mały|269x269px Marceli Wacław Nowakowski (ur. 20 września 1882 w Przybyszewie, zm. 22 stycznia 1940 w Palmirach) – polski ksiądz katolicki, doktor teologii, działacz polityczny, społeczny i oświatowy, poseł na Sejm Ustawodawczy oraz Sejm I i II kadencji w II RP z ramienia Związku Ludowo-Narodowego.
Życiorys Syn organisty Stanisława i Katarzyny z domu Mroziewicz. Ukończył III Gimnazjum w Warszawie. W latach 1899–1904 uczęszczał do seminarium duchownego w Warszawie. Został absolwentem teologii na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim. W 1909 uzyskał stopień doktora teologii na Uniwersytecie Leopolda i Franciszka w InnsbruckuBiblioteka Sejmowa: Marceli Nowakowski. Odbył również studia historyczne w Monachium.
W 1909 przyjął święcenia kapłańskie i rozpoczął pierwszą posługę kapłańską jako wikary parafii w Wiskitkach pod ŻyrardowemW.J. Muszyński, Marceli Nowakowski, [w:] Lista strat działaczy obozu narodowego w latach 1939-1955, red. W.J. Muszyński, J. Mysiakowska-Muszyńska, t. 1, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2010, s. 235..
Jako zaangażowany społecznik współpracował z Akcją Katolicką, Konferencją św. Wincentego à Paulo, Caritas, katolickimi stowarzyszeniami mężów, kobiet, młodzieńców i dziewczątW.J. Muszyński, Marceli Nowakowski, [w:] Lista strat działaczy obozu narodowego w latach 1939-1955, red. W.J. Muszyński, J. Mysiakowska-Muszyńska, t. 1, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2010, s. 235-236.. Był członkiem-założycielem PCKM.J. Chodakiewicz, J. Mysiakowska-Muszyńska, W.J. Muszyński, Polska dla Polaków! Kim byli i są polscy narodowcy, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2015, s. 139..
W 1916 roku był członkiem Rady Nadzorczej Towarzystwa Polskiej Macierzy SzkolnejJózef Stemler, Dzieło samopomocy narodowej. Polska Macierz Szkolna 1905-1935, Warszawa 1935, s. 173.. W czasie I wojny był osobistym sekretarzem arcybiskupa Aleksandra Kakowskiego. W czasie wojny polsko-bolszewickiej był kapelanem 5 pułku ułanów, gdzie został uhonorowany Krzyżem Walecznych.
W Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji był członkiem klubu Związku Ludowo-Narodowego. Od 1924 wchodził też w skład Rady Naczelnej ZLN. Publikował w Gazecie Warszawskiej i Warszawskim Dzienniku Narodowym. Był spowiednikiem Romana DmowskiegoW.J. Muszyński, Marceli Nowakowski, [w:] Lista strat działaczy obozu narodowego w latach 1939-1955, red. W.J. Muszyński, J. Mysiakowska-Muszyńska, t. 1, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2010, s. 236..
W 1926 r. ks. Marceli Nowakowski objął probostwo parafii Najświętszego Zbawiciela w Warszawie i otrzymał tytuł prałata domowego Jego Świątobliwości ks. prymasa. Podczas urzędowania ks. Nowakowskiego w kościele Najświętszego Zbawiciela ukończono budowę głównego ołtarza, powstał ołtarz św. Teresy i nowa ambona. Proboszcz zakupił także działkę pod budowę Domu Katolickiego, gdzie swoje pomieszczenie miał między innymi Katolicki Związek Caritas.
Po wybuchu II wojny światowej ks. proboszcz zorganizował i uczestniczył w akcji gaszenia bombardowanej świątyni. Aresztowany przez władze okupacyjne Warszawy 4 października wraz z wikariuszem – ks. Bronisławem Wróblewskim, zwolniony, został aresztowany po raz kolejny 8 grudnia 1939 r., ponownie z ks. Bronisławem Wróblewskim oraz kościelnym Szczepanem Wójcikiem. Ks. Nowakowskiemu postanowiono zarzut umożliwienia ucieczki z okupowanego kraju żonie gen. Władysława Sikorskiego – Helenie – oraz odpowiedzialności za ulotki antyniemieckie rozrzucone w kościele Najświętszego Zbawiciela. Duchowny nie przyznał się do zarzutów, w związku z czym został skazany 16 stycznia 1940 r. na karę śmierci. Według relacji świadków skazany dokonał sądu nad sędziami oraz całym narodem niemieckim, wróżąc mu przegraną w wojnie. 22 stycznia 1940 r. Marceli Nowakowski został rozstrzelany w Palmirach, a jego ciała nigdy nie odnaleziono.
Według innej wersji został przez Niemców rozstrzelany 18 lutego 1940 w Ogrodzie Sejmowym i tamże pochowany.
Symboliczny grób duchownego znajduje się na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 212-1-7).
Upamiętnienie Postać ks. Marcelego Nowakowskiego, jako endeckiego posła na Sejm i przeciwnika wyboru Gabriela Narutowicza na urząd prezydenta Polski, pojawia się w filmie Śmierć prezydenta (1977), w reżyserii Jerzego Kawalerowicza. W rolę tę wcielił się Henryk Bista.
Publikacje Strzeż się żydów i bolszewików, Częstochowa 1918 Zbrodniarze XX wieku. Żydzi – bolszewicy, Radom 1919 Marceli Nowakowski – publikacje w bibliotece Polona
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego Kategoria:Absolwenci III Rządowego Gimnazjum Filologicznego w Warszawie Kategoria:Członkowie Polskiej Macierzy Szkolnej Kategoria:Duchowni archidiecezji warszawskiej Kategoria:Duchowni katoliccy – członkowie partii i ugrupowań w II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (wojna polsko-bolszewicka) Kategoria:Politycy Związku Ludowo-Narodowego Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowego Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – działacze oświatowi Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – działacze społeczni Kategoria:Posłowie na Sejm I kadencji (1922–1927) Kategoria:Posłowie na Sejm II kadencji (1928–1930) Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1919–1922) Kategoria:Posłowie z okręgu Warszawa (II RP) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Ofiary zbrodni w Palmirach Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Upamiętnieni symbolicznym grobem na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Przybyszewie (województwo mazowieckie)