thumb|Manewry Związku Strzeleckiego, Zakopane, sierpień 1913. Na czele oddziału Mieczysław Ryś-Trojanowski thumb|Mieczysław Ryś-Trojanowski jako oficer Legionów Mieczysław Ryś-Trojanowski, ps. RyszardRyszard Świętek, Lodowa ściana. Sekrety polityki Józefa Piłsudskiego 1904–1918, Kraków 1998, s. 414. (ur. 21 października 1881 w Krośniewicach, zm. 4 kwietnia 1945 w Mauthausen) – generał brygady Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Mieczysław Ryś-Trojanowski urodził się 21 października 1881 w Krośniewicach, w rodzinie Szymona, powstańca styczniowego, i Leonii ze Szlampków. Żonaty z Jadwigą Lipko. Ojciec Janiny Trojanowskiej-Zborowskiej ps. „Nina”. Studiował w Krakowie, gdzie związał się z ruchem niepodległościowym. Od 1904 był członkiem PPS. Uczestnik rewolucji 1905 roku, aresztowany i osadzony w Cytadeli Warszawskiej, w związku z podejrzeniami o udział w przygotowaniach zamachu na generał-gubernatora Warszawy Skałłona. Od 1908 działał w Galicji, w ścisłym kierownictwie Związku Walki Czynnej, organizator organizacji strzeleckich. Znalazł się w grupie 66 strzelców, którzy jako pierwsi zdali egzamin oficerski.
Od początku I wojny światowej brał aktywny udział w czynie zbrojnym służąc w Legionach Polskich. Walczył m.in. w bitwach pod Krzywopłotami (gdzie został ranny 17 listopada 1914 r.), Konarami, Kominkiem, Kostiuchnówką oraz Kuklami. Od 1 listopada 1916 dowodził w zastępstwie 5 pułkiem piechoty Legionów Polskich, a następnie objął dowództwo tego oddziału. Po kryzysie przysięgowym w lipcu 1917 podzielił los innych oficerów legionowych – był internowany w Beniaminowie, a następnie więziony przez Niemców w obozach w Rastatt, Holzmünden i Werl.
Na początku listopada 1918 z rozkazu generała Śmigły-Rydza objął dowództwo Okręgu Wojskowego w Chełmie i chełmskiego pułku piechoty, który później został przemianowany na 35 pułk piechoty. Na czele tego oddziału walczył na wojnie z bolszewikami. 20 maja 1920 przekazał dowództwo 35 pułku piechoty kapitanowi Wiktorowi Pokrywce, a sam objął dowództwo XVII Brygady Piechoty. 22 maja 1920 został zatwierdzony w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 kwietnia 1920. 2 września 1920 został wyznaczony na stanowisko dowódcy 9 Dywizji Piechoty. Dywizją dowodził do końca lipca 1926. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 24. lokatą w korpusie oficerów piechoty oraz przydzielony na ewidencję 22 pułku piechoty w SiedlcachRocznik oficerski 1923 s. 111, 188, 395..
1 grudnia 1924 Prezydent RP Stanisław Wojciechowski, na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, generała dywizji Władysława Sikorskiego awansował go na generała brygady ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 18. lokatą w korpusie generałów. 31 lipca 1926 Prezydent RP Ignacy Mościcki mianował go dowódcą Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu nad Bugiem. W 1935 został przeniesiony na stanowisko dowódcy Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie. Służbę na stanowisku dowódcy okręgu korpusu pełnił do września 1939.
