Ryszard Bolesławski, właśc. Ryszard Srzednicki (ur. w Mohylowie Podolskim, zm. 17 stycznia 1937 w Los Angeles) – polski reżyser filmowy i teatralny oraz aktor.
Życiorys Ryszard Srzednicki urodził się 4 lutego 1889 roku w Mohylowie Podolskim w rodzinie Walentego Srzednickiego (zm. 1903) i Klotyldy z Krajewskich Pomian-Srzednickiej (zm. 1913). Po śmierci ojca przeprowadził się z matką do Odessy, gdzie w 1906 roku ukończył szkołę realną. Kształcił się na wyższej uczelni technicznej i na Uniwersytecie w Odessie, zamierzając poświęcić się dziedzinie rolnictwa.
W Odessie występował m.in. w amatorskich przedstawieniach teatralnych, a następnie grał w trupie wędrownej. W 1908 roku zdał egzamin do Moskiewskiego Akademickiego Teatru Artystycznego w Moskwie. Do 1915 roku pracował jako aktor MChAT, a od roku 1912 jako organizator, reżyser i aktor „1. Studia” MChAT.
Od 1915 roku służył w wojsku carskim i brał udział w I wojnie światowej. Po ukończeniu Twerskiej Szkoły Kawalerii został powołany do jednego z dwóch szwadronów kawalerii Legionu Puławskiego (później przekształconych w 1 pułk Ułanów Krechowieckich), w którym służył do rozwiązania tego pułku po przewrocie bolszewickim w 1917 roku. Wrócił do Moskwy i do MChAT, ale około 1920 roku uciekł do Polski.
Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej w szeregach 1 pułku szwoleżerów Józefa Piłsudskiego, będąc wtedy równocześnie twórcą filmów na potrzeby Wojska Polskiego. 8 stycznia 1924 roku został zatwierdzony w stopniu podporucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 250. lokatą w korpusie oficerów kawalerii. Posiadał przydział w rezerwie do 26 pułku ułanów.
W Polsce był modernizatorem inscenizacji teatru polskiego (Mieszczanin szlachcicem Molière’a) i nakręcił m.in. Cud nad Wisłą w 1921 roku. W lutym 1921 roku wyjechał z Polski: pracował najpierw w Berlinie, a następnie w Paryżu. We wrześniu 1922 roku wraz z zespołem kabaretowym Marii Kuzniecowej wyjechał na występy do Stanów Zjednoczonych, gdzie pozostał na stałe.
W latach 1924–1929 był dyrektorem inscenizacji w American Laboratory Theatre w Nowym Jorku. Organizacja wpierw została założona jako szkoła aktorska przez niego i byłą aktorkę MChAT Mariję Uspienską. Po roku 1929 Bolesławski stał się jednym z najbardziej znanych reżyserów filmowych. Jego nazwisko znajduje się na Hollywood Walk of Fame przy 7021 Hollywood Boulevard. W 1933 roku zrealizował tam Ostatnią cesarzową, a w 1936 roku Ogród Allaha z Marlene Dietrich – jeden z pierwszych kolorowych filmów w historii. Za zdjęcia do tego filmu W. Howard Greene, Harold Rosson otrzymali w 1937 roku honorowego Oscara.
Zmarł 17 stycznia 1937 roku w Hollywood na atak serca. Został pochowany na Calvary Cemetery w East Los Angeles.
Był kilkukrotnie żonaty, z małżeństwa z drugą żoną, Normą Drury, urodziło się jego jedyne dziecko, Jan (1935–1962), który także był filmowcem i aktorem.
Dzieła Powieści autobiograficzneMroczkowski K., 2024: Wstęp. W: Lance w dół... z czasów I wojny światowej i rewolucji w Rosji wydane w 1932 r. po angielsku w Stanach Zjednoczonych: The Way of the Lancer i Lances Down (współautorka Helen Woodward). Pierwszą z nich opublikowano także w tłumaczeniu na polski pt. Droga ułana. Wspomnienia oficera 1. Pułku Ułanów Polskich 1916-1918)Katalog Biblioteki Narodowej (1939, 2017Katalog Biblioteki Narodowej), a także po szwedzku (1933 i 1934) oraz duńsku (1932)Katalog Biblioteki Narodowej. Drugą z nich opublikowano w 2024 po polsku pt. Lance w dół. Pośród wystrzałów w MoskwieStrona wydawcy Tetragon . Six Lessons in Dramatic Art 1933 (wydana później w kilkunastu językowych edycjach).
Filmografia Filmy 1918: Tri wstrieczi (w Rosji) 1920: Nawrócenie Piotra i Gawła (w Polsce, niezachowany) 1920: Bohaterstwo polskiego skauta (w Polska, niezachowany) 1921: Cud nad Wisłą (w Polsce)
W Stanach Zjednoczonych: 1929: The Grand Parade 1930: The Last of the Lone Wolf 1930: Treasure Girl 1931: The Gay Diplomat 1931: Woman Pursued 1932: Ostatnia cesarzowa (z Ethel, Johnem i Lionelem Barrymore) 1933: Beauty for Sale 1933: Storm at Daybreak 1934: Uciekinierzy 1934: Hollywood Party 1934: Ludzie w bieli (z Clarkiem Gable’em) 1934: Szpieg nr 13 1934: Malowana zasłona (z Gretą Garbo, na motywach powieści W.S. Maughama pt. Malowany welon) 1935: Clive z Indii 1935: Nędznicy (z Fredrikiem Marchem i Charlesem Laughtonem, na motywach powieści Victora Hugo) 1935: Metropolitan 1935: O’Shaughnessy’s Boy 1936: Ogród Allaha (z Marleną Dietrich i Charles’em Boyer’em) 1936: Teodora robi karierę (z Irene Dunne) 1936: Three Godfathers (w telewizji jako Miracle in the Sand) 1937: Koniec pani Cheyney
Role aktorskie 1915: Car Iwan Wasiliewicz Groźny 1918: Chleb 1918: Ljubov – nenawist’ – smert’ 1922: Die Gezeichneten
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Publikacje R. Bolesławskiego w zbiorach Biblioteki Narodowej – wersja cyfrowa na Polona.pl
Kategoria:Artyści polonijni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Podporucznicy kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy reżyserzy filmowi Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Żołnierze Legionu Puławskiego Kategoria:Absolwenci Twerskiej Szkoły Kawalerii Kategoria:Ludzie urodzeni w Mohylowie Podolskim Kategoria:Pochowani w Kalifornii Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1937