mały|367x367px|Mapa państw Europy wg maksymalnego stężenia alkoholu we krwi podczas prowadzenia pojazdu. Nie uwzględniono dokładniejszych regulacji, np. różnic w stężeniu, od których zależy kwalifikacja czynu do wykroczenia lub przestępstwa. Prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości – prowadzenie pojazdów mechanicznych albo innych niż mechaniczne w okresie spożywania lub po spożyciu alkoholu (a dokładniej w momencie, gdy zawartość alkoholu we krwi przekroczy dozwoloną przez prawo normę) lub innego środka odurzającegoart. 178a polskiego k.k..

Alkohol zaburza procesy akcji i reakcji, co wywołuje opóźnione reagowanie na przeszkody. Wystarczy już w tym przypadku jedno uchybienie, żeby doprowadzić do wypadku. Prowadzenie pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości jest prawnie zakazane w większości krajów świata.

Sytuacja prawna w Polsce

Według polskiego prawa wyłącznie prowadzenie pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości stanowi występek. W przypadku pojazdów innych niż mechaniczne dokonano kontrawencjonalizacji.

Za stan nietrzeźwości uznawany jest przypadek, gdy w organizmie kierującego występuje stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu na poziomie powyżej 0,25 mg w 1 dm³ albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartośćart. 115 § 16 k.k.. Natomiast stężenie wynoszące 0,10 mg do 0,25 mg oznacza tzw. prowadzenie pojazdu po użyciu alkoholuart. 46 ust. 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Taki czyn też jest prawnie zakazany i stanowi wykroczenie.

Pojazd mechaniczny Przestępstwa dopuszcza się ten, kto znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym.

Prowadzenie pojazdu mechanicznego oznacza wprawianie go w ruch i nadawanie mu kierunku jazdy. Wprawieniem w ruch będzie zazwyczaj uruchomienie silnika i przemieszczenie pojazdu z miejsca jego postoju. Zdaniem Sądu NajwyższegoWyrok SN z dnia 18 marca 2003 r., III KKN 390/01, OSNKW 2003, nr 5-6, poz. 56. odpowiedzialność karną za rzeczone przestępstwo ponosi także osoba nietrzeźwa, która kieruje pojazdem holowanym.

Czyn zabroniony może być popełniony tylko w miejscu, gdzie odbywa się ruch drogowy, wodny lub powietrzny. Z tego względu nie jest sprawcą przestępstwa ten, kto będąc w stanie nietrzeźwości, porusza się pojazdem na własnym podwórku, działce itp.

Jeżeli sprawca tego czynu był wcześniej prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo za przestępstwo określone w art. 173, art. 174, art. 177 lub art. 355 § 2 popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego lub dopuścił się czynu określonego w § 1 w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w związku ze skazaniem za przestępstwo, odpowiedzialność karna ulega zaostrzeniu.

Kary za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości Przed 1 października 2023 r. prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości – zagrożone było:

karą pozbawienia wolności do lat dwóch karą ograniczenia wolności karą grzywny. Po tym dniu wymierza się karę pozbawienia wolności do 3 lat.

Dodatkowo sąd w przypadku skazania orzeka:

świadczenie z Funduszu Sprawiedliwości w kwocie od 5000 zł zakaz prowadzenia pojazdów od 3 do 15 lat.

Warunkowe umorzenie postępowania Można jednak taką karę złagodzić – jest to możliwe w przypadku tzw. warunkowego umorzenia postępowania. W takiej sytuacji sąd może znacznie obniżyć zasądzane kwoty pieniężne, może obniżyć zakaz prowadzenia pojazdów do roku, a w wyjątkowych sytuacjach nawet odstąpić od jego wymierzenia. Dodatkowo w przypadku warunkowego umorzenia postępowania – skazany pozostaje osobą niekaraną i nie jest wpisywany do Krajowego Rejestru Karnego. Warunkowe umorzenie postępowania może być zastosowane wyłącznie w stosunku do osób niekaranych albo do osób, które co prawda były karane, ale ich poprzednie ukarania uległy zatarciu.

