Avatasaka sūtra lub Buddhāvatasaka sūtra (, Mahāvaipulya Buddhāvataṃsaka Sūtra; ; kor. (Taebang gwangbul) hwaŏm kyŏng (화엄경); jap.(Daihōkōbutsu) kegon kyō; ; tyb.Sangs-rgyas phal-po-che shes-bya ba śin-tu-rgyas-pa-chen-pohi mdo) – sanskryckie pismo mahajany, powstałe w Indiach ok. 200 r. Przybliżonym tłumaczeniem może być nazwa Sutra girlandowa, w Azji wschodniej była uznawana za „najwznioślejszy wyraz filozofii buddyjskiej”.
Budowa i pochodzenie Chociaż tytuł tej dłuższej od Biblii sutry sugeruje jednolitość, jest ona w rzeczywistości zlepkiem kilku heterogenicznych tekstów. Być może nawet pewne jej części powstały w czasie jej składania w całość, aby wypełnić luki między luźnymi częściami.
W sanskrycie przetrwały w całości tylko dwie części, będące bez wątpienia pierwotnie odrębnymi tekstami. Są to: Daśabhūmika Sūtra (traktująca o 10 etapach ścieżki bodhisattwy do oświecenia) i Gaavyūha Sūtra, będąca punktem kulminacyjnym całości.
Oryginalny tekst sutry dostał się do Chin z Chotanu (Kaszgar). Bardzo prawdopodobnie tam właśnie nastąpiła kompilacja, a nawet powstały pewne części tego dzieła w indyjskich kręgach Azji Środkowej. thumb|400px|Strona tanguckiego tłumaczenia sutry - Huayan jing Tłumaczenia Daśabhūmikasūtra Została po raz pierwszy przetłumaczona na język chiński w 297 r. przez Dharmarakę, jako Jianbei yiqie zhide jing. Ten przekład w katalogu Taishō Shinshū Daizōkyō figuruje pod numerem 285, a w katalogu kanonu koreańskiego pod numerem 89.
Pomiędzy 402 a 409 r. tę część sutry przetłumaczył Kumaradżiwa pod tytułem Shizhu jing. W katalogu Taishō Shinshū Daizōkyō figuruje pod numerem 286, a w katalogu kanonu koreańskiego pod numerem 98.
Trzecie tłumaczenie jest dziełem Śīladharmy. Jego tytuł to Shidi jing. Ten przekład w katalogu Taishō Shinshū Daizōkyō figuruje pod numerem 287, a w katalogu kanonu koreańskiego pod numerem 1388.
Gaavyūhasūtra. W latach 388-407 przetłumaczył ją Shengjian w Henan Guo jako Luomoqie jing. W katalogu Taishō Shinshū Daizōkyō figuruje pod numerem 294, a w katalogu kanonu koreańskiego pod numerem 102.
W 685 r. ta część Sutry Avatamsaki została przetłumaczona przez Divākarę w klasztorze Xitaiyuan pod tytułem Dafangguang fohuayan jing rufa jiepin. W katalogu Taishō Shinshū Daizōkyō figuruje pod numerem 295, a w kanonie koreańskim pod numerem 104.
16 marca 798 r. Prajña (般若) ofiarował swoje tłumaczenie cesarzowi. Nosiło ono tytuł Dafangguan fohuayan jing. W katalogu Taishō Shinshū Daizōkyō figuruje ono pod numerem 293, a w katalogu kanonu koreańskiego pod numerem 1262. To tłumaczenie służyło za ostatni rozdział w dwu wydaniach sutry. W tłumaczeniu pomagał mu Chengguan.
Avatamsaka Sūtra Obszerne tłumaczenie na ten język Avatamsaki zwane Jin jing jest dziełem Buddhabhadry (佛陀跋陀羅), który dokonał tego w latach 418-422 w klasztorze Daochang w Yangzhou. Ten przekład w katalogu Taishō Shinshū Daizōkyō figuruje pod numerem 278, a w katalogu kanonu koreańskiego pod numerem 79.
Następnego przekładu zwanego Tang jing dokonał w latach 695-699 Śikszananda (sans. Śikānanda 實叉難陀) Jego tłumaczenie jest o ok. 10% dłuższe od poprzedniego. W katalogu Taishō Shinshū Daizōkyō przekład ten figuruje pod numerem 279, a w katalogu kanonu koreańskiego pod numerem 80.
Na język angielski sutra ta została przełożona przez wybitnego tłumacza buddyjskich tekstów Thomasa Cleary'ego i wydana w 1984 r. jako The Flower Ornament Scripture. thumb|400px|XIV-wieczna strona tytułowa 12 rozdziału sutry przechowywana w Muzeum Sztuki Ho-Am w Yongin (Korea Południowa) Tematyka Chociaż w całości nie jest to tekst filozoficzny, to jednak pewne jego części są niezwykle rozwinięte filozoficznie, co uwidacznia się w stosunku do tej sutry, jaki mają do niej współcześni filozofowie i naukowcy. Najbardziej filozoficzną częścią pisma jest Sutra Gandavyuha, uważana przez część buddystów za najważniejszą ze wszystkich sutr, ze względu na głębokość myśli w niej zawartą.
