Katedra Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Legnicy – znajduje się przy pl. Katedralnym.
Historia Po raz pierwszy wzmiankowana w 1208 w dokumencie księcia Henryka Brodatego, jednak jako murowana świątynia powstała około 1225 roku. Kościół ten spłonął prawdopodobnie podczas oblężenia miasta w 1241 przez Tatarów podczas I najazdu mongolskiego na Polskę. Po lokacji miasta na prawie magdeburskim w 1264 roku, kościół św. Pawła zyskał na znaczeniu, ponieważ wokół niego zaczęło koncentrować życie handlowe. lewo|mały|Rycina z 1852 roku przedstawiająca jednowieżową fasadę kościoła św. Piotra i Pawła Obecny budynek wzniesiony został w latach 1333–1380. Na początku fazy gotyckiej wśród budowniczych wymieniany jest murator Wiland, zapewne syn wrocławskiego muratora o tym samym imieniu, działającego w XIII w. W latach 1370–1378 budowę prowadził mistrz Conrad z Krakowa i wtedy powstały portale głównego wejścia po stronie zachodniej i północnej. W 1378 zakończono budowę wieży północnej. Prace wykończeniowe wnętrza prowadzono w latach 1378-1390 i prowadził je majster Klaus Parlirer, a mistrz Vielkunst wykonał gotyckie obramowania okien. Portal zachodni z lat 1338–1341 zdobił gotycki posąg kamienny NMP z Dzieciątkiem Jezus. Portal północny przedstawia pokłon Trzech Króli – rzadko spotykany w sztuce gotyku. Obecnie najstarszą częścią kościoła jest okrągłe okno między wieżami kościoła – tzw. rozeta.
W XV wieku kościół rozbudowano i dobudowano 9 kaplic bocznych. Szczególnie wyróżnia się z tego okresu rozbudowy kaplica rodziny von der Heyde z 1420 r., która wyróżnia się gwiaździstymi sklepieniami. W 1524 roku kościół został przekazany Luteranom. W 1648 świątynia została podpalona i w wyniku tego pożar zniszczył wieżę, zegar, większość wyposażenia i nadwerężył korpus nawy głównej. Wieża została odbudowana do 1651, a rok później uruchomiono nowy zegar. W 1743 roku rozpoczęto remont, podczas którego wprowadzono do wnętrza elementy barokowe, w tym nowy ołtarz główny.
W latach 1892–1894 dokonano przebudowy kościoła w stylu neogotyckim, wg projektu Johannesa Otzena z Berlina. Dobudowano wieżę południową, część murów zewnętrznych, a część detali architektonicznych przekuto.
Od 1947 roku świątynia ponownie została objęta przez rzymskich katolików, a proboszczem został ksiądz Tadeusz Łączyński.
25 marca 1992 papież Jan Paweł II bullą Totus Tuus Poloniae Populus ustanowił kościół katedrą. W dniu 2 czerwca 1997 w katedrze przebywał papież Jan Paweł IIKs. Władysław Bochnak, Jan Paweł II w katedrze legnickiej, Edytor, Legnica 1997, ..
Wnętrze Od prawej od wejścia zachodniego: rzeźba Apostołów śś. Piotra i Pawła z XIII wieku, nagrobek Johana Sighofersa i jego żony z 1649 roku, płyta nagrobna księcia brzeskiego i legnickiego Ludwika II i jego żony Elżbiety Brandenburskiej (lub Wacława I legnickiego i Anny cieszyńskiej). Gotyckie sklepienie kaplicy, nagrobek gotycki kanonika wrocławskiego i legnickiego Sigismuda Atcze (zm. 1482), Grupa rzeźb apostołów z 1 połowy XIV wieku, Ikona Matki Boskiej z Nadwórnej z XVII wieku przywieziona w 1947 roku przez Polaków ze Wschodu, renesansowa ambona z lat 1586–1588 z białego piaskowca. Fundatorem był płatnerz Aleksander Eckstein, a wykonawcą rzeźbiarz legnicki Kasper Berger, barokowy ołtarz główny z lat 1747-1764 z obrazem Chrystusa Zmartwychwstałego, który namalował wrocławski malarz Jan Henryk Kynast, Epitafium podwójne Bartholomeusa Gerstmanna i Davida Gerstmanna z początku XVII wieku, stalle renesansowe rajców miejskich z 1568 roku. W górnej części baldachimu wspartego na kolumnach, znajduje się herb miasta oraz święci Ap. Piotr i Paweł, brązowa chrzcielnica w kształcie kielicha mszalnego sprzed 1300 roku z 12 scenami biblijnymi, pentaptyk z XVI w. ze scenami przedstawiającymi św. Annę Samotrzeć, św. Jadwigę oraz sceny Męki Pańskiej – najcenniejszy, zarazem jedyny, zabytek malarstwa gotyckiego, znajdujący się w kaplicy od strony północnej kościoła. rzeźba kamienna Ecce Homo z początku XVI wieku, która przedstawia Jezusa i Piłata, prospekt organowy z 1723 roku, 10 kwietnia 2011 w przedsionku głównego wejścia do świątyni odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą ofiarom katastrofy polskiego Tu-154 w Smoleńsku. Na tablicy oprócz listy ofiar znajduje się zdanie: „Pan prezydent za życia i po śmierci był przez jednych ludzi poniżany i wyszydzany, ale dla wielu rodaków był nadzieją na odbudowę niepodległej i sprawiedliwej Polski”.
