Wolin (miasto)

Wolin (dawniej JulinKodeks dyplomatyczny Wielkopolski obejmujący dokumenta tak już drukowane, jak dotąd nie ogłoszone, sięgające do roku 1400, t. 4, Poznań 1881 – Mapa Wielkopolski, autor Dr. T. Szulc., Wołyń, niem. Wollin) – miasto w Polsce położone w północno-zachodniej części województwa zachodniopomorskiego, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wolin.

Według danych z 31 grudnia 2011 miasto miało 5023 mieszkańców. W Wolinie co roku odbywa się Festiwal Słowian i Wikingów.

Położenie thumb|left|Mapa wyspy Wolin Wolin znajduje się w północno-zachodniej części woj. zachodniopomorskiego, w południowej części powiatu kamieńskiego. Miasto położone jest na Pobrzeżu Szczecińskim, na południowym cyplu wyspy Wolin, nad cieśniną Dziwną. Granice administracyjne miasta obejmują półwysep Rów oraz wyspę Wolińska Kępa.

Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 14,47 km².

Przez miasto przebiega droga ekspresowa S3 (Świnoujście – Szczecin) i linia kolejowa nr 401 Szczecin Dąbie – Świnoujście Port z przystankiem Wolin ( dawniej Wolin Pomorski).

Początkiem wczesnośredniowiecznego Wolina była osada nad Dziwną. Dzięki dogodnemu położeniu i handlowi osada szybko się rozwijała. W średniowieczu stała się ośrodkiem kultu Świętowita. W sąsiedztwie miasta powstały cmentarzyska: Młynówka oraz Wzgórze Wisielców. Początkowo państwo-miasto prowadziło samodzielną politykę i walczyło z wojskami Mieszka I. Po zwycięstwie Mieszka I Wolin wraz z całym Pomorzem Zachodnim podlegał władcom Polski. Od początku XI do połowy XVII wieku należał do księstwa pomorskiego, w którym panował ród Gryfitów. W latach 1140–1175 był siedzibą biskupstwa pomorskiego. Po 1630 Wolin znalazł się pod panowaniem szwedzkim, pod którym pozostał do 1720, gdy przeszedł pod panowanie Prus.

Od zakończenia II wojny światowej w 1945 leży w Polsce. Początkowo – od 1946 – w pierwszym województwie szczecińskim. Następnie po reformie administracyjnej kraju w latach 1975–1998, także należał do województwa szczecińskiego.

Kalendarium IX–XI wiek 796 – domniemane pierwsze zniszczenie Vinety (Julin) 830 – domniemane zniszczenie Vinety przez króla Halbunga ze Szwecji 983 – spotkanie morskie między królem Haraldem z Danii a jego synem Svenem 991 – książę Sven w Julinie 1042 – wyprawa karna króla Magnusa z Danii do Julin. Zniszczenie miasta

XII wiek 1100 – zniszczenie Julina przez króla Erika Ejegoda z Danii 1120 – zdobycie Wolina przez Polaków i Duńczyków 1121 – pierwsza próba chrystianizacji Wolina przez biskupa Bernharda 1124 – niepowodzenie biskupa Ottona w Wolinie. Powrót biskupa i chrystianizacja mieszkańców 1125 – ponowne przejście mieszkańców Wolina na pogaństwo 1128 – druga podróż Ottona do Wolina 1135 – zabójstwo Warcisława I, księcia pomorskiego 1135–1151 – Racibor I, książę Pomorza 1138 – książę Bolesław IV Kędzierzawy z Polski, zwierzchnik Pomorza, potwierdził biskupstwo w Wolinie przez papieża Innocentego II 1140 – Adalbert został biskupem w Wolinie 1151 – śmierć księcia Racibora; Bogusław I i Kazimierz I zostali książętami pomorskimi (1151–1181) 1158 – biskup Adalbert w Wolinie 1170 – pierwsza wyprawa wojskowa króla Waldemara na Wolin i Kamień 1171 – druga wyprawa Waldemara na Wolin, oblężenie miasta, zniszczenie Lubina 1174 – trzecia wyprawa Waldemara na Wolin, spalenie miasta 1175 – fundacja kapituły katedralnej w Cammin 1176: spalenie Wolina przez Duńczyków pod wodzą króla Waldemara przeniesienie biskupstwa z Wolina do Kamienia 1178 – kasztelanem w Wolinie został Wacław 1181: śmierć księcia Kazimierza I; Bogusław I jako jedyny władca Pomorza do 1187 1182 – zmarł król Waldemar I z Danii 1184 – zniszczenie Wolina przez króla Kanuta VI 1185 – Bogusław I oddał hołd królowi Kanutowi na statku przy Wolinie 1187: śmierć księcia Bogusława I podczas polowania w lesie koło Uznamu Bogusław II i Kazimierz II zostali książętami na Pomorzu