Po wybuchu II wojny światowej i wyznaczeniu 3 września 1939 gen. Waleriana Czumy na dowódcę Obrony Warszawy, następnego dnia opuścił stolicę wraz ze sztabem DOK I. Zgodnie z planem mobilizacyjnego rozwinięcia, DOK I miało koordynować działania Armii „Prusy” i Armii „Modlin” w obronie stolicy oraz na linii Wisły od Modlina do DęblinaRocznik Warszawski t. V, str. 353 Recenzje.. Działając na wschód od Warszawy, organizował punkty kontrolne na drogach, wstrzymując i porządkując ewakuację urzędów państwowych, policji i wojska. Uczestniczył w organizowaniu na nowo pododdziałów WP, w tym Armii „Lublin” z żołnierzy znajdujących się w okolicy Mińska Mazowieckiego, Brześcia, Kowla, Szacka i Włodzimierza Wołyńskiego. Po agresji ZSRR na Polskę, 20 września przedostał się na Węgry. Tam też uczestniczył w organizowaniu przerzutów polskich żołnierzy przez Jugosławię do Francji. Działając w zorganizowanej grupie kilkunastu polskich oficerów, współpracował z Armią Krajową i Węgierskim Sztabem GeneralnymÁkos Engelmayer, Polscy uchodźcy na Węgrzech (1939–1945).. Wraz z grupą oficerów tego sztabu przygotowywał przewrót mający na celu wywołanie powstania przeciw Niemcom oraz wsparcie planowanej przez AK Akcji „Burza”. Według niemieckiego wywiadu, gen. Trojanowski miał zostać dowódcą artylerii powstańczejhttps://www.hungarianhistory.com/lib/kapronczay/kapronczay2.pdf s. 77.. 19 marca 1944, po zajęciu Węgier przez Niemcy, w wyniku zdrady oraz przejęcia dokumentów grupy przez Niemców, aresztowany i umieszczony w obozie koncentracyjnym w Mauthausen, gdzie został zamordowany 4 kwietnia 1945.
Awanse kapitan – 9 października 1914 major – 15 czerwca 1915 podpułkownik – 1918 pułkownik – 22 maja 1920 zatwierdzony ze starszeństwem z dniem 1 kwietnia 1920, a 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów piechoty generał brygady – 1 grudnia 1924 ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 18. lokatą w korpusie generałów
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1776 (28 lutego 1921) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (3 maja 1928)M.P. z 1928 r. nr 111, poz. 175 „za zasługi na polu organizacji wojska, pracy społecznej i utrwalenia polskości na terenie województw wschodnich”.Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 10 z 15 maja 1928. Krzyż Niepodległości z Mieczami (16 marca 1937) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” – zamiast uprzednio nadanego Krzyża Niepodległości (). Krzyż Walecznych czterokrotnie Złoty Krzyż Zasługi (19 marca 1931) „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”. Odznaka „Znak Pancerny” Znak oficerski „Parasol” Komandor Orderu Orła Białego (Serbia) Kawaler Orderu Legii Honorowej (Francja, 1922)Decyzja Naczelnika Państwa L. 3625.22 G.M. I. z 1922 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 8, s. 250)
Przypisy
Bibliografia Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
Koreś D., Trojanowski Mieczysław (1881-1945), w: Polski Słownik Biograficzny, t. LV, Warszawa-Kraków 2023-2024, s. 192-194.
Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Członkowie Związku Walki Czynnej Kategoria:Dowódcy 9 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Dowódcy 35 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Generałowie brygady II Rzeczypospolitej Kategoria:Internowani w Beniaminowie Kategoria:Internowani w Rastatt Kategoria:Internowani w Werl Kategoria:Ludzie urodzeni w Krośniewicach Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni odznaką „Znak Pancerny” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni znakiem oficerskim tzw. „Parasolem” Kategoria:Ofiary KL Mauthausen-Gusen Kategoria:Oficerowie 5 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie piechoty II Rzeczypospolitej przeniesieni do korpusu generałów Kategoria:Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy na Węgrzech w II wojnie światowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Białego (Serbia) Kategoria:Polskie ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Konarami 1915 Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Krzywopłotami 1914 Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy rewolucji w Królestwie Polskim (1905–1907) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1881 Kategoria:Zmarli w 1945 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich