Grigoriopol (ros. Григориополь; ukr. Григоріополь, Hryhoriopol) – miasto w Mołdawii, w Naddniestrzu, nad Dniestrem, stolica rejonu Grigoriopol. W 2004 roku liczyło ok. 10,2 tys. mieszkańców. Ośrodek przemysłowy.
Położenie Grigoriopol położony jest na lewym brzegu Dniestru, w odległości 45 km na północny zachód od Tyraspola, w centralnej części NaddniestrzaW. Kudrin, Znakom'ties'..., s. 86..
Historia Pierwsze mołdawskie osady na miejscu dzisiejszego miasta datowane są na XVII-XVIII w. Miasto powstało w 1792, rok po podpisaniu pokoju w Jassach, na mocy którego Imperium Osmańskie zrzekała się na rzecz Rosji m.in. ziem między Bohem a Dniestrem. Po zawarciu traktatu na słabo zaludnionych terenach między Dniestrem a rzeczką Czarna powstały kolonie Kozaków i rosyjskich staroobrzędowców. Następnie Katarzyna II, inspirując się koncepcją Grigorija Potiomkina, postanowiła utworzyć na tym miejscu miasto Ormian, które mogłoby szybko stać się prężnym ośrodkiem handlowym, a do tego przeciwwagą dla pozostającej w rękach Turków twierdzy benderskiejW. Kudrin, Znakom'ties'..., s. 87-88.. Wybór nazwy dla miasta, początkowo brzmiącej Grigoriopolis, tłumaczony jest dwojako: według jednej wersji wskazuje ona na Grzegorza Oświeciciela, założyciela Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego, według innej - na Grigorija Potiomkina. Do tworzonego miasta władze rosyjskie przesiedliły 4 tys. Ormian z Bender, Caușeni, Białogrodu Dniestrowskiego, Izmaiła, Kilii, KaukazuWładimir Kudrin: Znakom'ties'..., s. 89.. 25 lipca 1792 ormiański arcybiskup uroczyście poświęcił sześć kamieni, od których symbolicznie rozpoczęto budowę miasta. Dwa lata później miejscowości nadano prawa miejskie oraz herb, w 1801 zatwierdzono nazwę Grigoriopol. Architektem miasta był François Sainte de Wollant.
Do lat 30. XIX w. Grigoriopol stał się znaczącym ośrodkiem handlowym południowej Rosji. Większość mieszkańców utrzymywała się z handlu i rzemiosła. Skład etniczny miasta zmieniał się, gdyż osiedlali się w nim Żydzi, Ukraińcy i Mołdawianie. W końcu XIX w. znaczenie miejscowości jednak spadło; Ormianie opuszczali miastoW. Kudrin, Znakom'ties'..., s. 90-91.. W 1918 Grigoriopol opanowali bolszewicy. Miasto od 1924 znajdowało się na terenie Mołdawskiej Autonomicznej SRR.
Podczas II wojny światowej, po zajęciu miasta i całego regionu przez wojska rumuńskie w 1941, w rejonie Grigoriopola działały radzieckie oddziały partyzanckie. Miasto stanowiło część tzw. Transnistrii (). Armia radziecka ponownie zajęła miasto 12 kwietnia 1944.
Na początku XXI w. większość mieszkańców utrzymywała się z pracy w rolnictwie.
Demografia Historyczna populacja miasta: 1799 - 3435 1887 - 6165 1897 - 7605 1939 - 7332 2004 - 10 252
Historyczny udział poszczególnych narodowości i grup etnicznych w populacji miasta na podstawie danych ze spisów ludności w Naddniestrzu w 2004, Mołdawskiej ASRR w 1939 i carskiej Rosji w 1897:
Infrastruktura mały|Pomnik Lenina w Grigoriopolu W okresie radzieckim Grigoriopol stał się ośrodkiem przemysłowym. W mieście działa pięć szkół, dwa przedszkola, dom kultury, kino, szpital, apteka oraz stadion. Poza tym przez Grigoriopol przechodzi ważna Naddniestrzańska droga M4.
W Grigoriopolu dominuje zabudowa jednopiętrowa, jedynie w centralnej części miasta - budynki trzy- i czteropiętrowe.
Religia Grigoriopol jest siedzibą jednego z dekanatów eparchii tyraspolskiej i dubosarskiej Mołdawskiego Kościoła Prawosławnego. W mieście czynna jest cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego, dom modlitewny św. Michała Archanioła, zarejestrowana jest również wspólnota św. Grzegorza Oświeciciela.
Przypisy
Bibliografia Władimir Kudrin: Znakom'ties': Pridniestrowje. Bendery: Poligrafist, 2015.
Kategoria:Miasta w Naddniestrzu Kategoria:Rejon Grigoriopol Kategoria:Grigoriopol