XIII wiek 1209 – kasztelanem w Wolinie został Sulisław 1219 – śmierć księcia Kazimierza II podczas wyprawy krzyżowej do Ziemi Świętej 1220 – kasztelanem w Wolinie został Dobiesław 1222: zmarł książę Bogusław II Barnim I i Bogusław III zostali książętami na Pomorzu 1224: zmarł książę Bogusław III Barnim I i Warcisław III zostali książętami Pomorza (do 1264) 1226 – kasztelanem w Wolinie został Wizlaus 1234 – kasztelan w Wolinie był Zlauko 1243 – książęta Barnim I i Warcisław III potwierdzili kapitułę katedralną w Kamieniu oraz podarowali Lubin 1261 – książę Przemysław otrzymuje Wolin 1264: zmarł książę Warcisław III Barnim I został samodzielnym władcą Pomorza (do 1278) 1277 – zwolnienie przez księcia Barnima I statków wpływających do Wolina z ceł 1278: zmarł książę Barnim I Bogusław IV, Barnim II i Otto I zostali książętami pomorskimi (do 1294) 1279 – książę Bogusław IV potwierdził prawa Wolina 1280 – książę Bogusław IV wziął miasto Wolin pod swoją szczególną ochronę 1283 – pojednanie księcia Bogusława IV z mieszkańcami Wolina 1284 – zniszczenie Wolina przez Duńczyków 1286 – nadanie praw miastu Wolin do budowy młynów 1288: założenie klasztoru panien w Wolinie pierwsza wzmianka o kościołach św. Mikołaja i św. Jerzego 1291 – książę Bogusław IV nakazał mieszkańcom Recławia i Mechowa podporządkowanie się miastu Wolin 1294 – zamordowanie księcia Barnima II 1295: podział Pomorza: Wolin przypadł księstwu Pomorza-Wolgast pod rządami księcia Bogusława IV (do 1309) miasto zamiast zwrotu pożyczki udzielonej księciu otrzymało wsie Wielką i Małą Mokrzycę oraz Darzowice 1297 – potwierdzenie praw klasztoru panien przez biskupa kamieńskiego 1299: rada Wolina potwierdziła klasztorowi sześć łanów w Recławie książę Bogusław IV nadał klasztorowi „małą lub wendzką Wieck”

XIV wiek 1304 – klasztor panien kupił pozostałą część wsi Płocin 1305 – książę Bogusław IV potwierdził miastu prawo do sądownictwa cywilnego i przyznał mu wolny połów ryb w określonych granicach 1306 – klasztor panien został przeniesiony na inną działkę 1309: zmarł książę Bogusław IV Warcisław IV został księciem Pomorza-Wolgast (do 1326) 1315 – książę Warcisław IV przyznał miastu przywilej, że przez dziesięć lat będzie płacić mu tylko jeden podatek roczny w wysokości 200 marek 1317 – klasztor panien otrzymał kustodię i szkołę w mieście z prawem obsadzania stanowisk 1318 – klasztor otrzymał wieś Kopice 1319 – książę Warcisław IV potwierdził klasztorowi posiadanie wsi Gogolice 1324 – rozstrzygnięto spór rybacki na korzyść miasta Wolin 1326: zmarł książę Warcisław IV Bogusław V, Barnim IV i Warcisław V zostali książętami Pomorza-Wolgast (do 1365) 1330 – książę Otto zawarł w Wolinie sojusz z biskupem kamieńskim 1331 – papież Jan XXII nadał książętom Pomorza Pomorze w lenno 1339 – odbyły się negocjacje przedstawicieli miast nadodrzańskich w sprawie ceł w Wolinie 1343 – zawarto ugodę między miastem a klasztorem dotyczącą mszy porannych i patronatu 1356 – książęta Bogusław V, Barnim IV i Warcisław V potwierdzili prawa Wolina 1361 – klasztor panien nabył Gąsierzyno i Stepnice 1365: zmarł książę Barnim IV Warcisław VI i Bogusław VI objęli wspólnie władzę — Wolin został wyłączony z Związku Hanzeatyckiego 1368 – Wolin uczestniczył w walce Hanzą przeciwko duńskim piratom morskimi 1372 – dokonano podziału księstwa Pomorza-Wolgast — książę Bogusław V otrzymał ziemie na wschód od Świny (łącznie z wyspą Wolin) 1374: zmarł książę Bogusław V Kazimierz IV objął władzę w imieniu trzech nieletnich braci; potwierdził miastu Wolin jego dotychczasowe prawa 1377: zmarł książę Kazimierz IV Bogusław VIII, Barnim V i Eryk I zostali książętami pomorskimi 1386 – klasztor panien został zwolniony z opłat za rybołówstwo w Zalewie 1394: Wolin uczestniczył w walce Hanzą przeciwko braciom Witalijskim zamordowano księcia Warcisława VII Bogusław VIII rządził w imieniu brata Barnima V i siostrzeńca Eryka I klasztor panien otrzymał Żarnowo i Łąka 1395 – rozstrzygnięto spór dotyczący rybołówstwa w Zalewie

