Garnizony Armii Radzieckiej – garnizony na terytorium Polski zajmowane przez jednostki wojskowe Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej w latach 1945–1993.
Lokalizacje Garnizony PGW AR rozlokowane były głównie w Polsce zachodniej, na tzw. Ziemiach Odzyskanych, które traktowane były przez Związek Radziecki, w szczególności w pierwszych latach po 1945 r., jako w części mu podległe, ze względu na ich przyłączenie do Polski po zdobyciu ich przez Armię Czerwoną. Bliskość granicy z Niemcami powodowała również, że koncentracja wojsk radzieckich miała tam uwarunkowania strategiczne.
Poniższa lista miejscowości, w których stacjonowały jednostki Armii Radzieckiej na terytorium Polski jest dalekim od kompletności zestawieniem na podstawie różnych, często nie do końca wiarygodnych, źródeł.
Bagicz 871. Sewastopolski pułk lotnictwa myśliwskiegoPrzeniesiony w 1989 r. do Brzegu. 55 samodzielny pułk śmigłowców 97 batalion kierowania samodzielny batalion zabezpieczenia technicznego samodzielny batalion łączności zabezpieczenia r/technicznego 5 samodzielny klucz holowniczy lotnisko operacyjne baza paliwowa i składy amunicji
Białogard jednostki 83 Brygady Desantowo-Szturmowej (wycofana w 1990 r.) 293. Gwardyjski pułk artylerii samobieżnej 669 samodzielny dywizjon rakietowy 465 samodzielny dywizjon artylerii przeciwpancernej 125 samodzielny batalion rozpoznawczy 663 składnica sprzętu pancernego 650 samodzielny batalion remontowy 86 batalion r/techniczny 1995 batalion WRE szpital
Bolesławiec Muzeum Michaiła Kutuzowa w Bolesławcu
Borne Sulinowo 6 Witebsko-Nowogródzka Gwardyjska Dywizja Zmechanizowana, dowództwo i sztab 16 gwardyjski pułk zmechanizowany 152 pułk zmechanizowany 252 gwardyjski Stalingradzko-korsuński pułk zmechanizowany 80 pułk czołgów 90 samodzielny batalion czołgów 54 samodzielny batalion łączności 465 dywizjon artylerii przeciwpancernej 126 samodzielny batalion rozpoznawczy 71 samodzielny batalion remontowy 1083 samodzielny batalion zaopatrzenia 81 batalion medyczny 87 samodzielny batalion medyczny 94 samodzielny batalion obrony p/chemicznej 1 Gwardyjska Brygada Rakietowa 174 Polowa Ruchoma Baza Remontowa 79 samodzielny oddział śmigłowców 776 samodzielna kompania łączności 36 samodzielna eskadra śmigłowców – do transportu głowic jądrowych ze składów Wisła
Brochocin lotnisko zapasowe
Brzeg 151 samodzielny pułk walki radioelektronicznej – wycofany w latach 80. 164 Kerczeński samodzielny pułk lotnictwa rozpoznawczego 55 Sewastopolski samodzielny pułk śmigłowców – do 1 sierpnia 1989 871 Pomeranski (Pomorski) pułk lotnictwa myśliwskiego (przeniesiony w 1989 r. z Kołobrzegu-Bagicza) 635 samodzielny batalion technicznego zabezpieczenia lotniska samodzielny batalion łączności i zabezpieczenia r/technicznego 455 samodzielna kompania łączności i zabezpieczenia r/technicznego samodzielny batalion budowlany szpital baza paliw polowa stacja łączności troposferycznej BARS
Brzeźnica-Kolonia skład ładunków jądrowych
Bukowiec posterunek łączności
Burzykowo (Stargard) 362 samodzielny batalion łączności i zabezpieczenia r/technicznego batalion zaopatrzenia (jednostki podległe 239 DLM Kluczewo)
Chocianów batalion łączności troposferycznej BARS Skład broni maszynowej
Chojna 582. pułk lotnictwa myśliwskiego (myśliwce przechwytujące Su-27) 377 samodzielny batalion łączności i zabezpieczenia r/technicznego 380 samodzielny batalion zabezpieczenia technicznego lotniska samodzielny batalion dowodzenia samodzielny dywizjon rakiet plot lotnisko operacyjne bazy, składy, stacje, paliw
Czarna Tarnowska polowa stacja łączności troposferycznej BARS – stała w budowie
Czeremcha posterunek inspekcyjny komunikacji wojskowej
Dębica lotnisko zapasowe
Duninów składy materiałów wybuchowych
Jankowa Żagańska skład MPS
Jawor 15 batalion samochodowy
