Henryk Baron ps. „Smukły”, „Garbarz” (ur. 2 grudnia 1887 w Warszawie, zm. 9 maja 1907 tamże) – polski działacz socjalistyczny. Członek Organizacji Bojowej PPS. Uczestnik wielu akcji zbrojnych. Stracony na Cytadeli w 1907.
Życiorys Urodził się w rodzinie robotniczej. Pomimo ciężkich warunków ukończył szkołę elementarną. Od 1905 członek Organizacji Spiskowo-Bojowej PPS. W czerwcu 1906 roku kierownictwo Organizacji Bojowej PPS powierzyło mu zadanie wykonania zamachu na samego warszawskiego generał-gubernatora Skałona. Do zamachu jednak nie doszło. Został dowódcą „piątki” bojowej OB PPS i w okresie kilku miesięcy wziął udział w dziesięciu akcjach bojowych m.in. dokonał zamachu na ul. Pawiej na rewirowego policji W. Reszkego i ciężko go zranił (3 lipca 1906); kierował akcją ekspropriacyjną na sklep monopolowy przy ul. Wołyńskiej (17 lipca 1906); ciężko ranił policjanta I. Mastiuszkina (10 sierpnia 1906); uczestniczył w starciu bojówki z patrolem policji konnej przy ul. Łuckiej (11 sierpnia 1906); Szczególnie aktywny w czasie „krwawej środy” 15 sierpnia 1906. dokonał zamachu na rewirowego J. Optułowicza na ul. Ogrodowej; uczestniczył w akcji na patrol wojskowo-policyjny, zabijając policjanta Morozowskiego; dokonał zamachu na VII cyrkuł policyjny przy ul. Chłodnej rzucając dwie bomby. Ranny w czasie zamachu. Tego dnia przejściowo zatrzymany z uwagi na rany. Jednak udało się przekonać policję, iż obrażenia są wynikiem bójki w restauracji, co potwierdzili świadkowie, składając zeznania na korzyść Barona. Dzięki temu już 17 sierpnia został uwolniony. Przebywał jeszcze półtora miesiąca w Warszawie pracując w garbarni Kempfiego przy ul.Okopowej. thumb|300px|Więzienne zdjęcie Henryka Barona 1907
Na polecenie PPS 26 września 1906 wyjechał z Królestwa Polskiego do Krakowa. Po czterech miesiącach powrócił nielegalnie. 29 stycznia 1907 aresztowany w swoim mieszkaniu przy ul. Grzybowskiej 68 i osadzony na X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej. Na skutek obciążających oskarżeń jednego z członków jego „piątki” (Kazimierza Białoruckiego) zidentyfikowany jako uczestnik zamachu na cyrkuł. Wzburzony zdradą, przyznał się do wszystkich akcji, pragnąc własnym życiem odkupić zdradę w swoim oddziale.
Wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie w dniu 29 kwietnia 1907 skazany na karę śmierci. Kara została zatwierdzona 2 maja 1907 przez generała-gubernatora Skałona.
Został stracony przez Rosjan na stokach Cytadeli 9 maja 1907 r. o godz. 1.30 w nocy. Gdy był pod szubienicą zdołał wykrzyknąć: Precz z samowładztwem! Niech żyje rewolucja!
Pośmiertnie w 1930 został odznaczony Krzyżem Niepodległości z Mieczami „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”..
Upamiętnienie thumb|Tablica wmurowana w ścianę Cytadeli Warszawskiej tuż za szczątkami szubienicy, na której w okresie zaborów ginęli bojownicy o wyzwolenie narodowe i przemiany społeczne. Tablica upamiętnia wybitnych działaczy niepodległościowych i robotniczych straconych w Cytadeli podczas rewolucji 1905-1907: Marcina Kasprzaka, Stefana Okrzeję, Henryka Barona, Stanisława Krawczyka i Józefa Mireckiego Imię Henryka Barona noszą ulice w Warszawie, Częstochowie, Łodzi, Elblągu, Tychach, Zgierzu, Żyrardowie.
Na ul. Grzybowskiej 58a w maju 1938 odsłonięto tablicę pamiątkową (obecnie nie istnieje).
Przypisy
Bibliografia Słownik Biograficzny Działaczy Polskiego Ruchu Robotniczego Tom 1, . Próchnik A., Henryk Baron, [w:] „Kronika Ruchu Rewolucyjnego w Polsce” nr 3 z 1935 r. Próchnik A., Uwięzienie Henryka Barona, [w:] „Kronika Ruchu Rewolucyjnego w Polsce” nr 2 z 1937 r. Daniłowski G. (ps. „Władysław Orwid”), Henryk Baron. Życiorys, Warszawa 1910. Dubacki L., Henryk Władysław Baron (2.XII.1887 – 9.V.1907) i Organizacja Bojowa Polskiej Partii Socjalistycznej, [w:] „Przegląd socjalistyczny” nr 4 z 2007.
Literatura uzupełniająca Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, .
Linki zewnętrzne Gustaw Daniłowski, Henryk Baron. Życiorys, Warszawa 1910 na stronach Polskiej Biblioteki Internetowej
Kategoria:Członkowie Organizacji Bojowej PPS Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej Kategoria:Straceni przez powieszenie Kategoria:Straceni w Królestwie Kongresowym Kategoria:Skazani na karę śmierci uczestnicy rewolucji 1905 roku Kategoria:Więźniowie Cytadeli Warszawskiej (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Zamachowcy Polskiej Partii Socjalistycznej Kategoria:Urodzeni w 1887 Kategoria:Zmarli w 1907