Pojazdy inne niż mechaniczne Odmiennie niż w przypadku pojazdu mechanicznego, prowadzenie w stanie nietrzeźwości innego pojazdu (np. roweru) rodzi odpowiedzialność karną jedynie wtedy, gdy ma miejsce na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu i od 9 listopada 2013 r. stanowi wykroczenie z art. 87 § 1a Kodeksu wykroczeń. Nie popełnia wykroczenia więc nietrzeźwy rowerzysta, który porusza się po polnej drodze niezaliczonej do kategorii dróg publicznych. Wcześniej ten czyn stanowił występek i zagrożony był maksymalnie karą do roku pozbawienia wolności. Sąd mógł także wymierzyć łagodniejszą karę – grzywnę lub ograniczenie wolności.

W razie popełnienia wykroczenia można orzec zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne.

Niezależnie od rodzaju pojazdu, jego prowadzenie po użyciu alkoholu pozostaje wykroczeniem.

Jazda konno Koń nie jest uznawany za pojazd, więc nie dotyczą go przepisy o prowadzeniu pojazdów, lecz zgodnie z art. 86. Kodeksu wykroczeń, po alkoholu lub pod wpływem podobnie działającej substancji zakazana jest także jazda wierzchem (jazda konno); nie jest to dosłownie zapisane, lecz wynika z interpretacji przepisu o zagrożeniu bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Za takie wykroczenie sprawcy grozi kara aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny.

Sytuacja w innych krajach

Wielka Brytania W Anglii, Walii i Irlandii Północnej maksymalna ilość alkoholu we krwi podczas prowadzenia pojazdu wynosi 80 miligramów na 100 mililitrów krwiMetropolitan Police: Driving under the influence of alcohol or drugs, co przekłada się na 0,8 promila alkoholu we krwi, zaś w Szkocji ten limit wynosi 50 miligramów na 100 mililitrów krwi, czyli 0,5 promila alkoholu we krwi. Bycie odpowiedzialnym za pojazd, będąc pod wpływem alkoholu, może skutkować 3 miesiącami pozbawienia wolności, grzywną o wysokości do 2,5 tys. funtów oraz, niekiedy, odebraniem uprawnień do prowadzenia pojazdów; z kolei samo prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu może skutkować 6 miesiącami pozbawienia wolności, grzywną o nieograniczonej wysokości oraz odebraniem uprawnień do prowadzenia pojazdów na co najmniej rok lub 3 lata, jeśli popełnia się taki czyn po raz drugi w ciągu 10 lat. Ponadto, skutkami prowadzenia pojazdu po alkoholu są m.in. wzrost ceny ubezpieczenia czy też widoczna informacja o wyroku na tablicy rejestracyjnej samochodu winnej osobyDrink-driving penalties.

Ponadto, na podstawie zakazane jest bycie odpowiedzialnym za konia, krowę lub silnik parowy pod wpływem alkoholu. Ten zakaz obejmuje zarówno np. jazdę na koniu czy krowie, jak i jedynie wyprowadzanie owego zwierzęcia.

Stany Zjednoczone W każdym stanie zakazane jest prowadzenie przez osoby mające we krwi 0,8 promila alkoholu. W poszczególnych stanach istnieją dokładniejsze regulacje. Za prowadzenie w stanie nietrzeźwości aresztowano najczęściej osoby w wieku 21–24 lat, najrzadziej zaś osoby w wieku 55 i więcej lat. +Rola ofiar śmiertelnych wypadków z udziałem co najmniej 1 pijanego kierowcy (w 2018 r.)RolaLiczba (w tys.)OdsetekKierowcy pod wpływem alkoholuMotocykliści 25%Kierowcy samochodów pasażerskich 21%Kierowcy ciężarówek z dmc do 3860 kg 19%Kierowcy większych ciężarówek 3%Łącznie 6,364 61%Pasażerowie pojazdów prowadzonych przez pijanych kierowców 1,389 13%Powyższe grupy łącznie 7,753 74%Kierowcy i pasażerowie innych pojazdów 1,580 15%Piesi, rowerzyści i pozostali 1,178 11%Wszyscy łącznie 10,511 100% +Osoby w wieku 14 i mniej lat zmarłe w wypadkach spowodowanych przez kierowców mających 0,08 promila lubi więcej (w 2018 r.)RolaLiczbaOdsetekKierowca 1 Ok. 0.004%Pasażerowie pojazdów prowadzonych przez pijanych kierowców 128 55%Pasażerowie innych pojazdów 71 31%Piesi, rowerzyści i inni 31 13%Łącznie 231 100% W 2010 w USA wypadki drogowe spowodowane przez pijane osoby odpowiadały za szkody w wysokości 44 miliardów USD, co przekładało się na prawie 18,2% całkowitej wysokości szkód finansowych spowodowanych przez wypadki samochodowe, aczkolwiek nie wszyscy pijani sprawcy wypadków byli kierowcami.

