thumb|Lasy deszczowe w północnej części Malawi thumb|Mieszkańcy Malawi przy zbiorze orzeszków ziemnych thumb|Droga krajowa M1 Malawi, Republika Malawi (; czewa , ) dawniej Niasa – państwo we wschodniej Afryce, bez dostępu do morza. Graniczy z Tanzanią, Mozambikiem i Zambią.
Ustrój polityczny Malawi jest republiką wielopartyjną. Prezydent, wybierany w głosowaniu powszechnym na pięcioletnią kadencję, jest jednocześnie szefem rządu, ustalając skład Rady Ministrów. Głównym organem władzy ustawodawczej jest jednoizbowy parlament – Zgromadzenie Narodowe, którego 193 członków wybieranych jest w głosowaniu powszechnym na pięcioletnią kadencję. Główne partie to: Partia Kongresu Malawi (MCP), Zjednoczony Front Demokratyczny (UDF), Przymierze dla Demokracji (AFORD)„Systemy polityczne współczesnego świata”, Andrzej Antoszewski, Ryszard Herbut, wyd. ARCHE Gdańsk 2004..
Geografia
Malawi to kraj pozbawiony dostępu do morza. Położony jest w Afryce południowo-wschodniej. Z północy na południe kraju rozciąga się Wielki Rów Zachodni, w obrębie którego znajduje się trzecie co do wielkości jezioro afrykańskie – Niasa, powstałe w wyniku ruchów tektonicznych na obszarze Wielkich Rowów Afrykańskich. Z południowych krańców jeziora wypływa rzeka Shire, będąca dopływem Zambezi. Na wschód i zachód od jeziora Niasa w krajobrazie dominują wysokie płaskowyże. Położona na północy kraju wysoczyzna Nyika sięga 2600 m n.p.m. Na południe od jeziora Niasa rozciąga się wyżyna Shire, która przechodzi w masyw górski Mlandżi, osiągający wysokość 3002 m n.p.m. Klimat Malawi jest podrównikowy na przeważającym obszarze kraju.
Podział administracyjny
Malawi zostało podzielone na 3 regiony, które składają się z 28 dystryktów. Region Centralny 1 – Dedza 2 – Dowa 3 – Kasungu 4 – Lilongwe 5 – Mchinji 6 – Nkhotakota 7 – Ntcheu 8 – Ntchisi 9 – Salima Region Północny 10 – Chitipa 11 – Karonga 12 – Likoma 13 – Mzimba 14 – Nkhata Bay 15 – Rumphi Region Południowy 16 – Balaka 17 – Blantyre 18 – Chikwawa 19 – Chiradzulu 20 – Machinga 21 – Mangochi 22 – Mulanje 23 – Mwanza 24 – Nsanje 25 – Thyolo 26 – Phalombe 27 – Zomba 28 – Neno
Historia XX w. p.n.e. – osiedlenie się Buszmenów XV w. n.e. – powstanie konfederacji plemion pod wodzą Karongi XVII w. n.e. – kontakty z arabskimi sułtanami 1859-1863 – początki penetracji brytyjskiej 1907 – Malawi staje się kolonią brytyjską 1915 – powstanie antybrytyjskie, zdławione 1944 – pierwsza organizacja polityczna – Afrykański Narodowy Kongres Niasy 1959 – niepokoje wewnętrzne przyczyną delegalizacji ANKN, kontynuatorką stała się Partia Kongresu Malawi 1963 – utworzenie autonomii wewnętrznej Malawi 1964 – niepodległe państwo brytyjskiej Wspólnoty Narodów, członkostwo w ONZ 1966 – utworzenie republiki, na której czele stanął Hastings Kamuzu Banda 1967 – nawiązanie stosunków dyplomatycznych z RPA 1975 – przeniesienie stolicy z Zomby do Lilongwe 1989 – dotknięcie skutkami wojny domowej w Mozambiku 1993 – wprowadzenie systemu wielopartyjnego po referendum 1994 – w wyborach zwyciężył Zjednoczony Front Demokratyczny; przewodniczący partii, E. B. Muluzi, został prezydentem kraju
Gospodarka Malawi należy do grona najsłabiej rozwiniętych krajów świata. Gospodarka praktycznie w całości opiera się na rolnictwie, a na obszarach wiejskich mieszka ok. 90% ludności kraju. Na potrzeby własne produkuje się fasolę, ryż, kassawę. Głównym produktem żywnościowym jest kukurydza, której nadwyżki produkcji pozwoliły Malawi wesprzeć w latach 80. dotkniętych klęską suszy sąsiadów. Duże ilości tytoniu i herbaty przeznacza się na eksport. Oprócz złóż boksytów i apatytów Malawi posiada niewiele bogactw mineralnych. Obiekty przemysłowe skupione są wokół miasta Blantyre. RPA i Zimbabwe, dwaj najwięksi partnerzy handlowi Malawi, wprowadziły ułatwienia w obrocie towarowym z tym krajem, znosząc cło na pochodzące z Malawi produkty. Ważną rolę w budżecie Malawi odgrywa pomoc międzynarodowa, zwłaszcza wsparcie finansowe ze strony MFW i Banku Światowego. Rząd Malawi musi stawiać czoła takim wyzwaniom, jak związane z prymitywnymi sposobami gospodarowania wyjałowienie gleby i rozprzestrzeniająca się epidemia AIDS.
Demografia Dane można znaleźć w CIA Factbook.
+ Struktura etnicznaGrupa etnicznaJęzykLiczebność w tys.Procent ludności Chewa Język czewa 8915 46,52% Tumbuka Język tumbuka 2773 14,47% Ajao Język yao 2355 12,29% Ngoni Język czewa 1993 10,4% Lomwe Język lomwe 1038 5,42% Sena Język sena 626 3,27% Tonga Język tonga 362 1,89% Kokola Język kokola 324 1,69% Ngonde Język ngonde 199 1,04% Portugalczycy Język portugalski 18 0,09% Brytyjczycy Język angielski 11 0,06%
Religia
Dane wg Spisu Powszechnego w 2018 roku: chrześcijaństwo – 77,3%: protestantyzm: Kościół Prezbiteriański – 14,2% adwentyści dnia siódmego i baptyści – 9,4% zielonoświątkowcy – 7,6% Kościół Anglikański – 2,3% pozostali chrześcijanie – 26,6% katolicyzm – 17,2% islam – 13,8% niereligijni – 2,1% tradycyjne religie plemienne – 1,1% buddyzm – 0,03% hinduizm – 0,02% inne religie – 5,6%.
Święta państwowe + Święta państwoweDataPolska nazwaOryginalna nazwa6 lipcaŚwięto NiepodległościIndependence Day
Zobacz też podział administracyjny Malawi Malawijskie Siły Powietrzne
Przypisy
Kategoria:Członkowie Organizacji Narodów Zjednoczonych Kategoria:Państwa w Afryce