Richard Donald Crenna (ur. 30 listopada 1926 w Los Angeles, zm. 17 stycznia 2003 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy, telewizyjny i radiowy. Odtwórca roli pułkownika Samuela R. „Sama” Trautmana w serii filmów Rambo z Sylvestrem Stallone w tytułowej roli. Postać pułkownika sparodiował w komediach – Hot Shots! 2 (1993) i Ści(ą)gany (1998).

Laureat nagrody Emmy dla najlepszego aktora pierwszoplanowego w serialu limitowanym lub serialu lub filmie antologicznym za rolę policyjnego detektywa Richarda Becka, który uważa, że ofiary gwałtu „same się o to proszą”, zanim sam zostaje zgwałcony przez dwóch podejrzanych mężczyzn i zaczyna kwestionować to przekonanie w telewizyjnym sensacyjnym dramacie kryminalnym ABC Richard Beck ofiara gwałtu (The Rape of Richard Beck, 1985) w reżyserii Karen Arthur.

23 maja 1988 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6714 Hollywood Boulevard.

Życiorys Młodość Urodził się w Los Angeles, jako jedyne dziecko Edith Josephine (z domu Pollette), która była kierownikiem hotelu w Los Angeles, i Dominicka Anthony’ego Crenny, farmaceuty. Jego rodzice byli pochodzenia włoskiego. Uczęszczał do Virgil Junior High School. W 1944 ukończył Belmont High School w Los Angeles. Podczas II wojny światowej, od lutego 1945 do sierpnia 1946, służył w United States Army.

Po odbyciu służby wojskowej uczęszczał na Uniwersytet Południowej Kalifornii, gdzie uzyskał tytuł Bachelor of Arts w dziedzinie literatury angielskiej.

Kariera Swoją karierę aktorską rozpoczął w radiu w słuchowisku Boy Scout Jamboree (1937–1948). Następnie grał Waltera „Bronco” Thompsona w radiowej komedii sytuacyjnej The Great Gildersleeve (1949–1954) i licealistę o piskliwym głosie Waltera Dentona w komedii radiowej Our Miss Brooks (1948) u boku Eve Arden i Gale’a Gordona. Po raz pierwszy trafił na ekran w komediodramacie muzycznym Niech żyje taniec (Let’s Dance, 1950) z Betty Hutton i Fredem Astaire. Brał też udział w serialach, w tym w sitcomie CBS Kocham Lucy (1952) z Janet Waldo. W biograficznym dramacie sportowym The Pride of St. Louis (1952) wystąpił jako Paul „Daffy” Dean, brat legendarnego baseballisty Dizzy’ego Deana (Dan Dailey), również miotacz z głównej ligi Major League Baseball. Grał głupkowatego licealistę Waltera Dentona w sitcomie familijnym CBS Our Miss Brooks (1952–1955). W dramacie kryminalnym noir Over–Exposed (1956) został obsadzony w roli dziennikarza Russa Bassetta.

Rola Luke’a McCoya, wnuka Amosa (Walter Brennan) w serialu komediowym ABC / CBS The Real McCoys (1957–1963) przyniosła mu w 1959 nominację do nagrody Emmy dla najlepszego aktora drugoplanowego (postaci drugoplanowej) w serialu komediowym. W komedii J. Lee Thompsona Johnie Goldfarb, proszę do domu! (John Goldfarb, Please Come Home!, 1965) wystąpił w roli byłej gwiazdy futbolu uniwersyteckiego z Shirley MacLaine. Za rolę stanowego ustawodawcy Jamesa Slattery’ego w serialu CBS Ludzie Slattery’ego (Slattery’s People, 1964–1965) o lokalnej polityce w 1965 był nominowany do Złotego Globu dla najlepszego aktora w serialu dramatycznym i nagrody Emmy za wybitne indywidualne osiągnięcia w dziedzinie rozrywki, a w 1966 zdobył nominację do nagrody Emmy dla najlepszego aktora w serialu dramatycznym.

Crenna próbował zrównoważyć pracę i rodzinę, zabierając ze sobą żonę i dzieci na zdjęcia do filmów, w tym całoroczną przygodę w Hongkongu i na Tajwanie w dramacie wojennym Roberta Wise Ziarnka piasku (The Sand Pebbles, 1966) u boku Steve’a McQueena, a jako odważny kapitan kanonierki Collins był nominowany do nagrody Laurel za najlepszy występ drugoplanowy. Był czarnym charakterem w dreszczowcu psychologicznym Terence’a Younga Doczekać zmroku (Wait Until Dark, 1967) u boku Audrey Hepburn. W biograficznym filmie muzycznym Roberta Wise Gwiazda (Star!, 1968) z Julie Andrews zagrał autentyczną postać Richarda Aldricha, który był amerykańskim producentem teatralnym, kierownikiem teatru, reżyserem i dyplomatą.