Głównym tematem dzieła jest doktryna tożsamości i wzajemnego przenikania wyrażona w rozważaniach o prawie natury (sans. Dharmadhatu) wszechświata. We współczesnych terminach określić je można stwierdzeniem, że wszystkie energie i obiekty są poddane prawu przyczynowości, dzięki któremu współistnieją i są od siebie wzajemnie zależne wszystkie rzeczy. Ta zasada (zwana Jedyną Zasadą) jest obecna w każdej najmniejszej nawet cząstce i we wszystkich cząstkach wszechświata. Wyrażone to zostało w słynnym fragmencie sutry o tzw. sieci Indry, w poszczególnych diamentach której odbijają się wszystkie inne diamenty sieci, a te, w których odbijają się inne diamenty, także są odbijane. To jest właśnie doktryna wszechprzenikania, czy też wzajemnego przenikania się wszystkich rzeczy.
Pogląd na świat wyrażony w Sutrze Gandavyuhy nie wynika z ontologicznego punktu wiedzenia lecz z wewnętrznego doświadczenia zaawansowanego bodhisatwy. W ogóle można powiedzieć, że świat Sutry Avatamsaki jest nieskończonym kosmosem buddów, wizji, magii i cudów. Jest to świat doświadczany przez medytację. Jako skutek medytacyjnego 'wchłaniania', buddowie i bodhisatwowie posiadają magiczną moc stwórczą. Motywem ich wszystkich działań jest współczucie. Wszystkie działania, przemiany itd. są używane wyłącznie dla dobra innych.
Buddą sutry jest Wajroczana lub Mahawajroczana – Budda Wielkiego Oświecenia. On nie naucza ale zatwierdza nauki przekazywane przez zaawansowanych bodhisattwów. Ukazuje się nam takim jakim jest osobiście i poprzez swoje transformacje. Jest to budda dla siebie i dla innych. Budda dla siebie jest samym uniwersum, jest wszechobecną, wszystko obejmującą świadomością buddy, jest tym samym, co 'brak wrodzonego istnienia' czyli pustką. Wynika z tego, że ten wszechświat jest buddą, a budda jest wszechświatem. Tym, co czyni buddę wszechświatem – jest właśnie pustka. Dharmadhatu nie jest wszechświatem jaki widzimy; jest to raczej wszechświat widziany prawidłowo; jest to wszechświat prawdy. Jasno poznać, że wszystkie dharmy Nie mają w ogóle swojej istoty, Zrozumieć w ten sposób naturę dharm To zobaczyć Wairoczanę. Co więcej – w tym stanie, w którym wszystko jest postrzegane właściwie, wszystko jest widziane jako wytwór umysłu. Czyjś umysł może zatem przenikać wszystkie rzeczy: Budda jest wszystko przenikającą, wszystko przekształcającą świadomością, która ma moc pomagania innym; jako wszystko przenikająca jest obecna we wszystkich istotach. thumb|Sudhodana u jednego z 53 nauczycieli Bohaterem Sutry Gandavyuhy jest młody buddysta Sudh(od)ana, który pielgrzymuje (zgodnie z radą bodhisattwy Mandziuśriego) po Indiach od jednego nauczyciela do drugiego – spotyka ich 53. Nawet prostytutka Vasumitra okazuje się zaawansowanym bodhisattwą. Najwyższym bodhisattwą Sutry Awatamsaki jest Samantabhadra. Jest na tak wysokim poziomie, że właściwie granice między nim a buddą są niejasne. Jego 'modlitwa' stała się często powtarzanym przez buddystów zestawem ślubowań bodhisattwy.
Idee sutry - nagłe oświecenie i wiara Podstawą ideą sutry jest idea Dharmadhatu (krainy Dharmy). W tej krainie następuje "niepowstrzymane wzajemne przenikanie się pomiędzy fenomenem i noumenem" (chiń. lishi wu’ai) i "niepowstrzymane wzajemne przenikanie się pomiędzy fenomenem a fenomenem" (chiń. shishi wu’ai). Formuła lishi wu’ai oznacza, że każda dharma zawiera całość, natomiast formuła shishi wu’ai oznacza, że wszystkie dharmy wzajemnie zawierają każdą inną. Wszystkie dharmy przenikają się (interpenetrują) ponieważ powstały dzięki pratītyasamutpāda czyli "współzależnemu powstawaniu". Ponieważ każda dharma powstaje dzięki współzależnemu powstawaniu, nie ma svabhāva czyli "własnej natury", zatem miesza się nieustannie z wszystkimi innymi dharmami. W wyniku współzależnego powstawania w krainie dharmy wzajemnego przenikania - "wszystko jest jednym" i "jedno jest wszystkim". Chociaż wszystkie dharmy przenikają się wzajemnie bez przeszkód, wciąż funkcjonują oddzielnie i pozostają tym, czym są. Zilustrowane to jest "siecią Indry".