XV wiek 1404 – miasto Wolin i klasztor panien kupiły część wsi Sibin 1417: zmarł książę Bogusław VIII Bogusław IX został księciem Pomorza-Wolgast Wolin uczestniczył w sojuszu rycerstwa i miast 1447: zmarł książę Bogusław IX Eryk II został księciem Pomorza księżna Zofia z Pomorza rezydowała w Wolinie 1457 – dokonano ugody księcia Eryka II z miastami Wolin i Kamień 1458 – szczecinianie spalili zamek w Przytorze 1464: kraj przekazano księciu Ottonowi III, który potwierdził prawa miasta Wolin zmarł książę Otton III władzę objął książę Eryk II 1474: zmarł książę Eryk II Bogusław X i Warcisław X zostali książętami Pomorza 1478: zmarł książę Warcisław X samodzielne rządy na Pomorzu objął książę Bogusław X 1481 – Wolin przystąpił do sojuszu miast pomorskich i kapitulnych 1483 – księżna Zofia zaciągnęła pożyczkę w mieście Wolin 1485 – w Wolinie urodził się (24 czerwca) Jan Bugenhagen, reformator Pomorza 1491 – sąd wójtowski został przeniesiony z Gryfic do Wolina

XVI wiek 1510 – w Wolinie powstał cech krawców 1520 – miasto Wolin nabyło część wsi Troszyn 1523 zmarł książę Bogusław X Jerzy I i Barnim IX zostali książętami Pomorza 1526 miasto Wolin złożyło hołd lenny książętom Jerzemu i Barnimowi, którzy potwierdzili prawa miasta odbył się sejm krajowy w Wolinie 1531: zmarł książę Jerzy I książę Filip I objął współrządy 1532 – dokonano podziału Pomorza, a Wolin przypadł księstwu pomorsko-szczecińskiemu 1535 – Bugenhagen poprawił sytuację nauczycieli wolińskich 1538 – ustalono prawo miejskie (Bursprake) w Wolinie 1540: dokonano podziału Pomorza książę Filip I potwierdził prawa i wolności Wolina 1541 – miasto Wolin zaciągnęło dług w wysokości 200 guldenów u Clausa Kunthe z Wiejkówka 1546: w Wolinie odbył się sejm krajowy książę Barnim IX nadał miastu prawo do organizowania jarmarków końskich 1551 – Jochim Voßberg, uwięziony za podpalenie, złożył miastu Wolin przysięgę 1554 – książę Filip I rozstrzygnął w Wolinie spór między klasztorem a wsią Recławn 1556 – w Wolinie odbyły się narady szczecinian i wolińskich mieszczan dotyczące rybołówstwa na Zalewie 1560: zmarł książę Filip I książę Barnim IX objął rządy w imieniu pięciu bratanków książę polecił prowadzić na wyspie Wolin poszukiwania rud 1566 – w Wolinie odbył się sejm krajowy 1568 – miasto Wolin zaciągnęło nowy dług w wysokości 100 guldenów u Jochima Plötze ze Świńca 1569: w Wolinie odbył się sejm krajowy i dokonano podziału Pomorza książę Barnim IX zrzekł się władzy Wolin przypadł księciu Janowi Fryderykowi (1569–1600) 1575 – w Wolinie odbył się sejm krajowy w celu zaradzenia trudnościom finansowym księcia 1579 – wieś Lubin przeszła na własność księcia 1581: ogłoszono nowe prawo o porządku nadbrzeżnym i rybołówstwie w Wolinie w Wolinie odbył się sejm krajowy 1583 – książę udzielił zezwolenia na wydobycie saletry w urzędzie wolińskim 1589 – zarządca urzędu Zülow został zabity przez starostę von Jatzkowa 1590 – wprowadzono zakaz połowu ryb siecią typu Tucker na Zalewie 1593 – w Wolinie założono zjednoczony cech siodlarzy, garbarzy i kuśnierzy 1594: książę rozstrzygnął spory rybackie w Wolinie odbyła się wizytacja kościelna na wyspie Wolin 1598 – w Wolinie odbył się sejm krajowy zwołany z powodu długów komory książęcej

1600: rada miasta zaprotestowała przeciwko zobowiązywaniu mieszczan do udziału w nagonkach podczas polowań na wilki zmarł Jan Fryderyk Wolin przeszedł pod panowanie Barnima X (1600–1603)

XVII wiek 1603: księżna Anna rezydowała w Wolinie zmarł Barnim X Wolin przeszedł pod panowanie Bogusława XIII (1603–1606) 1605 – książę Bogusław XIII potwierdził prawa miasta Wolina

Wolin (miasto)

Czytaj w krótszych częściach

Źródło i licencja