thumb|Duże klitellum u dżdżownicy Klitellum, siodełko (łac. clitellum) – zgrubiały, obrączkowaty odcinek ciała tworzący się na naskórku siodełkowców (Clitellata), z licznymi, silnie rozwiniętymi komórkami wydzielniczymi, uczestniczącymi w procesie rozmnażania i wytwarzania kokonu. Obejmuje od dwóch do kilkudziesięciu segmentów.
W siodełku występują trzy funkcjonalne grupy gruczołów: wydzielające śluz potrzebny podczas kopulacji, produkujące substancje potrzebne do budowy kokonu, produkujące albuminy tworzące środowisko dla rozwijających się zarodków.
Obecność siodełka jest cechą taksonomiczną odróżniającą siodełkowce od pozostałych pierścienic.
Położenie klitellum u wybranych rodzin i podrodzin: Naidinae – dwa kolejne segmenty pomiędzy IV a VIII, pozostałe podrodziny Naididae – X i XI, Enchytraeidae – XI i XII, Phreodrilidae – połowa XII i cały XIII, Lumbriculidae – kilka segmentów począwszy od VIII lub IX, Capilloventridae – od połowy XII do XIV, Haplotaxidae – kilka segmentów począwszy od X lub XI.
Przypisy (pdf)
Bibliografia
Kategoria:Anatomia pierścienic