W sutrze tej technicznym terminem jest yuanqi - współzależne powstawanie. Dzięki yuanqi każde shi (poszczególna dharma, fenomen) jest identyczne z li (uniwersalna całość, noumen). Ta metafizyczna teoria jest wspierana przez ideę, że jestem buddą. Wszystkie rzeczy są buddą z powodu braku przeszkód pomiędzy li i shi. Aby to podkreślić nauczyciele szkoły huayan stworzyli ideę xingqi - "powstawanie natury". Termin ten pojawia się w tej sutrze w rozdziale "Rulai xingqi". Następnie występuje w tekście Huiyuana Dacheng yizhang (O znaczeniu mahajany), gdzie xing (natura) w zwrocie xingqi odnosi się do "bez zmiany", co z kolei odnosi się do tathāgatagarbhy - matrycy (łona) Buddy, w którym wszystkie rzeczy są tożsame w jednej "takości". Później Zhiyan (602-668) zinterpretował znaczenie xingqi jako "niepowstawanie": [Doktryna] o powstawaniu natury wyjaśnia dharmadhatu Jednego Pojazdu. Gdy coś powstaje poprzez współzależne powstawanie, jest pierwotnie całkowicie wolne od sztucznych praktyk... Chociaż jest zwane "powstawaniem", takie powstawanie jest tożsame z "niepowstawaniem". Niepowstawanie jest nazywane powstawaniem natury Tak więc pojęcie powstawania natury jako niepowstawania lub nietworzenia skierowuje do "niestworzonej rzeczywistości" (chiń. wusheng faren) dharmadhatu. Zhiyan używa zwrotu tiyong - "istota-funkcja" - aby wykazać, że każda dharma jest "funkcją" (chiń. yong) Buddy (chiń. ti), co jest rozumiane jako niestworzona rzeczywistość niepowstawania. Jak pisze Zhiyan: W terminie "powstawanie natury", natura oznacza istotę (chiń. ti) a powstawanie oznacza pojawienie się lub funkcję istoty jako podstawy umysłu. To pojęcie xingqi zostało później jeszcze rozwinięte przez takich patriarchów huayan jak Fazang, Zhengguan i Guifeng Zongmi, który był także mistrzem chan. Jednak to Li Tongxuan i później koreański mistrz sŏn Chinul ustalili, że xingqi jest aspektem yuanqi, dzięki czemu wszystkie dharmy są funkcją (chiń. yong) Buddy, który jest istotą (zasadą) (chiń. ti), jako intelektualna podstawa pod ich ideę patriarchalnej wiary - potwierdzenia "ja jestem Buddą". Dlatego ważnym tematem nie tylko Sutry Huayan, ale i innych tekstów mahajany, takich jak Sutra Wimalakirtinirdeśa, Sutra Nirwany i Traktat o przebudzeniu wiary w mahajanie jest przebudzenie głębokiej wiary w niestworzoną rzeczywistość (skt anutpattika-dharma-kṣānti).
Zgodnie z tą sutrą bodhisattwa musi przejść przez pięćdziesiąt dwa etapy zanim osiągnie wspaniałe oświecenie: Wiara 1-10 Dziesięć wiar Zrozumienie 11-20 Dziesięć miejsc pobytu Praktyka 21-30 Dziesięć praktyk " 31-40 Dziesięć powrotów " 41-50 Dziesięć etapów " 51 Oświecenie zrównoważone Oświecenie 52 Cudowne oświecenie Całkowicie harmonijny i niepowstrzymany (bez przeszkód) świat dharmy jest przyczyną tego, iż wszystkie pięćdziesiąt dwa etapy kariery bodhisattwy przenikają się wzajemnie bez przeszkód, chociaż każdy z tych etapów różni się od innych. Tak więc ostatni etap - cudowne oświecenie - jest już urzeczywistniony na pierwszym etapie wstępnej (inicjującej) wiary, czyli w tym samym momencie, gdy ktoś obudził w sobie serce/umysł wiary, osiągnięte zostało cudowne oświecenie. Tym niemniej konieczne jest jednak przejście wszystkich pięćdziesięciu dwu etapów.
Aby wyjaśnić tę teorię wyrażoną w tej sutrze, dwaj mistrzowie zen: Guifeng Zongmi i Chinul rozwinęli teorię jednego z typów praktyki znaną jako "nagłe oświecenie, stopniowa praktyka". Opierając się na intuicji Li Tongxuana, Chinul wykazał, że w systemie "nagłe oświecenie, stopniowa praktyka", wiara jest elementem podstawowym, bowiem reprezentuje pierwszych dziesięć etapów ścieżki bodhisattwy. Jeśli oświecenie jest osiągnięte na tym pierwszym etapie, wtedy musi być także obudzona właściwa wiara, czyli wiara patriarchalna, która potwierdza, że "ja już jestem Buddą", zamiast wiary doktrynalnej "ja mogę stać się Buddą".