Wyrak karłowaty (Tarsius pumilus) – gatunek ssaka naczelnego z rodziny wyrakowatych (Tarsiidae).
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisali w 1921 roku amerykańscy zoolodzy Gerrit Smith Miller i Ned Hollister nadając mu nazwę Tarsius pumilus. Miejsce typowe to góra Rano Rano, południowy Celebes, Indonezja. Holotyp to skóra i czaszka dorosłej samicy (sygnatura USNM 219454) ze zbiorów Narodowego Muzeum Historii Naturalnej; okaz zebrany 31 grudnia 1917 roku przez Henry’ego Ravena.
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten takson za gatunek monotypowy.
Etymologia Tarsius: tarsos „stęp”. pumilus: „karzeł”.
Zasięg występowania Wyrak karłowaty występuje w środkowym i południowym Celebes (znany tylko z gór Rano Rano i Latimojong); populacje ewidentnie rozproszone na odosobnionych szczytach górskich.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) około 9,7 cm, długość ogona 20–21 cm; masa ciała samic 52–57,5 g, samców 48,1–50,1 g. Najmniejszy z wyraków, o połowę mniejszy od wyraka filipińskiego. Ogon silnie owłosiony. Ma łapy z ostrymi pazurami oraz spiczaste trójkątne uzębienie.
Ekologia Prowadzi nocny i nadrzewny tryb życia. Owadożerny.
Żyje w stabilnych, zwykle monogamicznych parach, rozmnaża się dwa razy w roku, ciąża trwa średnio 178 dni, młode rodzą się w maju i w listopadzie-grudniu. Młode samice towarzyszą rodzicom aż do osiągnięcia dorosłości, młode samce opuszczają rodzinę wcześniej.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii EN ( ‘zagrożony’).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ssaki Azji Kategoria:Wyrakowate Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1921 roku Kategoria:Fauna endemiczna Indonezji