thumb|Julia Hartwig, Stefan BratkowskiZe Stowarzyszenie Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego i Leszek Szaruga, Warszawa, 29 kwietnia 2013 Leszek Szaruga, właśc. Aleksander Stanisław Wirpsza (ur. 28 lutego 1946 w Krakowie, zm. 15 października 2024 w Warszawie) – polski poeta, prozaik, eseista, tłumacz niemieckiej, rosyjskiej i ukraińskiej poezji, wykładowca uniwersytecki – historyk literatury, krytyk literacki.
Życiorys Był synem Witolda Wirpszy i Marii Kureckiej. Rozpoczął studia na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego, z których został relegowany w związku z wydarzeniami marca 1968. Ostatecznie ukończył na początku lat 70. polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. W 1968 r. był zatrzymany i aresztowany podczas wydarzeń marcowych. Wtedy też przybrał pseudonim Leszek Szaruga.
W latach 70. i 80. był redaktorem pism drugiego obiegu, takich jak „Puls”, „Wezwanie”. W latach 1979–1989 współpracował z sekcją polską Radia Wolna Europa (pod pseudonimami: Jan Krajnik, Krzysztof Powoski). Od 1979 współpracował z „Kulturą”, Pod koniec istnienia pisma był w nim szefem działu poezji. 23 sierpnia 1980 roku dołączył do apelu 64 uczonych, pisarzy i publicystów do władz komunistycznych o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikamiApel (dokument KSS KOR, Archiwum Opozycji IV/04.05.43 [b.n.s.]).. Pracę doktorską pt. Poezja polska 1939-1980. Zarys głównych problemów napisał pod kierunkiem prof. Ireny Maciejewskiej (1987). W latach 1987–1990 mieszkał w Berlinie Zachodnim, gdzie współpracował z sekcjami polskimi BBC oraz Deutsche Welle oraz czasopismami emigracyjnymi.
Od przyjazdu na stałe do kraju w roku 2003 wykładowca Uniwersytetu Szczecińskiego, Częstochowskiej WSP, Uniwersytetu Warszawskiego. Redaktor pism „Nowaja Polsza” oraz „Przegląd Polityczny”. Laureat Nagrody Kościelskich (1986) oraz nagrody literackiej „Kultury” (1999).
W 2000 otrzymał habilitację na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu na podstawie rozprawy Państwo – historia – literatura.
Członek Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Warszawie. Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, z którego odszedł na znak protestu wobec członkostwa Marcina Wolskiego i Rafała Ziemkiewicza w tymże stowarzyszeniu.
W 2019 nominowany do Orfeusza – Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego za tom W tym samym czasie, a w 2022 do Nagrody Literackiej „Nike” za poemat Mucha i do Nagrody Poetyckiej im. Kazimierza Hoffmana za tom Łowca.
Został pochowany na Nowym cmentarzu na Służewie w Warszawie.
Odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 2008 – pkt 36. Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” – nadanie 2008, wręczenie 2009
Twórczość literacka Poezja Wiersze, Oficyna Literatów i Krytyków, Poznań 1980 Nie ma poezji, Krakowska Oficyna Studentów, Kraków 1981 Czas morowy, Wydawnictwo Wydma, Warszawa 1982 Przez zaciśnięte zęby, Wydawnictwo Przedświt, Warszawa 1983 ...i inne wiersze, Wydawnictwo Głosy, Poznań 1984 Mgły, Wydawnictwo Federacji Młodzieży Walczącej, Gdańsk 1987 Nie mówcie Europa/Sagt nicht Europa, Wydawnictwo Pogląd, Berlin Zachodni 1988 Po wszystkim, Oficyna Literacka, Kraków 1992 Klucz od przepaści, Oficyna Literacka, Kraków 1994 Eiszeit. Steinzeit (tłum. Renate Schmidgall), ROSPO, Hamburg 1997 Skupienie, Wydawnictwo Miniatura, Kraków 1997 Każdy jest kimś, Wydawnictwo Miniatura, Kraków 2000 Przed burzą, Wydawnictwo Miniatura, Kraków 2001 Panu Tadeuszowi, Wydawnictwo 13 muz, Szczecin 2001 Wiersze skrócone, Wydawnictwo Miniatura, Kraków 