Pochowani W 1645 w katedrze pochowany został kapitan-porucznik cesarskiego majestatu Joachim Friedrich z prudnickiego rodu Bilicerów. proboszcz kościoła św. Piotra i Pawła oraz kanonik wrocławski i legnicki Zygmunt Atcze (zm. 1482). 5 listopada 2014 r. w krypcie katedry został pochowany ks. dr hab. infułat Władysław Bochnak (1934–2014) wieloletni proboszcz parafii katedralnej,
11 marca 2017 r. w podziemiach katedry spoczął pierwszy biskup legnicki Tadeusz Rybak.
Organy Organy zostały wybudowane przez firmę Schlag & Söhne ze Świdnicy w 1894 roku. Prospekt pochodzi z XVIII, jest dziełem Ignatiusa Mentzla. Instrument został nieznacznie przebudowany przez Gustava Heinze w 1928 roku, a w 1991 roku gruntownie wyremontowany przez firmę braci Broszko z Bolesławca.
Dyspozycja instrumentu: Manuał IManuał IIManuał IIIPedał1. Prinzipal 16'1. Gedeckt 16'1. Bourdun 16'1. Untersatz 32'2. Bourdun 16'2. Prinzipal 8'2. Prinzipal 8'2. Prinzipal-Bass 16'3. Prinzipal 8'3. Fl. amabile 8'3. Violoncello 8'3. Violon 16'4. Gedeckt 8'4. Aeoline 8'4. Konzert-flöte 8'4. Gambe 16'5. Quintatön 8'5. Vox coelestis 8'5. Rohrflöte 8'5. Subbas 16'6. Octave 4'6. Gemshorn 8'6. Octave 4'6. Salicet-Bass 16'7. Hohlflöte 4'7. Octave 4'7. Travers-flöte 4'7. Octavbass 8'8. Gambe 4'8. Spitzflöte 4'8. Violine 4'8. Violoncello 8'9. Qiunte 2 2/3'9. Octave 2'9. Quinte 2 2/3'9. Bassflöte 8'10. Kornett 2-3x10. Laringot 1 1/3' + 1'10. Piccolo 2'10. Octave 4'11. Octave 2'11. Krumhorn 8'11. Sifflöte 1'11. Quinte 5 1/3'12. Mixtur 5x12. Kornett 3-5x12. Posaune 16'13. Trompete 8'13. Sharf 4-5x13. Trompete 8'14. Cymbel 3x15. Oboe 8'16. Tuba Mirabilis 8'
Dzwony Kuranty Pierwsze kuranty w katedrze zostały zamontowane w wieży południowej kościoła w 1893 r. Ufundował je stolarz Konrad, który w swoim testamencie przeznaczył na ten cel odpowiednią sumę pieniędzy. 19 dzwonów o łącznej wadze 3 500 kg zostało odlanych w ludwisarni Franza Schillinga, w Apoldzie. Kurant był podłączony do zegara i co godzinę od 6.00 do 22.00 wygrywał melodie religijne związane z określoną porą dnia. W 1944 r. kuranty nakazem władz hitlerowskich zarekwirowano na cele wojenne. Po wielu latach pochodzący spod Wałbrzycha prezes Fundacji "Erika - Simon - Stiftung", Gerhard Simon po przesiedleniu z Niemiec odwiedził Legnicę w celu posłuchania kurantu, który słuchał jeszcze jako mały chłopiec. Dzięki swojej inicjatywie oraz postawie ówczesnego proboszcza Simon ufundował nowy kurant, składający się 18 dzwonów odlanych w Holandii.
Dzwony Na wieży znajdują się obecnie trzy dzwony. Dwa największe pochodzą z kościoła św. Marii Magdaleny w Zatoniu koło Bogatyni, która to wieś zniknęła z powierzchni ziemi w ramach poszerzania się terenów kopalni Turów. Trzeci dzwon ostał się z wojennych konfiskat. Instrumenty zamiast imion mają inskrypcje. Dwa mniejsze poświęcone są poległym podczas I wojny światowej. W 2018 roku po kilku latach milczenia dzwony przeszły remont, który wykonała firma Rduch Bells & Clocks. Instrumenty otrzymały nowe zawieszenia i serca oraz nowy mechanizm wprawiania ich w ruch. +Dane dzwonówWaga (kg)TonRok odlaniaOdlewniaMały dzwon120 kggis"brak danychAlbert Geittner, WrocławŚredni dzwon460 kgh'1920Schilling & Lattermann, Morgenröthe-RautenkranzDuży dzwon1200 kgf'1922Albert Geittner, Wrocław
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne Katedra na stronie diecezji legnickiej Strona parafii katedralnej Katedra św. Piotra i Pawła – Evangelische St. Peter-Paul-Kirche, Oberkirche. polska-org.pl
Kategoria:Katedry rzymskokatolickie w Polsce Apostołów Piotra i Pawła Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła Apostołów Piotra i Pawła Kategoria:Architektura romańska w województwie dolnośląskim Kategoria:Dawne kościoły protestanckie w Legnicy Kategoria:Architektura gotyku w województwie dolnośląskim