okolicyMonika Ćwikłowska- „Żywiec na dawnej pocztówce” (Żywiec 1995). Podczas II wojny światowej duża część drewnianych zabudowań uległa zniszczeniu, zachowały się jednak resztki dawnego budownictwa. Znajduje się tam kościół św. Krzyża, wybudowany pod koniec XIV wieku.
Zbiorniki i cieki wodne thumb|230px|Soła w Żywcu Główną rzeką przepływającą przez Śródmieście jest Soła, prawy dopływ Wisły o długości 88,9 km i powierzchni dorzecza wynoszącej 1,4 tys. km². Soła zaczyna się jako połączenie kilku potoków górskich Beskidu Żywieckiego w okolicach Rajczy. Rzeka uchodzi do Wisły w okolicach Oświęcimia, zwiększając jej przepływ o około 59% (najwięcej w skali kraju).
Prawym dopływem Soły jest Koszarawa. Początek bierze w rejonie wsi Koszarawa. Następnie płynie przez tereny gmin: Koszarawa, Jeleśnia, Świnna oraz przez miasto Żywiec, gdzie wpada do Soły w rejonie mostu kolejowego.
Północno-zachodnie krańce dzielnicy położone są nad Jeziorem Żywieckim. Jest to zbiornik retencyjny (100 mln m³) na Sole, o powierzchni 1000 ha. Utworzenie jeziora w 1966 roku spowodowało zalanie znajdujących się na jego obecnym terenie wsi, m.in. Tresnej czy Zadziela oraz dzielnicy miasta o nazwie Stary Żywiec.
Zabytki thumb|230px|Pałac Habsburgów thumb|230px|Park Zamkowy thumb|230px|Ratusz – siedziba Urzędu Miejskiego W dzielnicy znajduje się większość zabytków miasta: Zespół zamkowo-parkowy: Stary Zamek – wzniesiony przez Komorowskich w latach 1485–1500, kilkukrotnie przebudowywany, obecny neogotycki wygląd efektem przebudowy przez Habsburgów w latach 1850–1870, siedziba Muzeum Miejskiego Nowy Zamek – neoklasycystyczny pałac Habsburgów z lat 1893–1895, rozbudowany w latach 1906–1910 Park Zamkowy – założony przez Wielopolskich w końcu XVII w., przekomponowany w stylu angielskim przez Habsburgów na przełomie XIX i XX w. Domek Chiński – dwukondygnacyjna XVIII-wieczna altana na parkowej wyspie Konkatedra Narodzenia NMP – powstała w połowie XV wieku, wskutek licznych przebudów mieszana stylowo (dominuje gotyk i renesans) Dzwonnica – wolnostojąca, kamienna, wzniesiona w latach 1723–1724 Kościół św. Krzyża – gotycki, powstały w 1428 r., wieża z r. 1910