2004 Mówienia, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2004 Wymysły, Wydawnictwo Miniatura, Kraków 2005 Życiowy wybór (wiersze 1968-1998), Wydawnictwo Nowy Świat, Warszawa 2006 Garść wierszy użytkowych, Wydawnictwo Miniatura, Kraków 2007 Blag (języczenie), Wydawnictwo Miniatura, Kraków 2008 Kanibale lubią ludzi, Wydawnictwo Forma, Szczecin 2012 After All (tłum. Frank I. Vigoda), wydawnictwo internetowe: także papierowe, 2013 Pomysł zapisu informacji (nielogiczny), Wydawnictwo Miniatura, Kraków 2013 Logo Reya, Wydawnictwo Miniatura, Kraków 2015 Fluktuacja kwantowa, Biblioteka Toposu, Sopot 2015 Trochę inne historie, Wydawnictwo Convivo, Warszawa 2016 Wybór z Księgi, Wydawnictwo Miniatura, Kraków 2016 Skrót Księgi, Wydawnictwo Miniatura, Kraków 2016 Extractum, Fundacja Duży Format, Warszawa 2017 Zaczyna się, Wydawnictwo Convivo, Warszawa 2018 W tym samym czasie, Zaułek Pomyłka, Szczecin 2018 Istnienie, Zaułek Wydawniczy Pomyłka, Szczecin 2020 Łowca, Wydawnictwo Convivo, Warszawa 2021 Mucha, Wydawnictwo Convivo, Warszawa 2021 Na języki, Zaułek Wydawniczy Pomyłka, Tanowo 2022 Jeszcze trochę inne historie, Wydawnictwo Convivo, Warszawa 2022 List, Wydawnictwo Convivo, Warszawa 2023
Proza Pudło, Wydawnictwo im. Uniwersytetu Pomorza Zachodniego, Szczecin 1981 Tym czasem, wydawnictwo internetowe, 2001 Wodna pieczęć, wydawnictwo internetowe, 2001 Zdjęcie, Wydawnictwo Forma, Szczecin 2008 Podróż mego życia, Wydawnictwo Forma, Szczecin 2008 Das foto, Gabriele Schäfer Verlag, Herne 2011 ...zmowa kontrolowana, Wydawnictwo Papierowy Motyl, Warszawa 2014 Dane elementarne, Wydawnictwo Forma, Szczecin 2008
Eseistyka Własnymi słowami, Biblioteka Głosu, Warszawa 1979 Szkoła polska, Wydawnictwo Przedświt, Warszawa 1984 Walka o godność. Poezja polska w latach 1939–1988. Zarys głównych problemów, Korner Verlag, Berlin Zachodni 1988 W Polsce, czyli Nigdzie, Wydawnictwo Pogląd, Berlin Zachodni 1988 Wobec cenzury: kostium kościelny w prozie polskiej. Wobec totalitaryzmu., Ottonianum, Szczecin 1994 Zapis Zarys monograficzny. Biblioteka Zawartości, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 1996 Dochodzenie do siebie, Wydawnictwo Fundacji Pogranicza, Sejny 1997 Powrót poetów, Wydawnictwo Miniatura, Kraków 1997 Milczenie i krzyk. Pięć esejów z powodu Młodej Polski, Wydawnictwo Naukowe UMCS, Lublin 1997 Historia – państwo – literatura, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 1999 Co czytamy? Prasa literacka 1945-1995, Wydawnictwo Naukowe UMCS, Lublin 1999 Kazimierz Brakoniecki, Zespół Literacki „polska 2000”, Kraków 2000 Erwin Kruk, Zespół Literacki „polska 2000”, Kraków 2000
Przypisy
Linki zewnętrzne Leszek Szaruga – publikacje w bibliotece Polona
Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji im. Kościelskich Kategoria:Laureaci Nagrody Literackiej im. Zygmunta Hertza Kategoria:Ludzie związani z paryską „Kulturą” Kategoria:Ludzie związani z prasą podziemną w Polsce 1945–1989 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy poeci XXI wieku Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XXI wieku Kategoria:Polscy eseiści XX wieku Kategoria:Polscy eseiści XXI wieku Kategoria:Polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury rosyjskojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury ukraińskiej Kategoria:Urodzeni w 1946 Kategoria:Laureaci Nagrody im. Andrzeja Bursy Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Wspierający Apel 64 Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Pochowani na nowym cmentarzu na Służewie w Warszawie Kategoria:Zmarli w 2024