Karczmarka składy MPS Skład amunicji jest położony około 2, 5 kilometra na wschód od miejscowości Trzebień, w lesie. Zajmował obszar liczący kilkadziesiąt hektarów. Prowadziła do niego jedna brama wjazdowa, dostać się tam można jedynie drogami gruntowymi. Podwójne ogrodzenia były pod napięciem, na zewnątrz świeciły latarnie ustawione wzdłuż całego obszaru bazy. Cały kompleks był ogrodzony wałami ziemnymi, służącymi do osłony. Pomiędzy poszczególnymi z wałów zlokalizowano m.in. budynek – magazyn sprzętu lub garaż na pojazdy. Dzisiaj jest on już znacznie zdewastowany. Nieco głębiej znajdują się magazyny amunicji. Są budynki z betonu, z rampami wyładunkowymi z przodu, po bokach schody wejściowe. Do środka wjeżdżało się przez wrota. Tam poprzez pochylnie amunicję zwożono na podłogę i tam składowano. Takich magazynów jest kilkanaście. Dotarcie do wszystkich jest niemożliwe, gdyż spora część obiektu stanowi teren prywatny. Ponadto kilka niewielkich krytych ziemią przypominających swoim wyglądem schrono-hangary pomieszczeń magazynowych ukrytych w gęstym lesie. Były to prawdopodobnie garaże na pojazdy z amunicją. Zamaskowane miały być niewidoczne z góry. Być może w przypadku ataku pojazdy ewakuowano z magazynów i przewożono do tych schronów. Jak wspomina maszynista, gdy do bazy podjeżdżała polska lokomotywa pod płot pod napięciem, odpinano od niej wagony, pod które podjeżdżała lokomotywa radziecka i wjeżdżała z nimi pod ziemię i tam była załadowywana amunicja itp. W podziemnych zbiornikach zgromadzono strategiczną rezerwę dla całej PGWR.
Kęszyca Leśna 3 Samodzielna Warszawska Brygada Łączności Naczelnego Dowództwa Armijny Polowy Skład MPS batalion rurociągów polowych 389 batalion samodzielny batalion łączności troposferycznej 451 samodzielny batalion łączności 824 samodzielny batalion łączności dalekosiężnej
Kluczewo 239. Baranowicka Dywizja Lotnictwa Myśliwskiego 159 pułk lotnictwa myśliwskiego 347 samodzielny batalion łączności samodzielny batalion dowodzenia samodzielny batalion technicznego zabezpieczenia lotniska lotnisko operacyjne bazy, składy i stacje paliw
Krzywa 3 pułk lotnictwa bombowego 164 pułk lotnictwa rozpoznawczego 25 samodzielna mieszana eskadra lotnictwa 256 samodzielny batalion technicznego zabezpieczenia lotniska samodzielny batalion łączności i zabezpieczenia r/technicznego samodzielny dywizjon rakiet plot lotnisko operacyjne
Kutno posterunek inspekcyjny komunikacji wojskowej
Lądek Zdrój sanatorium wojskowe
Legnica Główne Dowództwo Wojsk Kierunku Zachodniego (1984-1991) Dowództwo Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej (1984-1990 w Świdnicy) Prokuratura PGW Sąd PGW Biuro Pełnomocnika Rządu ZSRR do Spraw Pobytu Wojsk Radzieckich w Polsce Dowództwo 4 Armii Lotniczej Rezerwy Najwyższego Naczelnego Dowództwa (skład Armii: 239. Baranowicka Dywizja Lotnictwa Myśliwskiego (Kluczewo), 149. Dywizja Lotnictwa Bombowego (Szprotawa) i 132 Sewastopolska Dywizja Lotnictwa Bombowego (Czerniachowsk – ZSRR, od 12.10.1989 w składzie Wojsk Lotniczych Sił Zbrojnych ZSRR) 19 Łomżyński samodzielny pułk łączności i dowodzenia 325 pułk rakiet plot 688 Pułk Śmigłowców Transportowych (wycofany w 1989 r.) 314 samodzielna eskadra śmigłowców 19 Samodzielny Pułk Łączności 137 samodzielny batalion łączności i zabezpieczenia r/technicznego 91 samodzielny batalion ochrony i zabezpieczenia 245 samodzielna mieszana eskadra lotnicza 25 mieszana eskadra śmigłowców 723 Polowe Stanowisko Remontowe 134 Łomżyńska Brygada Łączności Naczelnego Dowództwa 748 Składnica Sprzętu Łączności 114 Brygada Rakiet Taktyczno Operacyjnych 140 Brygada Rakiet Plotniczych batalion 5 pułku pontonowego 902 samodzielny batalion pontonowo-mostowy 1308 samodzielny batalion pontonowo-mostowy 587 samodzielny batalion łączności r/liniowej 86 samodzielny batalion łączności r/liniowej 137 samodzielny batalion łączności 1955 samodzielny batalion walki radioelektronicznej 91 Samodzielny Batalion Ochrony i Zaopatrzenia 650 samodzielny batalion remontowo naprawczy 284 Samodzielny Węzeł Łączności 107 samodzielna kompania łączności i zabezpieczenia technicznego lotniska 426 samodzielna kompania łączności 350 samodzielna kompania łączności i zabezpieczenia technicznego 663 Skład Sprzętu Pancernego 748 Skład Sprzętu Łączności 498 samodzielna elektrownia 133 Laboratorium Techniczne Wojsk Lotniczych 749 Składnica Topograficzna Skład Techniki Lotniczej 1277 Szpital Wojskowy 707 Armijna Piekarnia Polowa dwa szpitale 15 batalion kolejowy (część) posterunek inspekcyjny Komunikacji Wojskowej PGW