Illinois W Illinois maksymalne limity stężenia alkoholu we krwi są następujące: 0 promili dla kierowców poniżej 21 roku życia i kierowców szkolnych autobusów, 0,4 promila dla posiadaczy (specyficznego rodzaju prawa jazdy w amerykańskim prawie, które pozwala na jazdę dużymi i ciężkimi pojazdami jak ciężarówki czy autobusy) oraz 0,8 promila dla pozostałych kierowców. Za prowadzenie w stanie nietrzeźwości uznaje się także prowadzenie po THC, dla którego limity są następujące: 5 lub więcej nanogramów na milimetr krwi lub co najmniej 10 nanogramów w innej badanej tkance lub wydzielinie niż krew (np. w ślinie). Ponadto, za prowadzenie w stanie nietrzeźwości uznaje się też prowadzenie pod wpływem substancji uznawanej w amerykańskim prawie za (czyli substancji chemicznej, która jest przeznaczona do spożywania oraz jest regulowana lub zakazana przez prawo) lub pod wpływem leków utrudniających prowadzenie pojazdu. +Kary za prowadzenie w stanie nietrzeźwości w IllinoisKtóry raz winny popełnia ten czynDomyślna karaDodatkowa kara, jeśli miał 1,6‰ lub więcejDodatkowa kara, jeśli wiózł dziecko poniżej 16 r.ż.Dodatkowa kara, jeśli spowodował wypadek, w którym ucierpiało owo dziecko1.Odebranie uprawnień do kierowania pojazdami na rok (lub 2 lata, jeśli kierowca miał mniej niż 21 lat)Minimum 500 USD grzywny i 100 godzin pracy społecznejDo 6 miesięcy pozbawienia wolności, co najmniej tysiąc USD grzywny i 25 dni prac społecznych na rzecz dzieciDodatkowe 5 tys. USD grzywny i 25 dni prac społecznych na rzecz dzieci.2.Co najmniej 5 dni pozbawienia wolności lub 240 godzin pracy społecznej oraz Odebranie uprawnień do kierowania pojazdami na co najmniej 5 lat2 dni pozbawienia wolności i co najmniej 1250 USD grzywny Klasyfikacja przestępstwa jako class 4 felony.Dodatkowe 5 tys. USD grzywny i 25 dni prac społecznych na rzecz dzieci.3.Odebranie uprawnień do kierowania pojazdami na co najmniej 10 lat90 dni pozbawienia wolności i co najmniej 2500 USD grzywnyDodatkowe 25 tys. USD grzywny i 25 dni prac społecznych na rzecz dzieci 4.Odebranie uprawnień do kierowania pojazdami do końca życiaCo najmniej 5 tys. USD grzywny5.6. lub następny Ponadto, w każdym przypadku obowiązuje zakaz prowadzenia pojazdu (przez kogokolwiek, nie tylko winnego) którym popełniono ten czyn zabroniony. będzie różnić się w zależności od dokładnych okoliczności. W większości stanów, w tym w Illinois, prawo wymaga, by po swym pierwszym wyroku za prowadzenie w stanie nietrzeźwości kierowca miał w pojeździe blokadę alkoholową, tylko wtedy będzie mógł wrócić do prowadzenia; w Illinois taki winny może uzyskać prawo do prowadzenia przed zakończeniem się okresu odebrania uprawnień do prowadzenia, pod warunkiem posiadania w pojeździe owej blokady.

New Jersey