W telewizyjnym filmie historyczno–przygodowym CBS Pielgrzymi z Mayflower (Mayflower: The Pilgrims' Adventure, 1979) z Anthonym Hopkinsem wcielił się w postać Williama Brewstera, angielskiego urzędnika i pasażera Mayflower, który został przywódcą kolonii Plymouth, ze względu na swoje wykształcenie i obecną pozycję wśród imigrantów z Holandii. W melodramacie kryminalnym neo-noir Żar ciała (Body Heat, 1981) w reż. Lawrence’a Kasdana zagrał zdradzonego męża Kathleen Turner. Za kreację Phila Brody’ego w komedii romantycznej Garry’ego Marshalla Chłopak z klubu Flamingo (The Flamingo Kid, 1984) z Mattem Dillonem otrzymał nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego. Z kolei rola pułkownika Sammuela R. „Sama” Trautmana w dramacie sensacyjnym Rambo III (1988) przyniosła mu nominację do Złotej Maliny dla najgorszego aktora drugoplanowego. Grał główną rolę detektywa Franka Janeka, który prowadzi śledztwo w sprawie niewyjaśnionych morderstw w Nowym Jorku w telewizyjnych dramatach kryminalnych CBS: Sprawy wewnętrzne (Internal Affairs, 1988) z Kate Capshaw, Morderstwo w czerni i bieli (Murder in Black and White, 1990) z Diahann Carroll, Morderstwo razy siedem (Murder Times Seven, 1990) z Susan Blakely, Polowanie na mordercę (Terror on Track 9, 1992) z Joan Van Ark, Martwy kwiat (The Forget–Me-Not Murders, 1994) z Tyne Daly i Janek zdrajca (Janek: The Silent Betrayal, 1994) z Lievem Schreiberem.

Życie prywatne 16 września 1950 zawarł związek małżeński z Joan Grisham. 9 listopada 1955 doszło do rozwodu. Miał syna Seana (ur. 1955). 19 października 1957 poślubił Hannah „Penni” Smith, z którą miał syna Richarda Anthony’ego (ur. 29 czerwca 1959) i córkę Marię (ur. 1966).

Śmierć Pod koniec życia cierpiał na raka trzustki. Zmarł 17 stycznia 2003 w Cedars-Sinai Medical Center w Los Angeles w wieku 76 lat, bezpośrednią przyczyną śmierci był zawał serca. Crenna zmarł w czasie realizacji serialu Potyczki Amy, w którym wcielał się w rolę Jareda Duffa.

Filmografia Ziarnka piasku (1966) jako kpt. Collins Doczekać zmroku (1967) jako Mike Tallman Gwiazda! (1968) jako Richard Aldrich Uwięzieni w kosmosie (1969) jako Jim Pruett Aresztuję cię, przyjacielu (1971) jako Cowan Gliniarz (1972) jako Simon Przełęcz Złamanych Serc (1975) jako gubernator Richard Fairchild Statek śmierci (1980) jako Trevor Marshall Żar ciała (1981) jako Edmund Walker Rambo – Pierwsza krew (1982) jako płk. Samuel Trautman Chłopak z klubu Flamingo (1984) jako Phill Brody Rambo II (1985) jako płk. Samuel Trautman Zakład (1985) jako Al Pellett Richard Beck ofiara gwałtu (TV, 1985) jako Richard Beck Rambo III (1988) jako płk. Samuel Trautman Lewiatan (1989) jako dr Glen Thompson Hot Shots! 2 (1993) jako płk. Denton Walters Jade (1995) jako gubernator Lew Edwards Sabrina (1995) jako Patrick Tyson W imię miłości: Teksańska tragedia (1995) jako Lucas Constable Sr. 20000 mil podmorskiej żeglugi (1997) jako prof. Henry Arronax Rodzinne tajemnice; film TV (1997) jako Clay Chadway Ści(ą)gany (1998) jako porucznik Fergus Falls Zamach na Reagana (2001) jako Ronald Reagan Powstali z popiołów (2003) jako Jake Smith

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci University of Southern California Kategoria:Aktorzy związani z Los Angeles Kategoria:Amerykanie pochodzenia włoskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy radiowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy reżyserzy telewizyjni Kategoria:Ludzie urodzeni w Los Angeles Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2003