Lubin stacja łączności troposferycznej BARS
Lubliniec grunty
Łowicz 540 samodzielny batalion łączności 3 BŁD z Kęszycy Widok na Wikimapii 1610 samodzielny szkolny batalion łączności
Miłogostowice polowe stanowisko dowodzenia PGW składy materiałowe
Nadarzyce lotnisko zapasowe (używane wspólnie z WP) poligon lotniczy (używany wspólnie z WP)
Namysłów lotnisko zapasowe
Nowa Sól szpital
Nowosolna Jednostka łączności troposferycznej
Jednostka o stosunkowo małej powierzchni, ok. 2 hektarów znajdowała się w jednym z najwyżej położonych miejsc wokół Łodzi, dzisiejszego Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich. Załoga na początku lat 90. liczyła ok. 30 żołnierzy. Jednostka zajmowała się realizacją łączności troposferycznej pomiędzy bazami jednostek sowieckich na terenie kraju. Na terenie jednostki znajdowały się 4 anteny zamocowane na wysokich masztach. Około 1988 r. przybyły na miejsce anteny o innej charakterystyce pracy. Po kilku dniach ponad linie drzew wyrosły 4 maszty z czaszami. Zabudowania składały się z budynku koszar, budynku socjalnego, w którym znajdowała się stołówka, pokoju dowódcy, kuchni; garaż dla kilku dużych pojazdów i dobudowaną do niego sauną, budynku z agregatami (3 sztuki) zasilającymi urządzenia antenowe wraz z pomieszczeniami obsługi, magazyn paliw, a także zagroda, w której Rosjanie hodowali zwierzęta, aby polepszyć swoje warunki bytowe. Pojazdy, w które wyposażona była jednostka to ciężarówka URAL i samochód terenowy UAZ (stan na początek lat 90.). Zdjęcia lotnicze z lat 70. wskazują na znacznie większą liczbę żołnierzy w tym miejscu. Widoczne są także pojazdy z przyczepami, na których można dostrzec podstawowe anteny troposferyczne jakie wówczas były na wyposażeniu armii radzieckiej w wersji mobilnej.
Oława 72 samodzielny batalion inżynieryjny 885. składnica sprzętu inżynieryjnego 7 kompania budowy mostów – z 5 ppont z Wędrzyna Szkoła Młodszych Specjalistów Lotnictwa lotnisko zapasowe
Podborsko skład ładunków jądrowych
Poznań Przedstawicielstwo Komunikacji Wojskowej Armii Radzieckiej przy Sztabie Generalnym WP
Przemków lotniczy poligon bombowy ośrodek rozpoznania radioelektronicznego
Raszówka 859 skład MPS
Rembertów (Warszawa) 20. Brygada Łączności Rządowej
Rudawica radiowe centrum nadawcze z centrum łączności kosmicznej (w budowie)
Siedlce posterunek inspekcyjny komunikacji wojskowej
Słotnica (Stargard Szczeciński) jednostka lotnicza podległa 239 DLM, jednostki tyłowe Ruchomo Baza Remontowo-Techniczna
Sokołowo posterunek łączności WCz, podległy pod 25 batalion we Wrześni
Strachów/Pstrąże 510 samodzielny szkolny pułk czołgów (podporządkowanie PGW) 8 Orszański pułk czołgów gwardii 76. Orszański pułk czołgów (część) 144. pułk zmechanizowany 255 Wołgogradzko-Korsuński pułk zmechanizowany Gwardii skład ładunków jądrowych
Strzegom 15 batalion kolejowy (część) 96 batalion r/techniczny
Sypniewo (Gródek) 82. pułk zmechanizowany
Szczecin 101. samodzielny batalion saperów samodzielny batalion saperów batalion łączności szpital wojskowy
Szczecinek 1082. pułk rakiet przeciwlotniczych posterunek inspekcyjny komunikacji wojskowej PGW bazy, składy, stacje paliw
Szprotawa 149. Dywizja Lotnictwa Bombowego 85. pułk lotnictwa bombowego 314. samodzielna eskadra śmigłowców 339. batalion łączności samodzielny batalion zabezpieczenia technicznego lotniska Ruchoma Baza Techniczna
Śniatowo